Toàn cảnh khủng hoảng Đồ hộp Hạ Long: Sự sụp đổ của một 'tượng đài' thực phẩm và bài học quản trị đắt giá

4 giờ trướcBài gốc

Những ngày đầu tháng 1 năm 2026, thị trường thực phẩm Việt Nam rúng động trước thông tin Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hải Phòng khởi tố, bắt tạm giam ông Trương Sỹ Toàn – Tổng giám đốc CTCP Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco - mã chứng khoán: CAN).

Nguyên nhân xuất phát từ việc phát hiện kho lạnh của doanh nghiệp chứa hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi (ASF) và vi khuẩn Salmonella.

Từ vị thế thương hiệu gần 70 năm gắn bó với người tiêu dùng Việt Nam, Đồ hộp Hạ Long trở thành “vết đen” của ngành thực phẩm.

Tuy nhiên, nhìn sâu vào bản chất, đây không đơn thuần là một sự cố pháp lý mà còn là cú sốc về quản trị, phơi bày những lỗ hổng nghiêm trọng trong kiểm soát chất lượng với tham vọng duy trì doanh thu tăng trưởng cao.

Toàn cảnh vụ khủng hoảng tại Công ty Đồ hộp Hạ Long. Ảnh: DN

Trước khi vụ việc bị phanh phui, Đồ hộp Hạ Long vẫn được nhìn nhận là doanh nghiệp ổn định, gắn liền với quá trình phát triển kinh tế Việt Nam từ thời bao cấp đến cơ chế thị trường.

Dư luận đặt câu hỏi vì sao một doanh nghiệp có bề dày lịch sử lại tồn tại những khoảng trống quản lý lớn như vậy trước khi cơ quan chức năng vào cuộc.

Phía sau sự bền bỉ bề ngoài là những áp lực ngày càng lớn về tăng trưởng và cạnh tranh. Mô hình quản trị chậm thích ứng với yêu cầu hiện đại đã khiến các rủi ro nội tại âm thầm tích tụ trước khi bùng phát.

Một doanh nghiệp “già” trong ngành thực phẩm

Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long, tiền thân là Nhà máy Cá hộp Hạ Long được thành lập năm 1957 tại Hải Phòng, đặt nền móng cho ngành chế biến thực phẩm tại Việt Nam.

Giá trị thương hiệu lớn

Trải qua gần 7 thập kỷ, giá trị thương hiêucủa Đồ hộp Hạ Long là không phải bàn cãi.

Cái tên "Đồ hộp Hạ Long" đã trở thành một phần ký ức của nhiều thế hệ người Việt. Với người tiêu dùng miền Bắc, các sản phẩm như pate, cá sốt cà của hãng là bảo chứng cho chất lượng và sự tiện lợi.

Thương hiệu này đặc biệt quen thuộc với người tiêu dùng miền Bắc nhờ các sản phẩm đồ hộp giá phải chăng và từng được vinh danh trong “Top 50 thương hiệu mạnh ASEAN 2024”.

Năm 1996, doanh nghiệp đã cổ phần hóa và niêm yết trên sàn HNX vào năm 2001 (mã CAN).

Trước khủng hoảng, công ty sở hữu hệ thống sản xuất trải dài từ Bắc vào Nam với các nhà máy tại Hải Phòng, Đà Nẵng và Đồng Tháp, cùng mạng lưới phân phối hơn 10.000 điểm bán lẻ.

Mô hình kinh doanh giá rẻ

Mô hình kinh doanh của Halong Canfoco tập trung vào phân khúc thực phẩm chế biến sẵn bình dân và trung cấp.

Các sản phẩm chủ lực của công ty gồm pate, thịt hộp, xúc xích, chả giò và đồ hộp thủy sản với tổng công suất khoảng 4.440 tấn/năm.

Trong đó, pate, đặc biệt là Pate Cột Đèn Hải Phòng, trở thành trụ cột doanh thu nhờ giá thấp và phù hợp xu hướng tiêu dùng nhanh. Sản phẩm này bán mạnh qua kênh online với doanh thu năm 2025 ước vượt 21 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào nền tảng cũ cũng ẩn chứa những hạn chế trong hiện đại hóa quản trị, khiến doanh nghiệp dễ tổn thương trước biến động thị trường và chuỗi cung ứng.

Đồ hộp Hạ Long sở hữu chuỗi sản phẩm đồ hộp đa dạng.

Để cạnh tranh với các đối thủ mạnh như Vissan hay các thương hiệu ngoại nhập, Halong Canfoco chọn chiến lược giá cạnh tranh và phủ rộng kênh phân phối (đặc biệt là kênh online và siêu thị).

Để cạnh tranh, công ty đẩy mạnh mở rộng sản lượng và tận dụng hệ sinh thái doanh nghiệp gồm các công ty con tại Đà Nẵng và Hải Phòng với thương hiệu pate Cột Đèn.

Dù sản xuất thực phẩm chế biến từ thịt, công ty lại không sở hữu vùng nguyên liệu chăn nuôi khép kín (như mô hình 3F: Feed-Farm-Food).

Việc phụ thuộc vào thu mua thịt lợn bên ngoài khiến doanh nghiệp khó quản trị trước biến động giá cả và rủi ro dịch bệnh – nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự cố năm 2026.

Tình hình tài chính bất ổn

Báo cáo tài chính đã kiểm toán những năm gần đây của Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long cho thấy nhiều vấn đề đáng lưu ý trong cơ cấu tài sản và dòng tiền.

Cơ cấu tài sản thiếu cân bằng

Tại ngày 30/6/2025, tổng tài sản của công ty đạt hơn 302 tỷ đồng. Trong đó, hàng tồn kho chiếm tới hơn 60%, tương đương 185 tỷ đồng, phản ánh lượng vốn lớn đang bị “chôn” trong hàng hóa.

Nguyên vật liệu chiếm hơn 104 tỷ đồng, tương đương 56% tồn kho, trong khi thành phẩm chỉ khoảng 55 tỷ đồng. Tổng giá trị tồn kho tăng 26% so với đầu năm. Trong nửa đầu năm 2025, tồn kho tăng thêm 36,4 tỷ đồng, mức rất lớn so với lợi nhuận tạo ra.

Dòng tiền suy kiệt

Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh cũng là vấn đề khi chỉ chưa tới 4 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước dương tới 87 tỷ đồng.

Mặt khác, công nợ ẩn chứa nhiều rủi ro. Tại 30/6/2025, phải thu khách hàng ở mức 46 tỷ đồng, gần 1/6 tổng tài sản. Toàn bộ đều là nợ quá hạn, trong đó công ty đã trích lập dự phòng gần 9 tỷ đồng.

Giai đoạn 2020–2022, tỷ lệ nợ quá hạn chỉ 10–18%. Tuy nhiên, từ 2023 trở đi, gần như toàn bộ công nợ khách hàng đều chuyển sang nhóm khó đòi.

Áp lực tồn kho khiến doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào vay nợ để tài trợ. Cuối quý II/2025, tổng nợ phải trả đạt 152 tỷ đồng, cao hơn vốn chủ sở hữu. Trong đó, nợ người bán ngắn hạn 49 tỷ đồng và dư nợ vay tài chính 65 tỷ đồng.

Lợi nhuận "mỏng như lá lúa"

Năm 2021 là đỉnh cao của Halong Canfoco với doanh thu hơn 864 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế gần 30 tỷ đồng. Từ đó, kết quả kinh doanh suy giảm rõ rệt. Năm 2022, doanh thu giảm còn 608 tỷ đồng, lợi nhuận hơn 16 tỷ đồng. Năm 2023, doanh thu đạt 742 tỷ đồng nhưng lợi nhuận chỉ khoảng 12 tỷ đồng. Năm 2024, lợi nhuận rơi xuống còn vỏn vẹn hơn 2 tỷ đồng trên doanh thu 682 tỷ đồng.

Hiệu quả sinh lời rất thấp

Nửa đầu 2025, doanh thu hơn 300 tỷ đồng nhưng lợi nhuận sau thuế chưa tới 4 tỷ đồng. Biên lợi nhuận ròng chỉ khoảng 1,3%. ROA đạt 1,3% và ROE khoảng 2,6%.

Công ty chịu áp lực lớn đến từ chi phí nguyên liệu, bảo quản và logistics, buộc phải duy trì sản lượng cao trên nền tảng sản xuất cũ trong bối cảnh cổ đông ngoại rút lui và biến động nhân sự cấp cao.

Trong báo cáo thường niên 2024, công ty đặt mục tiêu tăng trưởng mạnh và mở rộng xuất khẩu, đồng thời dự kiến xây nhà máy mới tại miền Nam. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy nền tảng tài chính còn nhiều áp lực.

Hiện công ty có 2 công ty con sở hữu 100%. Công ty TNHH MTV Đồ hộp Hạ Long – Đà Nẵng có vốn điều lệ 60 tỷ đồng. Công ty TNHH MTV Thực phẩm Cột Đèn vốn 1 tỷ đồng, thành lập 2/2024, đã tạm ngừng kinh doanh từ 1/6/2025 đến 31/5/2026 do thua lỗ và HĐQT đang xem xét lại phương án hoạt động.

Điểm gãy của công tác quản trị

Cuộc khủng hoảng bùng phát mạnh mẽ vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026, bắt nguồn từ những sai phạm có hệ thống trong khâu nguyên liệu đầu vào.

Quá trình phát hiện sai phạm

Vào tháng 9/2025, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hải Phòng phát hiện hai xe tải chở hơn 1,2 tấn thịt lợn không rõ nguồn gốc, dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi.

Mở rộng điều tra tại kho của công ty, cơ quan chức năng phát hiện hơn 130 tấn thịt lợn đông lạnh nhiễm bệnh được thu gom trái phép từ các đầu mối tại Hưng Yên. Một phần nguyên liệu đã được đưa vào sản xuất pate, chả giò và các sản phẩm chế biến khác.

Kết quả xét nghiệm cho thấy cả nguyên liệu và một số thành phẩm đều dương tính với virus, dẫn đến việc tiêu hủy hơn 1,7 tấn pate thành phẩm cùng hàng chục tấn nguyên liệu nhiễm vi khuẩn Salmonella spp.

Hệ quả nhanh chóng lan rộng

• Ngày 8/1/2026: Khởi tố vụ án với 9 bị can ban đầu.

• Ngày 10/1/2026: Bắt khẩn cấp Tổng giám đốc Trương Sỹ Toàn cùng 3 nhân viên cấp dưới về hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng"

• Ngày 12/1/2026: Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường ban hành lệnh triệu hồi sản phẩm toàn quốc. Công ty buộc phải thông báo dừng sản xuất tại nhà máy Hải Phòng trong ít nhất 14 ngày.

Lỗ hổng quản trị: Khi "vùng xám" lấn át

Cuộc khủng hoảng phơi bày sự đứt gãy giữa tham vọng tăng trưởng và năng lực kiểm soát rủi ro.

Hệ thống kiếm soát lệ thuộc vào con người

Những đánh giá ban đầu cho thấy, ở cấp độ nội bộ, quản trị nguyên liệu đầu vào phụ thuộc nhiều vào yếu tố con người trong khi thiếu các cơ chế kiểm soát chéo hiệu quả.

Điều này tạo điều kiện để thịt nhiễm bệnh lọt vào kho lưu trữ mà không bị phát hiện dù doanh nghiệp đã trải qua nhiều đợt kiểm tra liên ngành trong giai đoạn 2023–2025 và được đánh giá là “thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm”.

Quy trình kiểm định, lưu kho và sản xuất không hình thành được “hàng rào an toàn” đủ mạnh. Các mẫu xét nghiệm cho thấy vi khuẩn Salmonella spp xuất hiện tại nhiều kho hàng, trong khi số thịt nhiễm bệnh vẫn được hợp thức hóa giấy tờ để đưa vào sản xuất.

Áp lực tối ưu chi phí

Những lỗ hổng này không chỉ mang tính kỹ thuật mà phản ánh sự thiếu đầu tư vào công nghệ truy xuất nguồn gốc. Khi nguyên liệu được thu gom từ nhiều nguồn không hợp pháp nhằm giảm chi phí, rủi ro tích tụ mà không được kiểm soát kịp thời.

Tổng giám đốc Trương Sỹ Toàn bị khởi tố về hành vi “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”. Ảnh: Công An Hải Phòng

Khi Tổng giám đốc Trương Sỹ Toàn bị khởi tố về hành vi “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, nghi vấn lập tức được đặt ra rằng liệu Hội đồng quản trị đã kiểm soát rủi ro ra sao, các cảnh báo nội bộ có được tiếp nhận đầy đủ hay không và liệu có những “vùng xám” bị bỏ qua vì lợi ích ngắn hạn.

Dưới sự điều hành của ông Trương Sỹ Toàn từ năm 2021, công ty đạt đỉnh doanh thu nhưng cũng đối mặt với áp lực duy trì giá bán cạnh tranh và giảm chi phí, tạo rủi ro chất lượng đầu vào.

Đứt gãy hệ thống giám sát

Việc Phó trưởng phòng Quản lý chất lượng Phạm Thị Thúy Lan cùng hai nhân viên kiểm tra chất lượng Bùi Thị Thoan và Lại Thị Thanh Hương bị bắt cho thấy sự đổ vỡ lan xuống cả cấp quản lý trung gian.

'Hiệu ứng Domino' khi niềm tin sụp đổ

Sau khi sự việc diễn ra, thông điệp ban đầu của Halong Canfoco chủ yếu xoay quanh việc khẳng định sản phẩm lưu thông đáp ứng quy định an toàn và nhấn mạnh rằng 9 đối tượng bị khởi tố không phải là nhân viên công ty.

Trong khi đó ,sự cố tại Đồ hộp Hạ Long đã tạo ra một làn sóng tẩy chay và phản ứng quyết liệt từ toàn chuỗi cung ứng và người tiêu dùng.

- Các hệ thống bán lẻ: WinMart, GO!, Bách Hóa Xanh... đồng loạt gỡ bỏ toàn bộ sản phẩm Halong Canfoco khỏi kệ hàng để bảo vệ người tiêu dùng và uy tín của chính mình.

- Đối tác B2B: Các chuỗi F&B lớn ngay lập tức thông báo ngừng sử dụng nguyên liệu từ Halong Canfoco. The Coffee House cho biết chủ động dừng bán các sản phẩm trà và cà phê có sử dụng nguyên liệu từ Halong Canfoco (Trà Phúc Kiến Sen Vải, Americano Vải). Trong khi đó, Highlands Coffee cũng cho biết tạm dừng một số sản phẩm liên quan để rà soát nguồn gốc nguyên liệu.

- Thị trường chứng khoán: Cổ phiếu CAN mất thanh khoản, nhà đầu tư bán tháo trong hoảng loạn.

- Phản ứng người tiêu dùng rất mạnh mẽ: Làn sóng bất bình lan rộng khi có nhiều người đã đăng lên mạng xã hội hình ảnh vứt bỏ các sản phẩm của Halong Canfoco vào thùng rác. Một số KOL từng quảng bá cho thương hiệu phải ẩn nội dung hoặc ngừng kinh doanh trước làn sóng bất bình của người tiêu dùng.

Trước áp lực đó, Halong Canfoco thông báo dừng sản xuất tại nhà máy Hải Phòng từ ngày 12/1/2026 trong ít nhất 14 ngày, đồng thời đăng lời xin lỗi và cam kết hợp tác điều tra.

Các đối tác của Đồ hộp Hạ Long nhanh chóng đưa ra các động thái xử lý

Cách ứng phó của Đồ hộp Hạ Long được đánh giá là thiếu minh bạch và chậm chạp.

- Thông điệp mâu thuẫn: Ban đầu, doanh nghiệp cố gắng khẳng định sản phẩm an toàn và tuyên bố các đối tượng bị khởi tố không phải nhân viên công ty, trong khi thực tế điều tra tiếp tục khởi tố thêm nhiều lãnh đạo cao cấp.

- Phản ứng chậm chạp: Lời xin lỗi và cam kết hợp tác chỉ được đưa ra sau khi lệnh triệu hồi của cơ quan chức năng ban hành, khiến niềm tin của đối tác sụp đổ nhanh chóng.

Bài học đắt giá từ góc độ quản trị

Cuộc khủng hoảng tại Đồ hộp Hạ Long minh chứng rằng: trong ngành liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, một mắt xích yếu là đủ để phá hủy một thương hiệu 70 năm tuổi. Từ vụ việc của Đồ hộp Hạ Long, các doanh nghiệp, đặc biệt là ngành F&B, cần rút ra những bài học cốt tử.

An toàn thực phẩm là năng lực cốt lõi

Trong ngành thực phẩm, khâu kiểm soát chất lượng không phải là khoản chi phí có thể cắt giảm để tăng biên lợi nhuận ngắn hạn

Vụ việc thu gom hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi từ các nguồn không rõ ràng không chỉ là thiệt hại tài chính và pháp lý cho chính doanh nghiệp, đồng thời gây rủi ro sức khỏe cộng đồng khi sản phẩm đã lưu hành thời gian dài.

Trường hợp Đồ hộp Hạ Long cho thấy nếu an toàn không được tích hợp vào mọi quy trình, từ lựa chọn nhà cung cấp đến các khâu tái kiểm định, kiểm tra chéo … thì bất kỳ sự cố hay “vết nứt” nhỏ trong quy trình sản xuất đều có thể khiến doanh nghiệp đối diện cuộc khủng hoảng toàn diện.

Hiện đại hóa "di sản"

Di sản 70 năm từng là lợi thế của Đồ hộp Hạ Long nhưng vụ việc cho thấy “tuổi đời” lâu năm cũng có thể là rào cản với nền quản trị hiện đại.

Doanh nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào nền tảng sản xuất cũ, thiếu công nghệ truy xuất nguồn gốc và các cơ chế kiểm soát tự động khiến hệ thống vận hành dễ bị chi phối bởi con người.

Ngay cả khi được đánh giá là tuân thủ quy định trong các đợt kiểm tra, các lỗ hổng vẫn tồn tại do thiếu kiểm soát chéo hiệu quả.

Khoảng cách giữa mục tiêu tăng trưởng và năng lực quản trị đã tạo ra những “vùng xám”, nơi lợi ích ngắn hạn lấn át rủi ro dài hạn và nguy cơ phát sinh những cuộc khủng hoảng tiềm tàng.

Tiếp theo đó, quản trị khủng hoảng vì thế không thể là phản ứng mang tính đối phó khi sự cố đã xảy ra mà còn cần quá trình chuẩn bị dài hạn.

Minh bạch là chìa khóa

Trường hợp Đồ hộp Hạ Long cho thấy sự bị động đã khiến niềm tin của thị trường sụp đổ nhanh chóng. Ngược lại, các đối tác như The Coffee House đã giảm thiểu tác động nhờ phản ứng nhanh và minh bạch.

Sự trung thực là chiếc phao cứu sinh duy nhất khi khủng hoảng nổ ra. Halong Canfoco đã đánh mất cơ hội vàng để khoanh vùng thiệt hại khi không nhìn thẳng vào vấn đề.

Đối với các nhà đầu tư và quản lý doanh nghiệp, đây là lời cảnh tỉnh đắt giá: Trong kỷ nguyên thông tin minh bạch, hệ thống quản trị cũng phải nhanh chóng, minh bạch. Lợi nhuận có thể kiếm lại được, nhưng niềm tin của người tiêu dùng một khi đã mất, có thể ảnh hưởng tới tồn vong của doanh nghiệp.

Nam Hải

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/toan-canh-khung-hoang-do-hop-ha-long-su-sup-do-cua-mot-tuong-dai-thuc-pham-va-bai-hoc-quan-tri-dat-gia-d43922.html