Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp
Rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc
Trình bày Tờ trình dự án Pháp lệnh, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến nêu rõ, trên cơ sở quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và để bảo đảm phù hợp với thực tiễn, dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số nội dung. Theo đó, bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số (tại Điều 6a).
Dự thảo cũng sửa đổi trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc và phiên họp xem xét khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận mà giao Thẩm phán căn cứ tính chất từng vụ việc để chủ động điều hành, bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp
Đáng chú ý, theo Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến, dự thảo Pháp lệnh rút ngắn một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy.
Cụ thể, rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc; thời hạn Tòa án thông báo việc thụ lý hồ sơ; thời hạn Tòa án xem xét ra các quyết định; thời hạn mở phiên họp, xem xét quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; thời hạn bổ sung hồ sơ, tài liệu; thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị quyết định của Tòa án (tại các điều 8, 12, 17 và 20).
Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến trình bày Tờ trình dự án Pháp lệnh
Dự thảo Pháp lệnh cũng quy định trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc (sơ thẩm) thì Tòa án không hoãn phiên họp nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm việc giải quyết vụ việc đúng thời hạn (tại Điều 20).
Rà soát kỹ các thời hạn xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính
Báo cáo thẩm tra dự án Pháp lệnh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh hiện hành nhằm bảo đảm phù hợp với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số..
Đối với việc bổ sung Điều 6a của Pháp lệnh hiện hành, trong đó có quy định phương thức gửi, giao, nhận hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử và được thực hiện theo pháp luật có liên quan về giao dịch điện tử, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành quy định của dự thảo Pháp lệnh.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Pháp lệnh
Việc ứng dụng phương thức điện tử trong gửi, giao, nhận hồ sơ, tài liệu là phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực tư pháp, giúp giảm thời gian, tiết kiệm chi phí, góp phần xây dựng Tòa án hiện đại, phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, để bảo đảm bí mật thông tin, nhất là đối với người chưa thành niên, có ý kiến đề nghị bổ sung vào cuối khoản 2 Điều 6a nội dung “và pháp luật về an toàn thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân”; đồng thời giao Chánh án Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành điều này để thống nhất trong triển khai thực hiện.
Các đại biểu tham dự phiên họp
Tán thành với việc dự thảo Pháp lệnh rút ngắn thời hạn Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính từ 15 ngày xuống còn 10 ngày (trường hợp phức tạp thì rút ngắn từ 30 ngày xuống còn 20 ngày), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, việc rút ngắn thời hạn này sẽ giúp thực hiện ngày càng tốt hơn yêu cầu của Đảng về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại; đẩy nhanh tiến độ Tòa án xem xét, xử lý người có hành vi vi phạm hành chính; góp phần khắc phục một số khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thời gian qua. Bên cạnh đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các thời hạn trong dự thảo Pháp lệnh để bảo đảm tính khả thi.
Chú ý triển khai giải pháp kỹ thuật để mã hóa, bảo mật đường truyền
Cho ý kiến về dự thảo Pháp lệnh, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cũng cho rằng, nội dung sửa đổi, bổ sung tại dự thảo Pháp lệnh hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, đặc biệt là với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải phát biểu
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng ghi nhận, Tòa án nhân dân tối cao đã có thuyết minh rất rõ về nguồn lực bảo đảm thực thi, dựa trên tận dụng hạ tầng công nghệ thông tin có sẵn và đội ngũ nhân lực hiện hành, do đó không làm tăng thêm biên chế hay phát sinh chi phí xây dựng văn bản hướng dẫn mới, bảo đảm tính khả thi cao.
Tán thành với việc bổ sung quy định về tổ chức phiên họp và xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính bằng hình thức trực tuyến, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải cho rằng, việc cho phép linh hoạt tổ chức phiên họp trực tiếp hoặc trực tuyến hoàn toàn phù hợp với xu thế hiện nay. Đặc biệt với nền tảng xét xử trực tuyến đã được Tòa án nhân dân tối cao xây dựng có thể yên tâm về việc triển khai thực hiện quy định này của dự thảo Pháp lệnh.
Tuy nhiên, do tính chất đặc thù của đối tượng người chưa thành niên, trong khi phiên họp trực tuyến sẽ truyền tải nhiều thông tin hình ảnh và số định danh nhạy cảm. Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần tập trung triển khai những giải pháp kỹ thuật để mã hóa, bảo mật đường truyền, góp phần bảo vệ tối đa quyền con người và bí mật thông tin riêng tư, đặc biệt là đối với người chưa thành niên.
Các đại biểu tham dự phiên họp
Phát biểu kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tán thành với các nội dung sửa đổi, bổ sung về trình tự thủ tục Tòa án nhân dân xem xét quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện bắt buộc; việc giao nhận hồ sơ tài liệu, trong đó có phương thức sử dụng điện tử bên cạnh các phương thức truyền thống. Quy định này góp phần đẩy mạnh chuyển đổi số và phát huy vai trò nền tảng công nghệ của Tòa án nhân dân tối cao đã có, rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.
Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng tán thành với bổ sung quy định tại phiên họp có tính sơ thẩm, nếu kiểm sát viên vắng mặt sẽ vẫn tiến hành phiên họp. Nhưng, tại phiên họp có tính phúc thẩm thì phải có mặt kiểm sát viên, nếu kiểm sát viên vắng sẽ phải hoãn phiên họp.
Đối với trình tự, thủ tục tiến hành phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội nhất trí với phương án quy định theo hướng khái quát, giao quyền chủ động cho Thẩm phán điều hành phù hợp với tính chất, đặc điểm từng vụ việc.
Các đại biểu tham dự phiên họp
Đồng thời, tán thành việc rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ việc; nhất trí với quy định tổ chức phiên họp trực tiếp kết hợp trực tuyến gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ quyền con người và bí mật thông tin.
Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban thường vụ Quốc hội tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan liên quan hoàn chỉnh dự thảo Pháp lệnh trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua bằng văn bản. Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với các cơ quan tổ chức để tổ chức thực hiện tốt việc thi hành đúng nguyên tắc của Đảng, Nhà nước là làm tốt công tác xây dựng pháp luật gắn với tổ chức thi hành có hiệu quả.
Tiếp đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết thông qua về nguyên tắc đối với các nội dung của dự thảo Pháp lệnh đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất.
Thanh Hải; Ảnh: Lâm Hiển