Mục tiêu và định hướng sắp xếp
Về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, theo Kết luận, tại phiên họp ngày 27/3/2025, trên cơ sở báo cáo của Đảng ủy Chính phủ về Đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp (Tờ trình số 12/TTr-ĐUCP, ngày 25/3/2025), Bộ Chính trị, Ban Bí thư có ý kiến như sau: Thực hiện đúng chủ trương theo Kết luận số 130-KL/TW, ngày 14/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh sau sắp xếp (còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh gồm 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương), tên gọi và trung tâm hành chính - chính trị của đơn vị hành chính cấp tỉnh sau sắp xếp.
Trụ sở UBND huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh tháng 3/2025 trước ngày bỏ cấp huyện. (Ảnh: Nguyên Khánh)
Kể từ ngày 01/7/2025 sau khi Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi) và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 (sửa đổi) có hiệu lực thi hành. Giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Đảng ủy Quốc hội nghiên cứu quy định thời gian chuyển tiếp để hoàn thành việc bàn giao, kết thúc hoạt động của chính quyền địa phương cấp huyện và thời gian chính thức đi vào hoạt động của các cơ quan cấp tỉnh, cấp xã sau khi sắp xếp, sáp nhập, bảo đảm hoạt động thông suốt, không gián đoạn, phù hợp với lộ trình dự kiến sắp xếp, sáp nhập.
Liên quan đến Đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, ông Nguyễn Văn Hoàn, Chủ tịch UBND huyện Yên Phong (tỉnh Bắc Ninh) thông tin, UBND huyện đang nỗ lực triển khai các chương trình, đề án theo lộ trình của tỉnh và Trung ương. Huyện xác định sẽ thực hiện các công việc theo tinh thần “vừa chạy, vừa xếp hàng” để đảm bảo tính liên tục của hoạt động, không làm gián đoạn công việc, cũng như không để doanh nghiệp và người dân chịu bất kỳ ảnh hưởng tiêu cực nào trong quá trình sắp xếp.
Nguyên tắc cụ thể trong sắp xếp
Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư cũng nêu rõ một số nguyên tắc cụ thể trong việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã. Cụ thể: Thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã bảo đảm cả nước giảm khoảng 50% số lượng đơn vị hành chính cấp xã hiện nay.
Giao Chính phủ căn cứ định hướng sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và tình hình thực tiễn, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về tiêu chí cụ thể, bảo đảm quy mô phù hợp, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ tốt người dân, doanh nghiệp, không hình thành cấp huyện thu nhỏ.
Không thực hiện sắp xếp đối với các đơn vị hành chính có vị trí biệt lập hoặc có vị trí đặc biệt quan trọng liên quan đến quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Ưu tiên xác định đơn vị hành chính sau sắp xếp là phường trong trường hợp sắp xếp phường với các đơn vị hành chính cùng cấp (xã, phường, thị trấn). Trường hợp sắp xếp các xã, thị trấn thì đơn vị hành chính sau sắp xếp là xã.
Đặc biệt chú trọng các yếu tố đặc thù về lịch sử, truyền thống, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục, tập quán, vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, liên kết tiểu vùng, vùng tỉnh, quy mô, trình độ phát triển kinh tế, quốc phòng, an ninh, hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin.
Đảm bảo tương quan hợp lý, tránh tạo sự giãn cách lớn về diện tích tự nhiên và quy mô dân số giữa các xã, phường mới sau sắp xếp, đồng thời đảm bảo chính quyền địa phương cấp cơ sở thực sự gần dân, sát dân.
Thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính của cấp huyện, cấp xã hiện nay.
Về tên gọi của đơn vị hành chính mới
Về tên gọi của đơn vị hành chính cấp cơ sở sau sắp xếp, cần đặt tên dễ nhận diện, ngắn gọn, khoa học. Khuyến khích đặt tên theo số thứ tự hoặc theo tên của đơn vị hành chính cấp huyện (trước sắp xếp) có gắn với số thứ tự để thuận lợi cho việc số hóa, cập nhật dữ liệu thông tin, hoặc đặt tên có giá trị lịch sử, truyền thống, văn hóa và được nhân dân địa phương đồng tình ủng hộ.
Đáng chú ý, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã không xem xét điều kiện về đảm bảo sự phù hợp với quy hoạch. Quy trình thủ tục được đơn giản hóa, đảm bảo chặt chẽ, khoa học, đề cao vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương. UBND cấp tỉnh sẽ quyết định nội dung, hình thức, thời hạn tổ chức lấy ý kiến nhân dân là cử tri đại diện hộ gia đình trên địa bàn, trình HĐND cấp tỉnh xem xét, biểu quyết chủ trương sắp xếp trước khi trình Chính phủ.
Nguyên Khánh