TP Hồ Chí Minh định hình 'kinh tế tầm thấp' mở không gian tăng trưởng mới

2 giờ trướcBài gốc

UBND TP Hồ Chí Minh vừa ban hành "Kế hoạch phát triển kinh tế tầm thấp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030".

Mở không gian tăng trưởng từ bầu trời đô thị

Theo dự thảo Kế hoạch phát triển kinh tế tầm thấp đến năm 2030 của UBND TP Hồ Chí Minh, kinh tế tầm thấp được xác định là mô hình kinh tế hiện đại dựa trên việc khai thác hiệu quả không phận tầm thấp kết hợp với các công nghệ như thiết bị bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, viễn thông thế hệ mới và năng lượng sạch.

Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đang đối mặt với áp lực hạ tầng giao thông, chi phí logistics cao và nhu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, kinh tế tầm thấp được xem là hướng đi mới nhằm mở rộng không gian phát triển theo chiều đứng thay vì chỉ phụ thuộc vào hạ tầng mặt đất.

Báo cáo tư vấn chiến lược về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số do nhóm chuyên gia trình bày tại SIHUB cho biết, Nghị quyết 57-NQ/TW đặt mục tiêu đóng góp của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào GDP vượt 16,4%. Chi phí logistics của Việt Nam hiện chiếm khoảng 16,8% GDP, cao hơn đáng kể so với mức 10 - 11% của các nền kinh tế phát triển. Ùn tắc giao thông, ô nhiễm và chi phí vận tải đang trở thành những “điểm nghẽn” lớn đối với năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển mạng lưới vận tải tầm thấp bằng drone, UAV hay eVTOL (phương tiện cất hạ cánh thẳng đứng chạy điện) được đánh giá có thể tạo ra bước thay đổi lớn đối với logistics đô thị và giao thông thông minh.

Theo tài liệu tư vấn, tại Việt Nam đã xuất hiện những thử nghiệm đầu tiên về vận tải bằng UAV. Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội) là cơ sở y tế đầu tiên được cấp phép sử dụng drone để vận chuyển mẫu máu và vật tư y tế khẩn cấp. Trong khi đó, tại TP Hồ Chí Minh, một số doanh nghiệp công nghệ đã thử nghiệm giao hàng bằng drone ở khoảng cách vài trăm mét. Thời gian vận chuyển trong giờ cao điểm có thể rút ngắn từ 35 - 45 phút xuống còn 7 - 9 phút, tương đương tiết kiệm khoảng 75% thời gian.

Mô hình ứng dụng drone vận chuyển máu và vật tư y tế khẩn cấp do GS.TS Nguyễn Duy Luận, chuyên gia tư vấn chiến lược, Chủ tịch JWC Lab Vietnam Inc chia sẻ.

Các chuyên gia nhận định, với mật độ dân cư cao và nhu cầu giao nhận hàng hóa lớn, TP Hồ Chí Minh là địa phương có tiềm năng lớn để phát triển kinh tế tầm thấp. Không chỉ phục vụ logistics, hệ sinh thái này còn có thể mở rộng sang y tế khẩn cấp, giám sát đô thị, quản lý giao thông, cứu hộ cứu nạn, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch.

Dự thảo kế hoạch của UBND TP Hồ Chí Minh cũng xác định rõ, kinh tế tầm thấp sẽ là lực lượng sản xuất mới và mô hình tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số, giúp hình thành các phương thức vận chuyển và cung ứng dịch vụ “nhanh hơn - xanh hơn - thông minh hơn - hiệu quả hơn”.

Một trong những điểm đáng chú ý trong chiến lược phát triển kinh tế tầm thấp của TP Hồ Chí Minh là định hướng xây dựng hệ sinh thái công nghệ và công nghiệp hoàn chỉnh, từ nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm đến thương mại hóa.

Theo kế hoạch, Thành phố đặt mục tiêu cơ bản làm chủ các công nghệ nền tảng và công nghệ lõi phục vụ kinh tế tầm thấp; đồng thời xây dựng hệ sinh thái công nghiệp liên quan đến UAV, AI, dữ liệu, quản trị không phận và hạ tầng số.

Bên cạnh đó, Thành phố sẽ triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm tạo môi trường cho doanh nghiệp và viện nghiên cứu thử nghiệm các thiết bị bay không người lái, mô hình kinh doanh mới và các giải pháp công nghệ mới.

Các khu vực được ưu tiên triển khai gồm Khu Công nghệ cao, Khu Nông nghiệp công nghệ cao, Khu đô thị khoa học công nghệ Bắc TP Hồ Chí Minh, các khu công nghiệp và khu chế xuất.

Theo các chuyên gia, kinh tế tầm thấp không chỉ liên quan đến drone hay vận tải trên không mà còn gắn với hệ sinh thái công nghệ số như AI, dữ liệu lớn, viễn thông thế hệ mới và hạ tầng thông minh.

Nhóm chuyên gia nhận định, nếu được triển khai đồng bộ, TP Hồ Chí Minh có thể hình thành hệ sinh thái đô thị thông minh với dữ liệu được kết nối và xử lý theo thời gian thực.

Đáng chú ý, kế hoạch cũng nhấn mạnh việc xây dựng Trung tâm giám sát, quản lý thiết bị bay không người lái; phát triển hệ thống quản lý giao thông không gian tầm thấp (UTM); kết nối với mạng 5G/6G và đảm bảo an ninh, an toàn dữ liệu.

Song song với hạ tầng số, TP Hồ Chí Minh dự kiến phát triển mạng lưới bãi đáp, trạm sạc, trung tâm điều hành bay và trung tâm logistics gắn với sân bay, cảng biển, khu công nghiệp và quy hoạch đô thị.

Mục tiêu trong Đề án xây dựng TP Hồ Chí Minh trở thành đô thị thông minh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035. Nguồn: Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh

Hướng đến trung tâm kinh tế tầm thấp đầu tiên của Việt Nam

Giới chuyên gia cho rằng, một trong những lợi thế lớn của kinh tế tầm thấp là khả năng thúc đẩy tăng trưởng xanh và giảm phát thải.

Báo cáo tư vấn chiến lược dẫn kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy, việc phát triển các tuyến vận tải xanh kết hợp xe điện hạng nặng và trạm đổi pin có thể giúp tiết kiệm hàng tỷ USD chi phí logistics và giảm hàng chục triệu tấn CO₂ mỗi năm.

Tại TP Hồ Chí Minh, mô hình này được đánh giá phù hợp với các hành lang logistics trọng điểm như TP Hồ Chí Minh - Cái Mép - Thị Vải hoặc kết nối các trung tâm logistics lớn của vùng Đông Nam Bộ.

Không chỉ dừng ở logistics, kinh tế tầm thấp còn mở ra cơ hội phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao. Theo tài liệu SIHUB, một số doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia sản xuất UAV với tỷ lệ nội địa hóa cao, hướng đến xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Điều này cho thấy tiềm năng hình thành chuỗi giá trị mới liên quan đến sản xuất thiết bị bay, phần mềm điều hành, AI, dữ liệu và hạ tầng thông minh. Nếu tận dụng tốt cơ hội, TP Hồ Chí Minh có thể trở thành trung tâm công nghệ mới của khu vực.

Dự thảo kế hoạch cũng nhấn mạnh việc phát triển công nghiệp lưỡng dụng phục vụ đồng thời quốc phòng và kinh tế; thúc đẩy liên doanh, liên kết quân sự - dân sự và thương mại hóa các sản phẩm công nghệ.

Ngoài ra, Thành phố sẽ đẩy mạnh hợp tác công tư (PPP), thu hút vốn đầu tư tư nhân, vốn FDI công nghệ cao và quỹ đầu tư mạo hiểm để phát triển hệ sinh thái kinh tế tầm thấp.

Dù có nhiều tiềm năng, kinh tế tầm thấp vẫn là lĩnh vực mới tại Việt Nam, đòi hỏi hành lang pháp lý và hệ thống quản lý đồng bộ.

Theo kế hoạch của UBND TP Hồ Chí Minh, giai đoạn 2026 - 2027 sẽ tập trung vào xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, quy hoạch không gian tầm thấp, xác định vùng cấm bay, vùng hạn chế và hành lang bay tiềm năng.

Thành phố cũng sẽ xây dựng hệ thống UTM để giám sát, định danh từ xa các thiết bị bay và triển khai các chương trình đào tạo nhân lực chuyên sâu cho lĩnh vực này.

Một trong những vấn đề được đặc biệt quan tâm là an ninh, an toàn bay và chủ quyền dữ liệu. Kế hoạch nêu rõ việc phát triển kinh tế tầm thấp phải gắn với quốc phòng, an ninh và đảm bảo chủ quyền không phận.

Tiềm năng kinh tế tầm thấp của Việt Nam là rất lớn. Nguồn: GS.TS Nguyễn Duy Luận, chuyên gia tư vấn chiến lược, Chủ tịch JWC Lab Vietnam Inc

Theo phân công, Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh sẽ chủ trì xây dựng quy hoạch không gian tầm thấp, quản lý vùng trời, cấp phép bay và phát triển các giải pháp chống drone trái phép. Công an TP Hồ Chí Minh sẽ phối hợp giám sát an ninh, an toàn bay và bảo vệ dữ liệu của hệ thống UTM.

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực cũng là thách thức lớn khi Việt Nam hiện còn thiếu đội ngũ chuyên gia về công nghệ hàng không tầm thấp, AI, dữ liệu và điều hành không phận.

Để giải quyết bài toán này, TP Hồ Chí Minh dự kiến xây dựng các cơ sở đào tạo, đánh giá và cấp chứng chỉ theo tiêu chuẩn quốc gia; đồng thời tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong đào tạo, chuyển giao công nghệ.

Theo lộ trình đề ra, giai đoạn 2028 - 2030, TP Hồ Chí Minh sẽ mở rộng và tăng tốc thương mại hóa các hoạt động kinh tế tầm thấp; hoàn thiện hệ thống UTM; đa dạng hóa hạ tầng vật lý; đồng thời nghiên cứu các dịch vụ mới có độ phức tạp cao hơn trong các khu sandbox.

Sau năm 2030, thành phố hướng đến mục tiêu đẩy mạnh thương mại hóa các dịch vụ kinh tế tầm thấp, làm chủ công nghệ nền tảng và xây dựng hệ sinh thái hạ tầng kỹ thuật đồng bộ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Các chuyên gia cho rằng, nếu được triển khai hiệu quả, kinh tế tầm thấp không chỉ tạo thêm dư địa tăng trưởng cho TP Hồ Chí Minh mà còn góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển đô thị thông minh và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố trong giai đoạn chuyển đổi số.

Tin, ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/thuc-hien-nghi-quyet-57/tp-ho-chi-minh-dinh-hinh-kinh-te-tam-thap-mo-khong-gian-tang-truong-moi-20260524130333332.htm