'Trải thảm' hút vốn xây dựng hệ sinh thái công nghiệp xanh

4 giờ trướcBài gốc

Mở rộng không gian, đón dòng vốn mới

Sau nhiều thập niên phát triển công nghiệp bằng lợi thế quỹ đất, lao động và vị trí địa lý, các địa phương phía Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới khi dòng vốn đầu tư toàn cầu ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về hạ tầng, năng lượng xanh, logistics và tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 4 tháng đầu năm 2026, vốn FDI thực hiện trên phạm vi cả nước ước đạt khoảng 7,4 tỷ USD, mức cao nhất của cùng kỳ trong 5 năm trở lại đây. Trong đó, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng chính khi chiếm khoảng 82,7% tổng vốn FDI thực hiện.

Các khu công nghiệp phía Nam đang tăng tốc mở rộng hạ tầng để đón dòng vốn FDI công nghệ cao và logistics xanh. Ảnh: Becamex

Từ quy mô công nghiệp còn nhỏ bé trong những năm đầu thành lập ngành, khu vực phía Nam hiện đã trở thành trung tâm sản xuất lớn của cả nước, giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng điện tử, cơ khí, logistics và chế biến chế tạo. Quá trình này gắn liền với định hướng phát triển công nghiệp, thương mại và hội nhập quốc tế của ngành Công Thương qua từng giai đoạn.

Trong dòng chảy đó, nhiều địa phương phía Nam đang mở rộng không gian công nghiệp để đón các dự án mới trong lĩnh vực công nghệ cao, logistics, điện tử và công nghiệp hỗ trợ.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trương Tấn Sơn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh cho rằng lợi thế lớn nhất của địa phương hiện nay là không gian phát triển mới sau hợp nhất giữa Long An và Tây Ninh, tạo nên cực tăng trưởng công nghiệp - thương mại - logistics có tính kết nối liên vùng và quốc tế.

Tây Ninh hiện vừa kết nối trực tiếp với TP Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam Bộ, vừa là cửa ngõ giao thương với Campuchia và ASEAN. Đây là lợi thế quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến logistics, chuỗi cung ứng và khả năng kết nối thị trường.

Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh cho biết, địa phương này đang ưu tiên thu hút các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, điện tử, cơ khí chính xác, logistics, năng lượng tái tạo và công nghiệp công nghệ cao; đồng thời hạn chế các dự án thâm dụng lao động, tiêu hao nhiều năng lượng hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Nhiều doanh nghiệp FDI hiện ưu tiên lựa chọn địa phương có hạ tầng đồng bộ, nguồn điện ổn định và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn ESG. Ảnh: Phạm Tùng

Từ đầu năm 2026 đến nay, Tây Ninh thu hút mới 57 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 322,58 triệu USD và 47 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn khoảng 230 tỷ đồng. Hiện, tỷ lệ lấp đầy tại các khu công nghiệp đạt khoảng 69,26%, còn các cụm công nghiệp đạt khoảng 91,21%.

Cùng với Tây Ninh, nhiều trung tâm công nghiệp lớn phía Nam tiếp tục ghi nhận dòng vốn đầu tư tăng mạnh. TP. Đồng Nai hiện nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI với tổng vốn đăng ký hơn 1,26 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm. Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh ghi nhận gần 3,3 tỷ USD vốn FDI, tăng hơn 227% so với cùng kỳ; nhiều dự án tập trung vào công nghệ cao, chuyển đổi số và công nghiệp chế biến, chế tạo.

Yêu cầu từ doanh nghiệp cũng ngày càng cao

Cùng với sự gia tăng của dòng vốn đầu tư, yêu cầu từ doanh nghiệp cũng ngày càng cao hơn. Nhà đầu tư hiện không chỉ quan tâm đến quỹ đất mà đánh giá kỹ năng lực cung cấp điện, hạ tầng logistics, hạ tầng số, tiêu chuẩn môi trường và tốc độ xử lý thủ tục của địa phương.

Cuộc cạnh tranh hút vốn công nghiệp phía Nam đang chuyển từ “đất sạch, giá rẻ” sang chất lượng hạ tầng và hệ sinh thái sản xuất bền vững. Ảnh: Hoàng Lân

Ở góc độ doanh nghiệp phát triển hạ tầng công nghiệp, TS. Lý Duy Khiêm, Giám đốc Trung tâm điều hành thông minh Becamex cho rằng, mô hình khu công nghiệp truyền thống hiện không còn phù hợp với yêu cầu mới của chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông, các tập đoàn quốc tế hiện không chỉ quan tâm đến giá thuê đất hay chi phí sản xuất mà đánh giá rất kỹ khả năng sử dụng năng lượng tái tạo, mức phát thải carbon, hạ tầng vận hành dài hạn và tiêu chuẩn ESG. Sau các cam kết Net Zero, RE100 hay cơ chế CBAM của châu Âu, phát triển bền vững đã trở thành điều kiện để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo TS. Lý Duy Khiêm, đây cũng là lý do nhiều khu công nghiệp đang chuyển đổi sang mô hình sinh thái và thông minh, tích hợp công nghiệp - đô thị - dịch vụ - công nghệ trong cùng một hệ sinh thái. Các nhà đầu tư công nghệ cao hiện không chỉ tìm quỹ đất sản xuất mà còn tìm kiếm hạ tầng điện ổn định, logistics, hạ tầng số cùng môi trường sống đủ sức thu hút chuyên gia và lao động chất lượng cao.

Các nhà đầu tư công nghệ cao hiện không chỉ tìm quỹ đất sản xuất mà còn tìm kiếm một hệ sinh thái đủ khả năng hỗ trợ tăng trưởng dài hạn, từ điện ổn định, hạ tầng số, logistics cho đến môi trường sống, nhà ở và dịch vụ cho chuyên gia, người lao động.

Ông Nguyễn Công Định, Tổng Giám đốc Công ty CP Khu công nghiệp Hố Nai cho biết dòng vốn FDI đang chuyển mạnh sang điện tử, chế biến - chế tạo, logistics và công nghệ cao. Ảnh: Hoàng Lân

Trong khi đó, ông Nguyễn Công Định, Tổng Giám đốc Công ty CP Khu công nghiệp Hố Nai nhận định dòng vốn FDI hiện đã thay đổi khá rõ về chất lượng, chuyển mạnh sang điện tử, công nghiệp chế biến - chế tạo, logistics và công nghệ cao thay vì các ngành thâm dụng lao động. Mô hình khu công nghiệp trong giai đoạn tới sẽ không còn đơn thuần là cho thuê đất công nghiệp mà phải phát triển theo hướng tích hợp và bền vững hơn. Nhà đầu tư hiện đánh giá rất kỹ hệ sinh thái vận hành của khu công nghiệp, từ năng lượng xanh, xử lý nước thải, ESG đến nhà xưởng xây sẵn, kho vận và tốc độ hỗ trợ thủ tục.

Một trong những áp lực lớn hiện nay là bài toán đồng bộ giữa quy hoạch, pháp lý và hạ tầng kết nối. Trong khi nhu cầu của nhà đầu tư thay đổi rất nhanh thì quá trình chuẩn bị quỹ đất sạch, hoàn thiện thủ tục pháp lý và đầu tư hạ tầng khu công nghiệp thường cần nhiều thời gian.

Ở góc nhìn doanh nghiệp FDI công nghệ cao, ông Lữ Chính Minh, Tổng giám đốc Công ty Điện tử Tripod Việt Nam cho biết Việt Nam hiện đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất điện tử và PCB (bảng mạch in/bo mạch in) quan trọng của thế giới nhờ môi trường chính trị ổn định, nguồn nhân lực trẻ và lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do.

Tuy nhiên, ở các lĩnh vực công nghệ cao như vật liệu tốc độ cao, hóa chất chính xác hay linh kiện thiết bị cao cấp, Việt Nam vẫn còn phụ thuộc khá lớn vào chuỗi cung ứng quốc tế. Đây cũng là dư địa để nâng tỷ lệ nội địa hóa và phát triển chuỗi cung ứng công nghệ cao trong thời gian tới.

Dự án Tripod Việt Nam tại Châu Đức dự kiến sản xuất các loại mạch điện tử và bảng mạch điện tử với tổng công suất 372.000 m²/năm, tương đương khoảng 1.800 tấn sản phẩm, tạo việc làm cho hơn 1.700 lao động; giai đoạn 1 dự kiến vận hành từ quý III/2026. Ảnh: Hoàng Lân

Lãnh đạo Tripod Việt Nam cho biết, các nhà máy PCB hiện tập trung mạnh vào tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải carbon, tái sử dụng nước thải, quản trị ESG, tự động hóa dây chuyền và sản xuất thông minh nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.

Có thể thấy, sau 75 năm hình thành và phát triển, ngành Công Thương không chỉ đóng vai trò động lực tăng trưởng kinh tế mà còn đang đứng trước yêu cầu dẫn dắt quá trình chuyển đổi mô hình công nghiệp theo hướng xanh, công nghệ cao và bền vững hơn. Trong dòng chảy đó, sự chuyển mình của các địa phương và doanh nghiệp phía Nam được xem là một lát cắt rõ nét cho hành trình tái định vị nền công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới.

Xu hướng phát triển khu, cụm công nghiệp sinh thái đang được tăng tốc tại nhiều địa phương. Bộ Công Thương cho biết giai đoạn 2026-2030 sẽ tập trung thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất và tiêu dùng bền vững, đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn và phát triển công nghiệp xanh. Nhiều địa phương đã bắt đầu chuyển đổi mô hình khu, cụm công nghiệp theo hướng xanh - tuần hoàn - carbon thấp nhằm nâng năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.

Kiều Liên

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/trai-tham-hut-von-xay-dung-he-sinh-thai-cong-nghiep-xanh-456770.html