Sáng 4-4, UBND TPHCM phối hợp với ĐHQG TP HCM tổ chức hội thảo tham vấn chuyên gia về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, chính sách đột phá và không gian phát triển cho TP HCM trong kỷ nguyên mới.
Hình thành các động lực tăng trưởng mới
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường - Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP HCM - cho biết vừa qua, Bộ Chính trị có chủ trương đồng ý, tạo điều kiện cho TP HCM tổ chức tổng kết toàn diện Nghị quyết số 31-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết 31); đồng thời đồng ý để TP HCM xây dựng dự thảo Nghị quyết mới thay thế cho Nghị quyết 31. Đây là cơ sở quan trọng để TP HCM nghiên cứu, đề xuất với Trung ương xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
"Luật Đô thị đặc biệt là công cụ pháp lý rất cao với kỳ vọng TP HCM sẽ tiếp tục được trao quyền và phân quyền mạnh mẽ. Qua đó, thúc đẩy sự phát triển, tăng trưởng 2 con số, đưa TP HCM phát triển nhanh và bền vững, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước" - ông Nguyễn Mạnh Cường nói.
Phó Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại hội thảo. Ảnh: THIỆN AN
Ông Nguyễn Mạnh Cường thông tin TP HCM đang đồng thời tiến hành tổng kết toàn diện Nghị quyết 31, xây dựng dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết 31, nghiên cứu xây dựng Luật Đô thị đặc biệt. Trong quá trình này, TP HCM xác định phải luật hóa các Nghị quyết, nội dung, quy định ở mức độ cao nhất, đủ sức để giải phóng các nguồn lực phát triển, tạo không gian phát triển mới, hình thành các động lực tăng trưởng mới.
"Luật Đô thị đặc biệt phải được khẳng định chuyển từ cơ chế đặc thù sang xác định những thể chế vượt trội; từ cơ chế đề xuất, kiến nghị sang cơ chế được trao quyền và trao trách nhiệm; từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại, thông minh" - ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.
Gỡ điểm nghẽn tài chính
Đóng góp ý kiến tại hội thảo, PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách ĐHQG TP HCM, cho rằng trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, trước tiên phải định vị lại TP HCM để xác lập mô hình phát triển phù hợp. Từ đây, thành phố sẽ quy hoạch không gian phát triển tương thích và kiến tạo thể chế phù hợp, trong đó có Luật Đô thị đặc biệt.
Đi sâu vào chi tiết, PGS Tình góp ý cần định vị TP HCM như trung tâm điều phối các nguồn lực chiến lược của vùng và của quốc gia; đồng thời là trung tâm phát triển khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp (DN) khởi nghiệp và DN quốc gia. "Trong mô hình phát triển mới, TP HCM đóng vai trò nâng cấp chất lượng khu vực DN, chuyển từ số lượng sang chất lượng, từ DN quy mô nhỏ sang các DN có năng lực cạnh tranh quốc tế" - PGS Tình phân tích.
Theo GS-TS Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP HCM, cơ chế tài chính là một trong những điểm nghẽn lớn nhất. TP HCM muốn trở thành một đô thị đặc biệt, có tính cạnh tranh với quốc tế cần nguồn lực tài chính đủ mạnh và công cụ tài chính phải linh hoạt. "Nếu TP HCM không có cơ chế tài chính vượt trội thì mọi cơ chế khác sẽ khó được triển khai trong thực tế. Do đó, Luật Đô thị đặc biệt cần có các cơ chế tài chính cho TP HCM" - GS Phùng lưu ý.
Cũng theo GS Phùng, việc phân cấp, phân quyền cho TP HCM thông qua Luật Đô thị đặc biệt là điều cần thiết. Song song đó, cần có cơ chế kiểm soát độc lập và trách nhiệm giải trình rõ ràng. "Hiện nay chúng ta mới chỉ giám sát nội bộ, chưa có cơ chế kiểm soát tương xứng. Luật Đô thị đặc biệt cần có cơ chế giám sát độc lập và quy định rõ trách nhiệm của cá nhân, tập thể" - GS Phùng nêu ý kiến.
Cùng quan điểm, TS Huỳnh Thanh Điền, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cũng cho rằng tại Luật Đô thị đặc biệt, cơ chế tài chính cần được thiết kế theo hướng đột phá. Cơ chế này không chỉ mở rộng nguồn lực mà còn nâng cao năng lực điều phối và dẫn dắt phát triển. "Điển hình như đột phá về cơ chế ngân sách và tự chủ tài khóa, về tài chính đất đai và tài sản công, về tổ chức thực thi và năng lực điều phối tài chính" - TS Điền ví dụ.
3 nguyên tắc trong xây dựng Luật Đô thị đặc biệt
Ông Nguyễn Mạnh Cường cho biết từ thực tiễn quản lý và điều hành, TP HCM xác định 3 nguyên tắc để tiếp tục nghiên cứu, đề xuất những vấn đề liên quan tới xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Theo đó, HĐND, UBND TP HCM đề xuất tiếp tục được trao quyền tự chủ thực sự và toàn diện trên các lĩnh vực để thực hiện và thực thi quyền quản trị của thành phố với phương châm: Địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm.
Cần tiếp tục luật hóa những vấn đề thực tiễn đòi hỏi nhưng chưa có hành lang pháp lý để triển khai. Các quy phạm pháp luật phải bắt đầu từ những vướng mắc thực tế mà TP HCM đang đối diện và giải quyết hằng ngày. Đó là những điểm nghẽn về quản lý không gian ngầm, tài sản công, thực hiện và triển khai các dự án đường sắt đô thị...
Tiếp tục phát huy mạnh mẽ những lĩnh vực, cơ chế, điều kiện đặc thù của TP HCM bằng các quy định pháp luật.
LÊ VĨNH