Bà Dương Minh Ánh phát biểu trước Quốc hội (Ảnh: Quang Vinh)
Ngày 11/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Đề cập đến dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh (Đoàn Hà Nội) đồng tình cao về sự cần thiết phải sửa đổi Luật Hộ tịch để cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng và phù hợp với tình hình thực tiễn đặt ra hiện nay.
Để hoàn thiện dự thảo Luật, bà Ánh cho rằng, hiện nay trong các quy định của pháp luật chưa có quy định cho phép ghi nhận đầy đủ cha, mẹ đối với trẻ em trong gia đình có yếu tố LGBT trong đăng ký khai sinh.
“Có một thực tế hiện nay, trẻ em được sinh ra, được nuôi dưỡng trong các gia đình có hai người cùng giới tính đóng vai trò là cha, mẹ; nhưng trong hệ thống pháp luật, các em lại chỉ được công nhận một nửa gia đình của mình”, bà Ánh nói và cho hay đây là vấn đề liên quan đến quyền công dân của trẻ em.
Bà Ánh chỉ rõ: Một đứa trẻ có hai người chăm sóc, nuôi dưỡng thực tế, nhưng giấy khai sinh chỉ ghi nhận một người. Khi có rủi ro xảy ra, người còn lại không có quyền đại diện, không có địa vị pháp lý rõ ràng với chính đứa trẻ mình đang nuôi dưỡng. Đây là khoảng trống pháp luật rất cần được Quốc hội và Chính phủ quan tâm.
“Chúng ta thường nói pháp luật đi sau thực tiễn một bước, nhưng trong trường hợp này pháp luật đang đi sau quá xa, tạo ra một khoảng mù pháp luật đối với một nhóm trẻ cụ thể. Vấn đề đặt ra không phải là tranh luận về mô hình gia đình mà có đảm bảo đầy đủ quyền lợi hợp pháp của trẻ em hay không?. Nếu câu trả lời là có thì không nên để tồn tại tình trạng trẻ em có gia đình thực tế nhưng lại không có gia đình pháp lý đầy đủ. Như vậy là chưa đảm bảo quyền con người theo Hiến pháp quy định và đảm bảo quyền của trẻ em theo Luật Trẻ em”, bà Ánh nói.
Bà Ánh cũng đưa ra phân tích rằng, dự thảo Luật Hộ tịch sửa đổi đang trình Quốc hội xem xét có quy định chính sách của Nhà nước về đăng ký, quản lý hộ tịch tại Khoản 2, Điều 5 là: “Nhà nước có chính sách tạo điều kiện thuận lợi, đảm bảo quyền đăng ký khai sinh cho tất cả trẻ em được sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống ổn định trên lãnh thổ Việt Nam”. Đây là một chủ trương rất đúng nhưng trong các quy định cụ thể của dự thảo Luật chưa thể hiện rõ được điều này.
Từ góc độ đó, bà Ánh đề xuất sửa đổi dự thảo Luật theo hướng bổ sung một khoản vào Điều 15 của dự thảo Luật, trong đó quy định: “Thông tin về cha, mẹ trong giấy khai sinh được xác định theo quan hệ pháp luật giữa người đăng ký và trẻ em, không phụ thuộc vào giới tính của người đó. Đồng thời cho phép trường hợp trẻ em có hai người cùng giới tính được xác lập quan hệ cha, mẹ, con hợp pháp theo quy định của pháp luật thì được ghi nhận đầy đủ cả hai người trong giấy khai sinh”.
Bên cạnh đó bổ sung cơ chế công nhận người cùng nuôi dưỡng có địa vị pháp lý. Theo đó đề nghị bổ sung một điều khoản người không là cha mẹ sinh học nhưng có căn cứ chứng minh việc cùng chăm sóc nuôi dưỡng trẻ em ổn định, lâu dài vì lợi ích tốt nhất của trẻ có thể được cơ quan thẩm quyền công nhận là người có quyền, nghĩa vụ như cha mẹ đối với trẻ em. Về trình tự thủ tục sẽ giao cho Chính phủ quy định.
Bà Ánh cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo vệ quyền trẻ em trong đăng ký hộ tịch. Theo đó, đề nghị ghi rõ việc đăng ký hộ tịch liên quan đến trẻ em phải bảo đảm nguyên tắc vì lợi ích tốt nhất của trẻ em, không làm phát sinh sự phân biệt đối xử về hoàn cảnh gia đình.
Bà Ánh cũng đề nghị Ban soạn thảo bổ sung thêm một khoản vào Điều 13 của dự thảo luật quy định về hành vi nghiêm cấm. Đó là: Có hành vi phân biệt đối xử về giới trong việc đăng ký hộ tịch.
“Những đề xuất trên có thể không làm thay đổi ngay lập tức chính sách hôn nhân nhưng sẽ bù lấp được khoảng trống pháp luật, bảo vệ quyền trẻ em một cách thực chất và phù hợp với xu hướng tiến bộ của luật pháp quốc tế. Nếu chúng ta chưa thể đi nhanh trong việc công nhận các quan hệ mới thì ít nhất cũng không nên để trẻ em phải chịu thiệt thòi. Hơn nữa, đây không phải là vấn đề nhạy cảm mà là vấn đề trách nhiệm của Nhà nước đối với quyền trẻ em, thể hiện tính nhân văn trong việc thiết kế chính sách của Nhà nước đối với trẻ em”, bà Ánh nói.
Anh Vũ - Việt Thắng