Dữ liệu của Alibaba, tập đoàn công nghệ và thương mại điện tử khổng lồ tại Trung Quốc, cho thấy thói quen tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán của người Trung Quốc đang thay đổi.
Mâm cơm Tết của người Trung Quốc những năm gần đây ngày càng xuất hiện nhiều món ăn chế biến sẵn và ẩm thực ngoại nhập.
Phương án “nhàn hạ” cho cỗ Tết
Trước đây, nhiều gia đình tại Trung Quốc dành vài ngày trước Tết để chuẩn bị cho các bữa ăn ngày Tết. Người dân nông thôn mổ lợn, trong khi cư dân thành thị gói hàng trăm chiếc bánh chẻo.
Tuy nhiên, mua sắm trực tuyến đang dần làm thay đổi truyền thống nấu nướng tốn nhiều thời gian và công sức, đưa lại những sự lựa chọn tiện lợi hơn nhiều.
Trên các nền tảng thương mại điện tử, mặt hàng thực phẩm đã qua sơ chế bán rất chạy dịp trước Tết Nguyên đán.
Một cửa hàng bán đồ ăn nấu sẵn cho dịp Tết tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: VCG.
Zang Ting, 30 tuổi, sống tại Thượng Hải, cho biết trước đây cô thường cùng bố mẹ dành trọn một ngày để chuẩn bị mâm cơm tất niên. Tuy nhiên, những năm gần đây, gia đình cô chuyển sang đặt mua trực tuyến khoảng hơn một chục món ăn đã qua sơ chế.
“Tôi đặt một số món truyền thống và một số món ngoại nhập để tạo bất ngờ vị giác cho bố mẹ, chẳng hạn món tôm Argentina, bít tết Australia và giăm bông Tây Ban Nha”, Zang nói.
Dù thế hệ trẻ là nhóm chính thúc đẩy xu hướng tiêu dùng trực tuyến, nhưng người trung tuổi và cao tuổi tại Trung Quốc cũng ngày càng chuộng đặt mua thực phẩm đã qua sơ chế trên các nền tảng thương mại điện tử.
Trước nhu cầu gia tăng đối với món nấu sẵn dịp Tết, các siêu thị và nhà hàng tại Trung Quốc cũng nhanh chóng nhập cuộc, cung cấp các set món ăn nấu sẵn phục vụ cho các gia đình dịp Tết Nguyên đán.
“Lười biếng” ngày Tết có đáng trách?
Theo Sixth Tone, sự gia tăng của các món ăn nấu sẵn trong dịp Tết khiến những người đề cao giá trị truyền thống phản đối. Dù vậy, việc sử dụng đồ nấu sẵn mua trên sàn thương mại điện tử không đơn thuần là sự “lười biếng”.
Đối với người Trung Quốc, bữa ăn quan trọng nhất năm là bữa cơm tất niên. Mỗi năm, hàng trăm triệu người Trung Quốc trở về quê ăn Tết. Với nhiều người, đây là dịp duy nhất trong năm họ được đoàn tụ cùng gia đình.
Không điều gì thể hiện tinh thần của Tết Nguyên đán rõ nét hơn bữa cơm tất niên, với sự hiện diện của đầy đủ các thành viên trong gia đình.
Khách hàng chờ nhận các món đã nấu sẵn tại nhà hàng để mang về nhà dùng cơm tất niên với gia đình tại Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 31/1/2022. Ảnh: Reuters.
Bữa cơm tất niên không đơn thuần là một bữa ăn. Với nhiều gia đình Trung Quốc, đó là biểu tượng của sự sum họp, chính thức đánh dấu kỳ nghỉ Tết bắt đầu.
Thông thường, mâm cơm tất niên của các gia đình Trung Quốc có hơn một chục món, do các thành viên cùng chuẩn bị, thường dưới sự chỉ đạo của những phụ nữ lớn tuổi trong nhà.
Quá trình nấu cơm tất niên là dịp đặc biệt để truyền thống riêng của từng gia đình được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Tuy nhiên, cách chuẩn bị bữa cơm tất niên đang có những sự đổi thay rõ rệt. Người trẻ Trung Quốc, lớn lên trong bối cảnh ngành công nghiệp chế biến thực phẩm phát triển, ngày càng ưa chuộng sử dụng các món nấu sẵn cho cỗ Tết.
Theo công ty nghiên cứu thị trường iiMedia, doanh thu từ các món ăn chế biến sẵn trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán năm 2023 đã đạt 130,7 tỷ nhân dân tệ.
Một khảo sát gần đây cho thấy hơn 50% người tiêu dùng tại Trung Quốc dự định sử dụng một số món ăn làm sẵn trong bữa cơm tất niên năm nay.
Với một bộ phận người cao tuổi tại Trung Quốc, việc dùng món nấu sẵn trong dịp lễ quan trọng nhất năm bị xem là điều “phạm thượng”.
Với nhiều người lớn tuổi, việc họ đích thân vào bếp dịp Tết là cách để họ thể hiện sự quan tâm, chăm sóc đối với con cháu, đồng thời truyền dạy kỹ năng nấu nướng.
Đặc biệt, truyền thống của cơm cúng tất niên là dâng lên tổ tiên những món ngon nhất, tươi nhất được con cháu thành tâm chuẩn bị, thậm chí có nhà còn tự nấu rượu dâng cúng tổ tiên ngày Tết để thể hiện lòng thành kính.
Đối với không ít người lớn tuổi, việc không sử dụng nguyên liệu tươi nhất, không tự tay chuẩn bị từng công đoạn chế biến món ăn, là sự thiếu thành kính trong cúng lễ tổ tiên.
Trong khi đó, thế hệ sinh sau năm 2000 tại Trung Quốc đang hào hứng đón nhận sự tiện lợi của các món ăn chế biến sẵn trong dịp Tết, để việc mua thực phẩm, sơ chế và nấu nướng dịp Tết bớt tốn thời gian, công sức.
Qua các cuộc phỏng vấn khảo sát, Sixth Tone nhận thấy người trẻ Trung Quốc vẫn coi bữa cơm tất niên là dịp quan trọng. Nhưng họ nhìn nhận các món ăn chế biến sẵn là giải pháp để các thành viên bớt vất vả chuyện nấu nướng, người thân có thêm thời gian bên nhau và thời gian nghỉ ngơi.
Một trong những lý do phổ biến nhất được đưa ra là mong muốn giảm gánh nặng nấu nướng cho phụ nữ lớn tuổi trong gia đình.
Truyền thống không bất biến, những bữa cơm Tết đang chứng kiến sự dịch chuyển về xu hướng tiêu dùng và thói quen ngày Tết của người Trung Quốc, đặc biệt là khi thế hệ trẻ dần có tiếng nói lớn hơn trong cách gia đình đón Tết.
An Hòa