Tình hình tại khu vực vùng Vịnh đang chuyển biến theo kịch bản nguy hiểm nhất kể từ khi hai bên ngừng bắn. Phản ứng quyết liệt của Tehran đối với nỗ lực tái thiết lập trật tự hàng hải của Washington đang đẩy khu vực tới bờ vực một cuộc chiến tổng lực. Trong đó, việc nhắm mục tiêu vào cảng Fujairah của UAE được giới phân tích đánh giá là đòn đánh chiến lược nhằm triệt hạ tuyến vận tải thay thế duy nhất cho eo biển Hormuz.
Hải quân Mỹ xuyên thủng vòng vây
Theo các quan chức quốc phòng Mỹ chia sẻ với CBS News, hai tàu khu trục của Hải quân Mỹ là USS Truxtun và USS Mason đã tiến vào Vịnh Ba Tư sau khi vượt qua eo biển Hormuz và loạt đòn tấn công từ phía Iran.
Trong quá trình di chuyển, hai chiến hạm này đã đối mặt với nhiều mối đe dọa và nhận được sự hỗ trợ tích cực từ trực thăng Apache cùng các loại máy bay quân sự khác.
Các quan chức Mỹ xác nhận Iran đã sử dụng tàu nhỏ, tên lửa và máy bay không người lái tấn công liên tục vào hai tàu khu trục USS Truxtun và USS Mason. Nhờ các biện pháp phòng thủ phối hợp yểm trợ trên không, toàn bộ mối đe dọa đã bị đánh chặn thành công và không có hỏa lực nào trúng mục tiêu.
Diễn biến này xảy ra sau tuyên bố ngày 3/5 của Tổng thống Trump về việc Mỹ sẽ hỗ trợ dẫn đường cho các tàu băng qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh hàng trăm tàu chở dầu và tàu hàng vẫn đang bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.
Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Mỹ USS Frank E. Petersen Jr. hoạt động trên biển Arab trong khuôn khổ chiến dịch quân sự tại Iran. Ảnh: Hải quân Mỹ.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận các tàu khu trục Mỹ đã băng qua eo biển Hormuz để thực hiện sáng kiến “Dự án Tự do”, dù không tiết lộ danh tính và số lượng tàu cụ thể.
Trong ngày 4/5, hai tàu thương mại treo cờ Mỹ cũng đã vượt qua eo biển này thành công dưới sự hộ tống của các tàu khu trục tên lửa dẫn đường. Hiện quân đội Mỹ đang liên hệ với hàng chục hãng vận tải nhằm khuyến khích các tàu đang mắc kẹt sớm nối lại lưu thông qua khu vực.
Tập đoàn vận tải biển Maersk của Hà Lan xác nhận tàu Alliance Fairfax treo cờ Mỹ đã rời Vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz với sự hộ tống của quân đội Mỹ.
Iran tuyên bố Mỹ tấn công nhầm xuồng dân sự
Ngay sau vụ việc, Tehran và Washington đã đưa ra những báo cáo trái ngược hoàn toàn.
Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, khẳng định lực lượng Mỹ đã phá hủy 6 xuồng cỡ nhỏ của Iran để đáp trả hành vi tấn công tàu quân sự và tàu thương mại.
Truyền thông nhà nước Iran (IRIB) gọi các báo cáo của Mỹ là "vô căn cứ", đồng thời đưa ra những cáo buộc gây sốc về thương vong dân sự.
Phía Iran cho biết, thay vì đánh chìm 6 xuồng quân sự của Vệ binh Cách mạng (IRGC) như Đô đốc Brad Cooper tuyên bố, lực lượng Mỹ đã tấn công nhầm vào hai xuồng chở khách, khiến 5 dân thường thiệt mạng. Tehran khẳng định sẽ duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối tại eo biển Hormuz và cảnh báo mọi nỗ lực quá cảnh không phép sẽ phải đối mặt với "nguy cơ mất an toàn cực độ".
Tehran khẳng định sẽ duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối tại eo biển Hormuz và cảnh báo mọi nỗ lực quá cảnh không phép sẽ phải đối mặt với “nguy cơ mất an toàn cực độ”.
Hiện tại, Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran nhằm gia tăng sức ép kinh tế.
Kế hoạch tiến hành “Chiến dịch Tự do” của phía Mỹ đang làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh với Iran, làm dấy lên lo ngại xung đột có thể bùng phát trở lại. Tehran gọi động thái của Mỹ trên eo biển Hormuz là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên.
Căng thẳng lan rộng sang UAE
Hình ảnh tuyên truyền xuất hiện trên đường phố Tehran (Iran) khẳng định quyền kiểm soát của Iran tại eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng trên eo biển, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cáo buộc Iran tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào tàu chở dầu của nước này khi tàu tìm cách đi qua eo biển.
UAE cho biết Iran còn phóng 15 tên lửa và 4 máy bay không người lái vào lãnh thổ nước này, gây ra đám cháy lớn tại một nhà máy lọc dầu ở Fujairah.
Hãng tin IRIB của Iran dẫn lời một quan chức quân sự nước này cho rằng những sự việc xảy ra với UAE là “hệ quả của hành động phiêu lưu quân sự từ phía Mỹ”.
“Iran không định tấn công. Những gì xảy ra là hệ quả của hành động quân sự từ Mỹ nhằm tạo hành lang cho các tàu di chuyển trái phép qua vùng hạn chế tại eo biển Hormuz”, IRIB dẫn lời quan chức phía Iran.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lên tiếng cho rằng các diễn biến ngày 4/5 cho thấy “không thể có giải pháp quân sự cho một cuộc khủng hoảng chính trị”.
Ông cho biết các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ vẫn đang “có tiến triển” thông qua vai trò trung gian của Pakistan. Ông Araghchi cảnh báo Washington “không nên để bị kéo trở lại vũng lầy xung đột bởi các thế lực không mong muốn”. “Dự án Tự do thực chất là một dự án bế tắc”, ông Araghchi nói.
Trong khi đó, Tổng thống Trump tiếp tục đưa ra cảnh báo cứng rắn dành cho Iran trong cuộc phỏng vấn với Fox News. Ông Trump khẳng định Iran sẽ bị “xóa sổ khỏi bản đồ” nếu tấn công các tàu quân sự của Mỹ tham gia chiến dịch “Dự án Tự do”.
“Chúng tôi có nhiều vũ khí và đạn dược hơn, chất lượng cao hơn trước. Chúng tôi sở hữu những trang thiết bị tốt nhất, các căn cứ trên toàn cầu đều được trang bị đầy đủ. Chúng tôi có thể sử dụng tất cả, và sẽ làm vậy nếu cần thiết”, ông Trump nói.
Kịch bản Mỹ và Israel phối hợp tấn công
Phản ứng quyết liệt từ phía Iran đối với nỗ lực bảo đảm an ninh hàng hải của Mỹ đã mang đến những bất ngờ nhất định cho giới quan sát quốc tế. Không chỉ dừng lại ở các mục tiêu trên biển, phạm vi ảnh hưởng còn mở rộng sang Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - quốc gia đang đối mặt với những áp lực quân sự đáng kể do định hướng chính sách khu vực và mối quan hệ với Israel.
Việc nhắm mục tiêu vào cảng Fujairah được xem là một tính toán chiến lược nhằm gây khó khăn cho các tuyến vận tải thay thế eo biển Hormuz.
Trước bối cảnh này, Mỹ và Israel đang duy trì sự phối hợp chặt chẽ để tìm kiếm những phương án phản hồi tương xứng nhằm bảo vệ đồng minh.
Các kịch bản đang được cân nhắc hiện tập trung vào việc bảo đảm an toàn hàng hải thông qua các biện pháp kỹ thuật quân sự chính xác nhắm vào các bệ phóng tên lửa, hoặc có thể là những phản ứng nhắm vào hạ tầng năng lượng để tạo thế cân bằng sau những tổn thất tại Fujairah.
Một số chuyên gia nhận định ông Trump có thể sẽ phê duyệt phản ứng quân sự trong vài ngày tới, dù hiện tại ông vẫn đang phản ứng dè dặt trước các cuộc không kích mới của Iran.
Nhà Trắng khẳng định Tổng thống vẫn đang “giữ mọi sự lựa chọn trên bàn” trong khi tiếp tục tìm kiếm thỏa thuận nhằm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Mỹ tiếp tục xây dựng lực lượng tại Trung Đông bằng việc triển khai tàu sân bay thứ ba, chiếc USS George HW Bush, cùng hàng nghìn quân. Dù ông Trump vẫn tỏ ra miễn cưỡng trong việc khơi mào một cuộc chiến tổng lực, việc tập trung hỏa lực chưa từng có này là tín hiệu khẳng định Mỹ sẵn sàng cho mọi lựa chọn xấu nhất.
Cảng Fujairah của UAE bốc cháy dữ dội vì trúng drone Ngày 4/5, cảng Fujairah của UAE bốc cháy dữ dội vì trúng drone. Sự cố xảy ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng trên eo biển Hormuz. Trong khi Mỹ tuyên bố sẽ hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt tại vùng Vịnh di chuyển khỏi khu vực, Iran tuyên bố sẽ có động thái đáp trả nếu Mỹ quyết tâm thực hiện kế hoạch này.