TPHCM: Tăng tốc hoàn thiện 700km đường sắt đô thị vào năm 2045

2 giờ trướcBài gốc

Hoàn thành 6 tuyến Metro

Ngày 10/01, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang vừa thay mặt Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Nghị quyết 06-NQ/TU về lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị, với mục tiêu phát triển hệ thống đường sắt đô thị hiện đại, đồng bộ, đóng vai trò trụ cột trong vận tải hành khách công cộng của Thành phố.

Theo Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM, việc triển khai Nghị quyết 188/2025/QH15 không chỉ đơn thuần là đầu tư hạ tầng giao thông mà còn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược đối với yêu cầu phát triển Thành phố trong giai đoạn mới. Thành ủy TPHCM nhấn mạnh, toàn bộ quá trình triển khai phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của các cấp ủy Đảng; sự quản lý, điều hành tập trung, thống nhất của chính quyền các cấp; phát huy vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.

Thành ủy TPHCM cũng yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị TPHCM theo hướng đồng bộ, tinh gọn, tập trung do Bí thư Thành ủy làm Trưởng ban. Ban Chỉ đạo được phân công trách nhiệm từng thành viên, bảo đảm hoạt động thực chất, hiệu quả, tránh chồng chéo; kịp thời cho ý kiến, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý các vấn đề phát sinh liên quan đến quy hoạch, huy động nguồn lực và tổ chức triển khai các dự án đường sắt đô thị. Đối với những nội dung vượt thẩm quyền, Ban Chỉ đạo có trách nhiệm định kỳ báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy, Thành ủy và Ban Chỉ đạo Nhà nước theo quy định.

Động thổ khởi công tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ

Phương châm hành động được xác định rõ: "Chủ động, quyết liệt, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”, gắn chặt với trách nhiệm người đứng đầu. Cách tiếp cận này cho thấy quyết tâm chính trị rất cao của TPHCM trong việc chuyển từ "tư duy dự án" sang "tư duy hệ thống", coi metro không phải là những tuyến riêng lẻ mà là mạng lưới giao thông chiến lược, có tác động sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội, không gian đô thị và chất lượng sống của người dân. Mục tiêu tổng quát được Thành ủy TPHCM xác định là xây dựng và phát triển mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại, đồng bộ, giữ vai trò trụ cột trong hệ thống vận tải hành khách công cộng; tăng cường kết nối nội đô và liên vùng; từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Theo đó, metro không chỉ là phương tiện vận chuyển mà còn là "đòn bẩy" để tái cấu trúc đô thị, phân bố lại dân cư, phát triển các trung tâm kinh tế - dịch vụ mới, giảm áp lực cho khu vực lõi trung tâm vốn đã quá tải. Thành phố đặt ra các mốc mục tiêu cụ thể về tỷ lệ đảm nhận của vận tải hành khách công cộng bằng đường sắt đô thị. Cụ thể, phấn đấu đến năm 2030, vận tải hành khách công cộng bằng đường sắt đô thị đảm nhận 20 - 30%; đến năm 2035 đạt 35 - 50%; đến năm 2045 đạt 50 - 60% nhu cầu đi lại của người dân.

Giai đoạn năm 2025 - 2030, TPHCM sẽ hoàn thành 6 tuyến đường sắt với tổng chiều dài khoảng 187km. Cụ thể, bên cạnh tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Suối Tiên dài 19,7km đã đưa vào khai thác từ ngày 22/12/2024, TPHCM sẽ hoàn thành thêm các tuyến Metro số 2: Tham Lương - Bến Thành - Thủ Thiêm (dài hơn 16,9km); tuyến Tuyến Thủ Thiêm - Long Thành (dài 41,83km); tuyến Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên (dài 31,6km); giai đoạn 1 tuyến Metro số 6 đoạn từ Cảng HKQT Tân Sơn Nhất - Phú Hữu (dài khoảng 22,85km) và tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ (dài khoảng 54km).

Giai đoạn 2030 - 2035, TPHCM tiếp tục hoàn thành 8 tuyến, bổ sung thêm khoảng 275km, nâng tổng số tuyến đưa vào khai thác lên 14 tuyến với 462km. Các tuyến trong giai đoạn này đóng vai trò mở rộng mạng lưới, tăng cường kết nối liên vùng, kết nối các khu đô thị vệ tinh, khu công nghiệp, sân bay và các trục phát triển kinh tế quan trọng như tuyến Metro TP.Thủ Dầu Một - TPHCM; Metro số 1 đoạn Bến Thành - An Hạ; Metro số 2 đoạn Tham Lương - Củ Chi; Metro số 3 đoạn Hiệp Bình Phước - Bình Triệu - Ngã sáu Cộng Hòa - An Hạ; Metro số 4: Đông Thạnh (Hóc Môn) - sân bay Tân Sơn Nhất - Bến Thành - Nguyễn Hữu Thọ - Khu đô thị Hiệp Phước...

Đến giai đoạn 2035 - 2045, Thành phố hoàn thiện 5 tuyến còn lại, dài khoảng 239km, qua đó khép kín toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị theo quy hoạch mới với 19 tuyến, tổng chiều dài khoảng 700km. Khi hoàn thành, hệ thống metro sẽ bao phủ hầu hết các khu vực trọng điểm, trở thành trụ cột của giao thông công cộng đô thị TPHCM.

Phối cảnh dự án Metro Bến Thành - Cần Giờ

Tái cấu trúc đô thị theo mô hình TOD

Một trong những điểm nhấn quan trọng của nghị quyết là yêu cầu vận dụng tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù mà Quốc hội cho phép, đặc biệt là về phân cấp, ủy quyền, quản lý đầu tư và huy động nguồn lực. Thành phố xác định đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, tạo "vốn mồi" để kích hoạt và thu hút đầu tư tư nhân, đầu tư xã hội. Các hình thức đầu tư đa dạng sẽ được nghiên cứu, áp dụng, nhất là tại các khu vực phát triển theo mô hình đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) xung quanh nhà ga và depot.

Theo quy hoạch, các tuyến đường sắt đô thị của TPHCM đều được định hướng phát triển gắn với mô hình TOD, lấy các nhà ga, depot và khu vực phụ cận làm hạt nhân tổ chức không gian đô thị, thương mại - dịch vụ và dân cư mật độ cao. TPHCM sẽ cập nhật các tuyến đường sắt đô thị mới vào quy hoạch tổng thể Thành phố; gắn kết chặt chẽ quy hoạch đô thị, khu công nghiệp với các tuyến, các nhà ga nhằm hình thành không gian phát triển mới, từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), góp phần xây dựng TPHCM văn minh, hiện đại, xanh, đáng sống, xứng tầm trung tâm kinh tế lớn của cả nước và khu vực.

Không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng, TPHCM đặt mục tiêu đổi mới toàn diện mô hình quản lý, vận hành và khai thác metro theo hướng hiện đại, tiệm cận chuẩn mực quốc tế; tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số; từng bước tiếp nhận, làm chủ công nghệ trong thiết kế, thi công và vận hành. Song song đó là chiến lược đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước.

Tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên hoàn thành đưa vào khai thác cuối năm 2024

Đáng chú ý, Thành phố định hướng phát triển công nghiệp đường sắt đô thị và công nghiệp hỗ trợ như một động lực mới thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp. Theo đó, TPHCM sẽ phối hợp nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành Đề án phát triển công nghiệp hỗ trợ cho đường sắt; khuyến khích doanh nghiệp trong nước tham gia cung ứng vật tư, thiết bị, dịch vụ, nghiên cứu, ứng dụng và nhận chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực đường sắt đô thị. Chủ động nghiên cứu, theo dõi các xu hướng lớn của thế giới về công nghệ thông tin, công nghệ số, vật liệu mới, năng lượng mới, điều khiển - tự động hóa và các lĩnh vực liên quan; làm cơ sở xây dựng, điều chỉnh kế hoạch lựa chọn công nghệ đường sắt đô thị phù hợp, kịp thời đề xuất, kiến nghị Chính phủ định hướng đầu tư đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của Thành phố.

Thành ủy TPHCM thẳng thắn nhìn nhận, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng là một trong những khâu khó khăn nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các dự án metro. Do đó, nghị quyết yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp, nghiên cứu áp dụng cơ chế tài chính đặc thù để đẩy nhanh công tác này; xây dựng cơ chế xác định giá đất chặt chẽ, đúng quy định pháp luật, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Quan điểm xuyên suốt là không để phát sinh điểm nóng, khiếu kiện phức tạp, kéo dài, ảnh hưởng đến ổn định chính trị - xã hội và tiến độ chung của các dự án.

Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM yêu cầu gắn kết quả triển khai Nghị quyết 188/2025/QH15 với trách nhiệm của người đứng đầu các cấp, các ngành; lấy hiệu quả thực hiện các dự án metro làm tiêu chí quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Công tác kiểm tra, giám sát, phòng chống tham nhũng, lãng phí được đặt ra nghiêm ngặt nhằm bảo đảm các dự án đường sắt đô thị triển khai đúng tiến độ, đúng mục tiêu, mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân và sự phát triển bền vững của Thành phố.

Thiên Long

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/giao-thong-24h/tang-toc-hoan-thien-700km-duong-sat-do-thi-vao-nam-2045_188006.html