Trao quyền tự quyết giá xăng dầu cho doanh nghiệp: Người tiêu dùng hưởng lợi?

2 giờ trướcBài gốc

Nhiều chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, việc trao quyền tự quyết giá cho doanh nghiệp sẽ giúp giá xăng dầu phản ánh đúng hơn biến động giá thế giới, đồng thời tăng tính cạnh tranh trên thị trường. Áp lực cạnh tranh sẽ buộc các doanh nghiệp phải tối ưu chi phí, nâng cao hiệu quả logistics và cải thiện chất lượng dịch vụ phân phối.

Bên cạnh đó, trong kịch bản lý tưởng, giá bán lẻ xăng dầu sẽ phản ánh sát hơn quan hệ cung – cầu thực tế, thay vì phụ thuộc vào mốc điều chỉnh hành chính theo chu kỳ mỗi tuần một lần như hiện nay. Qua đó, người tiêu dùng có thể được hưởng lợi nhiều hơn về giá cả, chất lượng xăng dầu cũng như chất lượng dịch vụ.

“Xăng, dầu được ví như máu của nền kinh tế, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy sản xuất - kinh doanh, tiêu dùng và ổn định kinh tế vĩ mô. Biến động giá xăng, dầu tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, giá cả hàng hóa, lạm phát và đời sống người dân.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều bất định, đứt gãy chuỗi cung ứng đến biến động giá năng lượng toàn cầu, nhiệm vụ bảo đảm nguồn cung xăng, dầu trong mọi tình huống, điều hành giá hợp lý càng trở nên cấp thiết”, TS Giang Chấn Tây, Giám đốc công ty bán lẻ xăng dầu Bội Ngọc cho biết.

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế TS. Lê Đăng Doanh cho rằng, trước những biến động mạnh của giá năng lượng toàn cầu, Việt Nam cần các giải pháp đồng bộ nhằm vừa giảm phụ thuộc vào nhập khẩu xăng, dầu, vừa cải thiện môi trường.

"Nhìn nhận về các cơ chế, chính sách được đề xuất, không ít ý kiến khẳng định, khi giá đã trao cho doanh nghiệp đầu mối điều hành thì toàn bộ hệ thống phân phối trực thuộc doanh nghiệp đầu mối sẽ theo giá của doanh nghiệp đầu mối.

Riêng các doanh nghiệp, cửa hàng tư nhân bán lẻ được mua nhiều nguồn thì sẽ cân đối tùy theo từng doanh nghiệp nhưng nguyên tắc là phải theo giá của doanh nghiệp đầu mối và không được cao hơn giá doanh nghiệp đầu mối đưa ra. Khi dịch vụ đa dạng, doanh nghiệp được quyết định giá bán sẽ giúp cho thị trường cạnh tranh lành mạnh hơn, TS. Lê Đăng Doanh nói.

Theo TS. Lê Đăng Doanh, khi doanh nghiệp được quyền quyết định giá bán, thị trường sẽ hình thành nhiều mức giá khác nhau, kéo theo sự đa dạng về dịch vụ. Điều này góp phần thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, tạo điều kiện để người tiêu dùng lựa chọn những điểm bán có giá hợp lý, chất lượng xăng dầu và dịch vụ tốt hơn, thay vì phải chấp nhận một mức giá đồng loạt như hiện nay.

Bộ Công Thương dự kiến trao quyền tự quyết giá xăng dầu cho các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối. (Ảnh minh họa: Minh Đức).

Đồng tình với quan điểm trên, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cho rằng việc cho phép các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối và các cửa hàng bán lẻ xăng dầu độc lập được quyền tự quyết giá bán sẽ giúp thị trường xăng dầu vận hành cạnh tranh thực chất và lành mạnh hơn.

"Khi giá cả do doanh nghiệp tự quyết sẽ tạo ra các mức giá khác nhau giữa các doanh nghiệp và sẽ giúp người tiêu dùng được hưởng lợi vì được lựa chọn sử dụng những doanh nghiệp, cửa hàng có dịch vụ tốt, giá bán thấp hơn", ông Bảo nói.

Theo ông Bảo, đây là đề xuất hợp lý bởi nguyên tắc tính giá của mọi loại hàng hóa đều phải dựa trên giá vốn, cộng với chi phí và lợi nhuận. Trong khi đó, việc Nhà nước định giá xăng dầu hiện nay với các yếu tố như giá vốn, chi phí định mức (dao động hơn 1.000 đồng/lít) và lợi nhuận định mức (300 đồng/lít), cùng chu kỳ điều chỉnh 7 ngày, khiến giá bán khó phản ánh sát diễn biến của thị trường.

“Có thời điểm doanh nghiệp phải bán ra với giá thấp hơn giá vốn, gây lỗ nhưng cũng có những thời điểm doanh nghiệp lãi lớn vẫn phải 'neo' theo giá do Nhà nước quy định. Do đó, việc để doanh nghiệp tự quyết giá sẽ thúc đẩy thị trường cạnh tranh đến khâu bán lẻ là người tiêu dùng cuối cùng", ông Bảo nêu quan điểm.

Có sự giám sát của cơ quan chức năng

Bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết trong bối cảnh nghị định mới cho phép doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu tự quyết định giá bán, Nhà nước sẽ không buông lỏng quản lý mà tăng cường giám sát thông qua cơ chế kê khai giá. Theo đó, vai trò quản lý sẽ chuyển từ “ấn định giá” sang hậu kiểm.

Cụ thể, khi phát hiện mức giá bán có dấu hiệu bất thường hoặc cao hơn mặt bằng chung của thị trường, cơ quan chức năng sẽ kịp thời kích hoạt quy trình kiểm tra, yêu cầu doanh nghiệp báo cáo, giải trình chi tiết các yếu tố cấu thành giá, nhằm bảo đảm tính minh bạch và cạnh tranh lành mạnh trên thị trường xăng dầu.

Các doanh nghiệp cũng mong muốn được tự quyết giá bán. (Ảnh: Minh Đức)

“Việc trao quyền tự chủ giá sẽ thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp. Khi thị trường có sự cạnh tranh, người tiêu dùng sẽ là đối tượng được hưởng lợi cuối cùng nhờ các mức giá hợp lý hơn”, bà Hiền nhấn mạnh.

Thông tin tại họp báo thường kỳ của Bộ Công Thương mới đây, ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước), cho biết ngày 19/1 vừa qua, lãnh đạo Bộ Công Thương đã ký tờ trình gửi Chính phủ về dự thảo nghị định mới. Đây là dự thảo lần thứ tư, được hoàn thiện sau hơn ba năm nghiên cứu và lấy ý kiến một cách kỹ lưỡng từ các bộ, ngành, doanh nghiệp và chuyên gia.

Cơ quan soạn thảo kỳ vọng nghị định này sẽ sớm được Chính phủ xem xét, ban hành trong tháng 2/2026, qua đó tạo lập khung pháp lý mới cho hoạt động kinh doanh xăng dầu theo hướng thị trường, minh bạch và cạnh tranh hơn.

Theo dự thảo mới, giá xăng dầu sẽ được điều hành theo hướng tiệm cận cơ chế thị trường, trong đó các doanh nghiệp được trao quyền tự quyết giá bán trên cơ sở các yếu tố chi phí thực tế. Tuy nhiên, dự thảo cũng quy định giá bán lẻ tại các đại lý, đơn vị nhận nhượng quyền hoặc các doanh nghiệp mua xăng dầu từ nhiều nguồn không được cao hơn mức giá do doanh nghiệp đầu mối công bố.

Quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống phân phối, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, tránh tình trạng tăng giá bất hợp lý trên thị trường.

Theo dự thảo nghị định, quyền tự quyết giá xăng dầu sẽ được trao cho các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối xăng dầu. Ngoài ra, các cửa hàng bán lẻ độc lập, là những hệ thống bán lẻ không trực thuộc các thương nhân đầu mối, phân phối hay đại lý xăng dầu, cũng sẽ có quyền được tự quyết giá.

Việc điều chỉnh sẽ dựa trên công thức giá được Bộ Công Thương quy định, doanh nghiệp tính toán và xác định giá bán lẻ, công bố công khai niêm yết giá trên thị trường

Khi cho phép doanh nghiệp tự quyết giá bán lẻ, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, kiểm soát và giám sát giá xăng dầu thông qua cơ chế kê khai, niêm yết giá và hậu kiểm. Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu bắt buộc phải công khai giá bán, đồng thời kết nối, chia sẻ dữ liệu về giá, sản lượng và các thông tin liên quan với Sở Công Thương và hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia.

Từ 1/3, tất cả các Sở Công Thương, thương nhân phân phối, thương nhân đầu mối sẽ báo cáo online với hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia. Dữ liệu này bắt buộc phải gửi sang cơ sở dữ liệu quốc gia do Bộ Công an quản lý. Với 17.200 cửa hàng trên cả nước sẽ được quản lý bởi bản đồ hạ tầng thương mại, giúp giám sát kê khai giá của doanh nghiệp khi phân phối xăng dầu.

PHẠM DUY

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/trao-quyen-tu-quyet-gia-xang-dau-cho-doanh-nghiep-nguoi-tieu-dung-huong-loi-ar1000814.html