Để hiện thực hóa khát vọng đưa tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Khánh Hòa đang dồn toàn lực cho việc nâng cấp hạ tầng. Trong đó, việc chuyển đổi 7 xã trọng điểm thành phường được xác định là "mũi giáp công" quyết định để hoàn thiện bộ khung đô thị theo tiêu chuẩn mới.
Bãi biển Nha Trang.
Ngày 25-4, Văn phòng UBND tỉnh Khánh Hòa ra thông báo kết luận cuộc họp rà soát các tiêu chuẩn đô thị vào ngày 24-4-2026. Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng đã đưa ra những chỉ đạo mang tính bước ngoặt với những mốc thời gian được xác lập, đòi hỏi sự vận hành nhịp nhàng của cả hệ thống chính trị nhằm đưa các đơn vị hành chính cấp xã về đích đúng hạn. Theo kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh, 7 xã được chọn để lập hồ sơ và tập trung nguồn lực đầu tư gồm: Tân Định, Diên Khánh, Diên Lạc, Diên Điền, Cam Lâm, Vạn Ninh và Ninh Phước. Đây không chỉ là những địa phương có vị trí chiến lược, mà còn là những nơi đang sở hữu nội lực kinh tế - xã hội mạnh mẽ, sẵn sàng cho sự lột xác về diện mạo đô thị.
Những mốc tiến độ bắt buộc
Trong nhóm này, các xã: Tân Định, Diên Khánh, Diên Lạc và Diên Điền đã đạt đủ 9/9 tiêu chuẩn theo quy định nên nhiệm vụ hiện tại không còn là xây dựng tiêu chí, mà là hoàn thiện các thủ tục pháp lý ở mức độ cao nhất. Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nội vụ làm đầu mối phối hợp trực tiếp để hoàn thành việc xây dựng Đề án chuyển đổi thành phường trước ngày 10-6-2026; đồng thời giao Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Hà trực tiếp chỉ đạo và giám sát nhằm khẳng định quyết tâm chính trị của địa phương.
Tuy nhiên, lộ trình nâng cấp đô thị tại các xã còn lại như: Cam Lâm, Vạn Ninh và Ninh Phước đang đối mặt với những thách thức về quy mô dân số và lao động phi nông nghiệp, buộc lãnh đạo tỉnh phải thiết lập các mốc thời gian đóng băng nhiệm vụ rất cụ thể. Theo đó, xã Cam Lâm hiện đạt 8/9 tiêu chuẩn, chỉ còn thiếu tiêu chí về quy mô dân số đô thị. Để giải quyết "bài toán" này, UBND tỉnh yêu cầu phải rà soát, bổ sung phần quy mô dân số còn thiếu của đơn vị hành chính; phối hợp với Sở Xây dựng khẩn trương lập hồ sơ đề nghị công nhận đô thị loại III, hoàn thiện đề án và trình duyệt trước ngày 30-7-2026.
Tương tự, xã Vạn Ninh (đạt 7/9 tiêu chuẩn) cũng đang chạy đua với thời gian để báo cáo số liệu về lao động phi nông nghiệp và hoàn thiện hồ sơ đô thị loại III trước tháng 8-2026.
Một góc xã Cam Lâm.
Trường hợp của xã Ninh Phước (đạt 6/9 tiêu chuẩn) được lưu ý rất kỹ về việc định vị bản sắc. Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh, Ninh Phước cần xác định rõ vai trò trung tâm trong quy hoạch tỉnh, gắn liền với các thế mạnh về du lịch, làng nghề gốm Bàu Trúc, dệt thổ cẩm và nông nghiệp công nghệ cao. Việc phát triển đô thị không được tách rời việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, kinh tế đặc thù của địa phương.
Tinh thần "6 rõ" trong thực thi
Để đảm bảo nhiệm vụ rà soát các tiêu chuẩn xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng đã "phân vai" cụ thể cho từng sở, ngành với tinh thần "6 rõ" trong thực thi; yêu cầu Sở Nội vụ cử cán bộ trực tiếp xuống địa phương hướng dẫn lập đề án ngay từ giai đoạn dự thảo và chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng, tận dụng tối đa các yếu tố đặc thù của tỉnh. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm đáp ứng đầy đủ, vững chắc các tiêu chuẩn, điều kiện để Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đồng thời, chủ động trao đổi, học tập kinh nghiệm các địa phương đang chuẩn bị hồ sơ hoặc đã được công nhận là thành phố trực thuộc Trung ương.
Song song đó, Sở Xây dựng chịu trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ hai xã Cam Lâm và Vạn Ninh trong việc lập hồ sơ đô thị loại III; Sở Tài chính chủ trì, tập trung rà soát, cân đối ngân sách theo hướng giảm chi thường xuyên, khoanh vùng, xác định các dự án có nguồn thu lớn trong lĩnh vực du lịch, công nghiệp và các ngành kinh tế mũi nhọn, bảo đảm đáp ứng các tiêu chí về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Ngành Thống kê tỉnh cũng được giao nhiệm vụ rà soát, thống nhất phương pháp xác định số liệu dân số và lao động bảo đảm chính xác tuyệt đối phục vụ công tác đánh giá.
Nét văn hóa của làng gốm Bàu Trúc (xã Ninh Phước).
Việc nâng cấp 7 xã lên phường không chỉ là mục tiêu hành chính, mà là bước đi chiến lược để Khánh Hòa được áp dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhằm tạo ra "đòn bẩy" về vốn và chính sách cho sự bứt phá mạnh mẽ. Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng khẳng định các sở, ban, ngành, địa phương phải làm việc với tinh thần bám sát tiến độ từng ngày, không đùn đẩy và không chờ đợi để đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong thời gian sớm nhất.
ĐÌNH LÂM