TP.HCM chi 143.000 tỉ đồng cho giáo dục, nút thắt trường lớp vẫn chưa được gỡ

một giờ trướcBài gốc

Bài toán quá tải trường lớp ở TP.HCM nhiều năm nay thường được nhắc đến như hệ quả của thiếu vốn đầu tư. Tuy nhiên, các số liệu được công bố tại buổi làm việc giữa UBND TP.HCM với đại diện các sở, ngành về nhu cầu trường lớp cho năm học mới cho thấy một thực tế khác. Thành phố đã cơ bản tính được nguồn lực tài chính cho giai đoạn tới. Điều khiến việc xây thêm trường lớp chưa thể tăng tốc như kỳ vọng không còn chủ yếu là tiền, mà là quỹ đất, thủ tục, tiến độ giải phóng mặt bằng và trách nhiệm phối hợp giữa các đơn vị.

TP.HCM xây thêm trường lớp, vốn không thiếu nhưng vẫn vướng quỹ đất và thủ tục-Ảnh: Thủy Long

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh thành phố không thiếu vốn đầu tư cho giáo dục. Theo tính toán được nêu tại cuộc họp, để giải bài toán xây dựng trường lớp giai đoạn 2026-2030, TP.HCM cần khoảng 143.000 tỉ đồng. Trong tổng nhu cầu này, khoảng 73.000 tỉ đồng đã có trong kế hoạch bố trí vốn. Phần còn lại gồm gần 50.000 tỉ đồng dự kiến bổ sung từ ngân sách và khoảng 20.000 tỉ đồng huy động từ nguồn xã hội hóa. Nhìn từ cơ cấu này có thể thấy, về tổng thể, bài toán tài chính không phải là lực cản lớn nhất.

Khi vốn không còn là điểm nghẽn chủ yếu, câu hỏi đặt ra là vì sao tình trạng quá tải trường lớp vẫn kéo dài qua nhiều năm, thậm chí ở một số địa bàn còn gay gắt hơn. Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND TP.HCM, những nút thắt lớn hiện nay nằm ở quyết tâm triển khai, quỹ đất, sự phối hợp giữa các ban ngành, địa phương và cơ chế thực hiện dự án. Nói cách khác, đây là bài toán tổ chức thực thi nhiều hơn là bài toán ngân sách.

Áp lực tuyển sinh còn rất lớn

Thực tế, TP.HCM không phải không đầu tư cho trường lớp. Hơn 20 năm trước, thành phố đã ban hành Quyết định số 02/2003/QĐ-UBND ngày 3.1.2003 về quy hoạch phát triển mạng lưới trường học đến năm 2020. Trong suốt nhiều năm, trung bình mỗi năm thành phố đưa thêm vào sử dụng từ 1.000 đến 1.500 phòng học mới. Đây là nỗ lực lớn và liên tục, cho thấy giáo dục luôn là lĩnh vực được ưu tiên.

Tuy vậy, tốc độ tăng dân số, quá trình đô thị hóa mạnh và sự gia tăng dân cư ở nhiều khu vực khiến nhu cầu học tập tăng nhanh hơn khả năng bổ sung hạ tầng. Vì thế, số phòng học tăng thêm qua từng năm vẫn chưa đủ để tạo ra chuyển biến căn cơ. Tình trạng quá tải trường lớp tại nhiều địa bàn vẫn kéo dài, nhất là ở những nơi dân số cơ học tăng mạnh.

Áp lực của năm học 2026-2027 tiếp tục được dự báo ở mức cao. Toàn thành phố sẽ có hơn 170.000 trẻ vào lớp 1 và hơn 184.000 học sinh vào lớp 6. Đây là hai đầu cấp luôn tạo sức ép lớn lên hệ thống tuyển sinh và năng lực tiếp nhận của trường học. Trong bối cảnh đó, ngành giáo dục TP.HCM triển khai hệ thống thông tin vị trí địa lý và bản đồ số để tuyển sinh linh hoạt, không phụ thuộc hoàn toàn vào địa giới hành chính.

Giải pháp này cho phép điều tiết học sinh giữa các khu vực, giảm áp lực cục bộ tại một số địa bàn. Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là cách phân bổ lại áp lực chứ không làm giảm áp lực bằng hạ tầng thực tế. Việc điều chuyển học sinh sang khu vực lân cận có thể hỗ trợ trước mắt, nhưng không thể thay thế việc xây thêm trường, thêm phòng học tại những nơi đang thiếu nghiêm trọng. Muốn xử lý tận gốc, thành phố vẫn phải tăng tốc đầu tư hạ tầng giáo dục đúng nơi, đúng cấp học và đúng nhu cầu thực tế.

Gỡ đất và thủ tục để tăng chỗ học

Một trong những nút thắt lớn nhất được chỉ ra là quỹ đất dành cho giáo dục. Báo cáo năm 2022 của Sở GD-ĐT TP.HCM về kết quả thực hiện quy hoạch phát triển mạng lưới trường học đến năm 2020 cho thấy diện tích đất phục vụ giáo dục chỉ đạt khoảng 57,48% so với quy hoạch ban đầu. Đây là mức hụt rất lớn, phản ánh khoảng cách giữa quy hoạch và khả năng triển khai thực tế.

Không ít khu đất quy hoạch trường học gặp khó vì chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng cao. Nhiều dự án khác bị kéo dài bởi thủ tục đầu tư còn phức tạp, phải qua nhiều khâu tuần tự, làm chậm thời gian chuẩn bị. Khi đất chưa sạch, thủ tục chưa thông, nguồn vốn dù đã có cũng chưa thể nhanh chóng biến thành công trình cụ thể.

Từ đó, TP.HCM đang tập trung vào các giải pháp đánh trúng phần lõi của vấn đề. Thành phố chủ trương rà soát lại quỹ đất công, tận dụng trụ sở dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính, khai thác quỹ đất giáo dục trong các dự án khu dân cư và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư. Đây là nhóm giải pháp có ý nghĩa quyết định, bởi nếu quỹ đất không được mở ra và thủ tục không được rút gọn, tiến độ xây trường lớp sẽ khó có đột phá.

Thành phố đã phát động chiến dịch 150 ngày đêm thi đua xây dựng trường lớp với mục tiêu hoàn thành 1.000 phòng học trước khai giảng năm học mới. Các Phó chủ tịch UBND TP.HCM được phân công chỉ đạo trực tiếp, tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể. Cùng với đó, Sở GD-ĐT TP.HCM phối hợp với UBND 168 phường, xã, đặc khu xây dựng kế hoạch đầu tư trường lớp chi tiết theo từng địa bàn, từng cấp học.

Điều này cho thấy thành phố đang chuyển từ cách làm dàn đều sang cách làm theo nhu cầu cụ thể. Nơi nào dân số tăng nhanh, nơi nào thiếu trường đầu cấp, nơi nào quỹ đất còn vướng thì phải được xác định rõ để ưu tiên xử lý. Khi nguồn vốn không còn là trở lực lớn nhất, hiệu quả của chương trình phát triển trường lớp sẽ phụ thuộc vào khả năng tháo gỡ quỹ đất, cải tổ thủ tục, siết trách nhiệm phối hợp và duy trì quyết tâm đến cùng.

Mục tiêu hoàn thành 1.000 phòng học trước khai giảng vì thế không chỉ là một chỉ tiêu thi đua. Đó còn là thước đo đầu tiên cho thấy TP.HCM có thật sự chuyển từ nhận diện đúng vấn đề sang giải quyết trúng vấn đề hay chưa.

Thủy Long

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tp-hcm-chi-143-000-ti-dong-cho-giao-duc-nut-that-truong-lop-van-chua-duoc-go-248439.html