Bốn dự án trọng điểm được TP.HCM khởi công dịp này gồm: Dự án Quảng trường trung tâm TP và trung tâm hành chính của TP; khởi công xây dựng tuyến metro số 2 (đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm); dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM tại Bến Nhà Rồng; dự án khu đô thị ĐH Quốc tế tại xã Xuân Thới Sơn.
Xây dựng trục động lực phát triển kinh tế
Với sự đón nhận, yêu thích của người dân vào tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) cùng với việc khởi công tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) gần đây, người dân TP.HCM bắt đầu kỳ vọng hơn vào hệ thống đường sắt đô thị (ĐSĐT) với một mạng lưới dày đặc phủ khắp.
Khu đất xây dựng Trung tâm chính trị - hành chính TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN
Người dân mong muốn có thể lên tàu metro đi khắp nơi trong TP và mong ước đó đã dần hóa thành hiện thực, khi các thủ tục được triển khai nhanh chóng và hôm nay một đoạn metro số 2 (Bến Thành - Thủ Thiêm) tiếp tục được khởi công.
Đoạn tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm là mắt xích quan trọng để nối tuyến ĐSĐT từ Long Thành về sân bay Tân Sơn Nhất. Người dân sẽ được rút ngắn tối đa thời gian khi về sân bay Tân Sơn Nhất như kỳ vọng của Bí thư TP.HCM Trần Lưu Quang khi tiếp xúc với cử tri.
Tuyến metro này sẽ đi từ trung tâm hiện hữu qua Thủ Thiêm - nơi có trung tâm hành chính, tài chính quốc tế và kết nối thẳng tới sân bay Long Thành.
Dự án Quảng trường trung tâm TP và trung tâm hành chính của TP có quy mô gần 47 ha được khởi công ngày hôm nay sẽ góp phần hiện đại hóa không gian đô thị, chính trị văn hóa, nâng tầm hình ảnh chính quyền đô thị TP.HCM.
Sở QH-KT TP.HCM cho biết tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm có chiều dài 6 km đi ngầm tuyến với sáu ga Hàm Nghi, Tố Hữu, Cung thiếu nhi, BV Quốc tế, Bình Khánh, Thủ Thiêm. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 46.200 tỉ đồng, được đề xuất thực hiện theo phương thức đối tác công - tư (PPP), hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao).
Anh Nguyễn Thanh Sơn (phường Cát Lái) chia sẻ: Metro số 2 là một dự án mà người dân khu Đông TP.HCM cực kỳ quan tâm, đặc biệt khi nghe thông tin TP đặt mục tiêu khởi công đoạn tuyến metro này trong tháng 4, người dân đều rất kỳ vọng.
Metro số 2 Bến Thành - Thủ Thiêm sẽ xuất phát từ ga Bến Thành. Ảnh: THUẬN VĂN
“Dự án này tạo ra bước ngoặt lớn cho việc đi lại giữa Thủ Thiêm và trung tâm TP.HCM. Tuyến này sau khi hoàn thành sẽ giúp kết nối giữa trung tâm hiện hữu với khu đô thị mới Thủ Thiêm. Đặc biệt hơn, cũng từ đây người dân đi hai sân bay Long Thành, Tân Sơn Nhất nhanh và gần hơn rất nhiều” - anh Sơn kỳ vọng.
Nếu như tuyến metro số 2 trở thành trục động lực kết nối hai đô thị hiện đại thì cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ lại là bước chuyển quan trọng giúp TP vươn ra biển, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì thế, trong dịp này chính quyền TP.HCM đã chính thức trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam - CTCP, Công ty CP Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A (TIL).
Dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ có quy mô khoảng 571 ha, công suất thiết kế 21 triệu TEU/năm, có khả năng tiếp nhận tàu container trên 250.000 DWT (trên 24.000 TEU). Tổng vốn đầu tư của dự án hơn 128.872 tỉ đồng (tương đương 4,99 tỉ USD).
Khu ĐH Quốc tế được khởi công. Ảnh: THUẬN VĂN
Theo Sở Xây dựng, dự kiến cảng sẽ đóng góp trực tiếp cho ngân sách nhà nước khoảng 34.000-40.000 tỉ đồng/năm, đồng thời tạo việc làm cho khoảng 6.000-8.000 người lao động.
Không chỉ mang lại nguồn thu lớn, dự án còn tạo động lực thúc đẩy phát triển đồng bộ hạ tầng khu vực, làm nền tảng hình thành các trung tâm logistics, khu thương mại tự do gắn với cảng trung chuyển quốc tế, qua đó thu hút các tập đoàn vận tải biển, logistics, thương mại, tài chính, ngân hàng và bảo hiểm hàng đầu thế giới đến đặt trụ sở hoạt động.
Ông Lê Anh Sơn, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC, một trong những nhà đầu tư cảng Cần Giờ), cho biết doanh nghiệp sẽ phấn đấu phát triển cảng Cần Giờ như một “khách sạn 5 sao” dành cho các siêu tàu. Công ty mong muốn xây dựng một điểm đến hiện đại, có tiêu chuẩn vận hành cao và năng lực tiếp nhận tàu ở đẳng cấp quốc tế.
Khu vực khởi công dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN
Ông Lê Anh Dũng, Phó Giám đốc Compass logistics, cho biết cảng Cần Giờ có thể trở thành một bước ngoặt quan trọng trên bản đồ logistics khu vực. Nếu được đầu tư bài bản và vận hành hiệu quả, dự án này hoàn toàn có thể giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi logistics toàn cầu, thu hút thêm nguồn hàng trung chuyển quốc tế và tạo động lực phát triển kinh tế biển trong dài hạn.
Kiến tạo bộ mặt siêu đô thị hiện đại
Dự án Quảng trường trung tâm TP và trung tâm hành chính của TP có quy mô gần 47 ha được khởi công sẽ góp phần hiện đại hóa không gian đô thị, chính trị văn hóa, nâng tầm hình ảnh chính quyền đô thị TP.HCM.
Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, TP.HCM trở thành đô thị đặc biệt với diện tích 6.772 km2 và dân số hơn 14 triệu người. Việc sáp nhập khiến hơn 8.000 công chức, viên chức tập trung tại các trụ sở hiện hữu, gây quá tải không gian làm việc. UBND TP.HCM nhận định việc đầu tư trung tâm hành chính tập trung hiện đại tại khu vực lõi Thủ Thiêm là hết sức cần thiết, xứng tầm siêu đô thị.
Phối cảnh Quảng trường trung tâm TP.HCM. Ảnh phối cảnh: ĐT
Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 29.600 tỉ đồng, thực hiện theo hình thức PPP trên diện tích 46,7 ha, giai đoạn 2026-2028, bao gồm các hạng mục chính như khu làm việc tập trung của các cơ quan, quảng trường công cộng quy mô lớn, trung tâm hội nghị - biểu diễn và hệ thống công viên, cảnh quan.
Trung tâm hành chính mới sẽ thay thế mô hình trụ sở phân tán ở nhiều địa điểm trong nội đô. Việc tập trung về một đầu mối được xem là bước đi quan trọng để TP.HCM nâng cao năng lực quản trị trong bối cảnh đô thị ngày càng mở rộng.
Còn với dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM là sự bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật công trình.
Dịp này, TP.HCM cũng khởi công dự án xây dựng ĐH Quốc tế tại xã Xuân Thới Sơn với quy mô khoảng 880 ha và tổng vốn đầu tư dự kiến lên đến 59.000 tỉ đồng. Dự án mang tính đột phá, tạo nền tảng cho không gian giáo dục - nghiên cứu - đổi mới sáng tạo của TP.HCM.
Dự án còn góp phần thúc đẩy sự phát triển du lịch TP, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, bao gồm các hạng mục như nhà Rồng, khu văn phòng, khu hội trường và công trình phụ trợ, căn tin, khu neo tàu, công viên cảnh quan, sân đường với diện tích khoảng 1,4 ha, dự kiến sẽ đưa vào sử dụng trước ngày 2-9.
Dự án này được đầu tư theo phương thức đối tác công - tư, hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán.
Trong quá trình thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh, chủ đầu tư sẽ chủ động nghiên cứu phương án quy hoạch tổng thể, đồng bộ kết nối khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội, khu vực Bến Bạch Đằng và khu vực công viên cây xanh công cộng ven sông Sài Gòn và báo cáo UBND TP những nội dung kiến nghị, đề xuất trong thời gian tiếp theo.
Phối cảnh khu Trung tâm hành chính TP.HCM. Ảnh phối cảnh: ĐT
TP.HCM lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ
Trao đổi với PV báo Pháp Luật TP.HCM, PGS-TS Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, cho rằng trung tâm hành chính mới gắn với khu đô thị Thủ Thiêm là một bước đi mang tính tất yếu trong tiến trình phát triển của TP.HCM, đặc biệt trong bối cảnh đô thị này đang chuyển mình thành một siêu đô thị sau quá trình mở rộng không gian phát triển và tái cấu trúc chức năng.
Đây không đơn thuần là câu chuyện di dời trụ sở hay phân bổ lại quỹ đất, mà là sự thể hiện rõ nét của tư duy quản trị hiện đại: Tách bạch giữa khu hành chính - điều hành với khu trung tâm lịch sử vốn đã quá tải. Đồng thời kiến tạo một cực phát triển mới có khả năng dẫn dắt tăng trưởng.
Khu đô thị mới Thủ Thiêm, với lợi thế về quỹ đất, vị trí địa lý và định hướng quy hoạch từ trước, hoàn toàn có thể trở thành trung tâm điều hành mới của TP hiện đại, thông minh nếu được đầu tư bài bản, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số.
Quan trọng hơn, trung tâm hành chính mới được thiết kế theo mô hình mở, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. “Dự án này không chỉ góp phần giảm tải áp lực cho khu vực nội đô hiện hữu mà còn tạo ra cú hích về cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản trị và hình ảnh của TP.HCM trong vai trò một đô thị đầu tàu” - ông Hưng nói.
Đặc biệt, theo ông Hưng, trung tâm hành chính mới sẽ đóng vai trò như một hạt nhân phát triển khi các cơ quan chức năng hiện diện, khu vực xung quanh sẽ nhanh chóng hình thành hệ sinh thái dịch vụ đi kèm như tài chính, thương mại.
Còn về dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, ông Trương Thanh Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường CĐ Hàng hải II, nhấn mạnh: Dự án được xem là một mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển của TP.HCM, đặc biệt trong bối cảnh TP định hướng “tiến ra biển” và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng.
Cảng Cần Giờ sẽ đóng vai trò là cửa ngõ giúp TP.HCM kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải toàn cầu. Đây là điểm khác biệt mang tính bước ngoặt, khi hiện nay phần lớn hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn phải trung chuyển qua các cảng nước ngoài.
“Đặc biệt hơn, cảng Cần Giờ khi được triển khai không chỉ mang ý nghĩa riêng lẻ, mà còn đặt trong tổng thể liên kết với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải để hình thành một chuỗi cảng biển có quy mô hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cao vị thế của TP.HCM trong mạng lưới logistics toàn cầu” - ông Dũng phân tích.
Nếu như cảng Cần Giờ được định hướng đảm nhận vai trò trung chuyển quốc tế, thu hút các tuyến tàu xuyên lục địa thì cụm cảng Cái Mép - Thị Vải tiếp tục phát huy vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu trực tiếp của khu vực phía Nam.
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực hàng hải, chuỗi cảng biển này còn được kỳ vọng tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đến nền kinh tế, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của TP.HCM theo hướng giá trị gia tăng cao.
TS Trần Đình Lý, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM, nhìn nhận nhìn vào hàng loạt dự án như tuyến metro số 2 TP.HCM, Quảng trường trung tâm TP.HCM, Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và khu đô thị ĐH Quốc tế Berjaya, có thể thấy TP.HCM không còn đi theo mô hình phát triển “đơn trục” hay chỉ thiên về tăng trưởng kinh tế thuần túy nữa.
“TP đang chuyển mạnh sang mô hình đô thị tích hợp - đa trung tâm - phát triển bền vững với bốn trụ cột rõ nét: Đô thị TOD, đô thị văn hóa sáng tạo, đô thị kinh tế biển, đô thị tri thức - ĐH” - ông Lý đánh giá.
Nói ngắn gọn, TP.HCM đang hướng đến một siêu đô thị hiện đại, đa chức năng, kết nối toàn cầu nhưng vẫn có chiều sâu văn hóa và nền tảng tri thức.
Tuy nhiên, TP cũng cần ba điều kiện then chốt để đột phá trong cách làm: Liên kết đồng bộ giữa các dự án; thể chế linh hoạt, dám trao quyền để xử lý nhanh các điểm nghẽn; quản trị thực thi - đúng tiến độ, đúng chất lượng, minh bạch.
“Đây không chỉ là các công trình chào mừng ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 – 30-4-2026), mà có thể trở thành bước ngoặt tái định vị TP.HCM trong 10-20 năm tới” - ông Lý nhận định. ĐÀO TRANG - NGUYỄN CHÂU
ĐÀO TRANG - NGUYỄN CHÂU