Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số

4 giờ trướcBài gốc

Cán bộ Công an tỉnh Lai Châu tuyên truyền, hướng dẫn học sinh kỹ năng nhận biết và phòng tránh “bắt cóc trực tuyến”

Kiến tạo "3 trụ cột" bảo vệ trẻ em

Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 với chủ đề "Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số", vừa chính thức được phát động tại tỉnh Quảng Ninh. Diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh công cuộc chuyển đổi số toàn diện, chương trình hướng tới mục tiêu kiến tạo môi trường sống an toàn, lành mạnh và thân thiện để thế hệ tương lai phát triển toàn diện từ thể chất, tinh thần đến năng lực số. Trên hành trình đó, hàng loạt chiến dịch thiết thực sẽ được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, từ truyền thông nâng cao nhận thức, thúc đẩy an toàn trực tuyến, đến phòng chống tai nạn thương tích và hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Phát biểu tại Lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, bà Võ Thị Ánh Xuân, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội đồng Bảo trợ Quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam nhấn mạnh, đầu tư cho trẻ em là đầu tư cho sự phát triển nhanh và bền vững của quốc gia. Đảng và Nhà nước ta luôn xác định trẻ em là đối tượng được ưu tiên đặc biệt trong các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, phát triển toàn diện con người Việt Nam.

Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân; Ủy viên TƯ Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Lê Thị Thủy (lần lượt thứ 5,6 từ trái sang) cùng các đại biểu phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 Ảnh: VPCTN

Những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành và triển khai thực hiện quyết liệt, đồng bộ nhiều chính sách vượt trội cho trẻ em trong lĩnh vực giáo dục, y tế, giảm nghèo, bảo trợ xã hội; đồng thời tập trung chỉ đạo xử lý một số vấn đề xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, phòng, chống đuối nước, bạo lực, xâm hại trẻ em; bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng nhằm xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, để mọi trẻ em đều được học tập, phát triển toàn diện, không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau. Đặc biệt, gần đây, nhiều chủ trương thiết thực như miễn, giảm học phí cho học sinh phổ thông, hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh bán trú, xây dựng trường học nội trú liên cấp trên mọi miền đất nước, sẽ tạo điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, góp phần cho mọi trẻ em từng bước được tiếp cận bình đẳng với các chính sách ưu việt của chế độ xã hội ta.

"Đảng, Nhà nước, gia đình và toàn xã hội luôn dành cho các cháu sự yêu thương, chăm lo và những điều kiện tốt đẹp nhất để các cháu phát triển toàn diện và trở thành những chủ nhân tương lai của đất nước. Đồng thời, mong rằng các cháu luôn vui tươi, chăm ngoan, học tốt, yêu thương ông bà, cha mẹ, thầy cô và bạn bè; sống nhân ái, sẻ chia, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng; chủ động học tập, rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ, học tập ngoại ngữ, khoa học công nghệ, sử dụng internet và các nền tảng số một cách thông minh, an toàn, trách nhiệm, để trở thành những công dân có tri thức, bản lĩnh, nhân ái và sáng tạo, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc".

Trích phát biểu của bà Võ Thị Ánh Xuân, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội đồng Bảo trợ Quỹ bảo trợ trẻ em Việt Nam, tại lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026

Bên cạnh những kết quả đạt được, chúng ta vẫn day dứt vì cả nước còn hàng triệu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt, chưa được tiếp cận đầy đủ các điều kiện để phát triển toàn diện; nhiều trẻ em vẫn phải đối diện với những áp lực của xã hội hiện đại. Các vấn nạn bạo lực, xâm hại, đuối nước, tai nạn, thương tích, thiên tai… vẫn đe dọa sức khỏe, sinh mệnh, sự an toàn của một bộ phận trẻ em. Đặc biệt, những tác động mặt trái và bạo lực trên không gian mạng là một rủi ro mới, đe dọa đến sự phát triển lành mạnh của trẻ em, nguồn nhân lực tương lai của đất nước.

Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cho rằng, chuyển đổi số là xu thế tất yếu và là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta nhằm phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới. Chúng ta không thể đứng ngoài xu thế đó nhưng càng không thể để 26 triệu trẻ em Việt Nam bước vào môi trường số mà thiếu sự đồng hành, định hướng và hành lang bảo vệ an toàn trước những tác động tiêu cực. Do vậy, việc trang bị kỹ năng số, kỹ năng sống trên môi trường mạng cho trẻ em là hết sức cần thiết.

Với ý nghĩa đó, Phó Chủ tịch nước đánh giá cao chủ đề của Tháng hành động vì trẻ em năm nay, thể hiện rõ tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hướng tới thực hiện "mục tiêu kép" là vừa tăng cường bảo vệ trẻ em, vừa hỗ trợ các em phát triển lành mạnh, tích cực, nâng cao năng lực số để từng bước hình thành thế hệ công dân số Việt Nam trong tương lai.

Các cấp, các ngành, các địa phương tiếp tục quan tâm hơn nữa công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; thực hiện đầy đủ quyền trẻ em; xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, thân thiện; chú trọng chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho trẻ em; tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật và xử lý nghiêm những hành vi bạo hành, xâm hại trẻ em. Trong đó, dành sự quan tâm nhiều hơn đối với trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm mọi trẻ em đều được yêu thương, được học tập, được chăm sóc sức khỏe, được bảo vệ, phát triển toàn diện và có cơ hội vươn lên trong cuộc sống.

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng là vấn đề cấp bách hiện nay - Ảnh minh họa: VGP

Ngành giáo dục và các cơ quan chức năng cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ và phòng tránh các nguy cơ trên không gian mạng cho trẻ em. Các cơ quan báo chí, truyền thông, doanh nghiệp công nghệ và các nền tảng mạng xã hội cần nâng cao trách nhiệm xã hội, phát triển các sản phẩm, nội dung số an toàn, lành mạnh, giàu tính giáo dục. Đồng thời, xây dựng hệ sinh thái bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng theo hướng chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và ngăn chặn các nguy cơ xâm hại trẻ em.

Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân nhấn mạnh: Gia đình, nhà trường và xã hội phải thực sự trở thành "3 trụ cột" đồng hành cùng trẻ em trong thời đại số, giúp các em hình thành kỹ năng và có khả năng "miễn dịch chủ động" trước những tác động tiêu cực trên không gian mạng, để mọi trẻ em đều được phát triển an toàn, lành mạnh và tự tin trong xã hội số".

Trách nhiệm của toàn xã hội

Cụ thể hóa những định hướng chiến lược bằng kế hoạch hành động toàn diện, phát biểu tại Lễ phát động chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030", Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà chia sẻ: Chưa bao giờ trẻ em lớn lên trong một thế giới đặc biệt như ngày nay. Chỉ với một thiết bị kết nối internet, các cháu có thể học tập, khám phá tri thức và kết nối với cả thế giới rộng lớn ngay khi còn rất nhỏ. Không gian mạng giờ đây đã trở thành một phần trong học tập, vui chơi cùng tuổi thơ của trẻ em. Thế nhưng cũng chính trên không gian ấy, đang hiện hữu không ít nguy cơ khiến chúng ta không khỏi trăn trở. Đó có thể là những nội dung độc hại len lỏi vào đời sống của trẻ em mỗi ngày, là những lời xúc phạm, đe dọa trên mạng. Hay những cú nhấp chuột tưởng như vô hại nhưng lại dẫn đến lừa đảo, xâm hại dữ liệu cá nhân và rất nhiều nguy cơ mà trẻ em chưa đủ khả năng để tự bảo vệ mình.

Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà và lãnh đạo Bộ Công an, Bộ Y tế cùng các em nhỏ tại Lễ phát động Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”

Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, điều đáng suy nghĩ là các nguy cơ đó không còn ở đâu xa mà hiện hữu ngay trong chiếc điện thoại hay không gian mạng mà các cháu tiếp cận mỗi ngày, mỗi giờ. Nếu người lớn chậm một bước, trẻ em có thể phải đối mặt với những tổn thương rất nặng nề trong thế giới ảo. "Vì vậy, bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng hôm nay không còn là câu chuyện của riêng gia đình, nhà trường hay cơ quan chức năng, mà là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và cộng đồng dân cư", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thời gian qua, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng đã đạt được những kết quả tích cực. Nhiều bộ, ngành trung ương, địa phương đã chú trọng thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng; xây dựng hành lang pháp lý, kỹ năng phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ đã có bước tiến đáng kể. Đồng thời, nhận thức xã hội từng bước được nâng lên; nhiều chiến dịch truyền thông, giáo dục kỹ năng số đã tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ. Nhiều doanh nghiệp công nghệ đã chủ động tham gia xây dựng các giải pháp hỗ trợ và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Tất cả đã nỗ lực để tạo được những nền tảng bước đầu rất quan trọng cho thực hiện nhiệm vụ ở giai đoạn tới.

Tuy nhiên, những thách thức phía trước còn rất lớn. Các hành vi xâm hại trẻ em trên không gian mạng ngày càng tinh vi, phức tạp và có tính xuyên biên giới. Trong khi kỹ năng số và khả năng đồng hành của một bộ phận phụ huynh, giáo viên và các tầng lớp nhân dân vẫn còn những mặt hạn chế. Điều đó đòi hỏi chúng ta phải hành động đồng bộ hơn, nhanh hơn, quyết liệt hơn, trách nhiệm hơn và thiết thực cụ thể hơn.

Nhấn mạnh việc bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng đang đặt ra yêu cầu cấp bách và là chiến lược lâu dài, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị trong giai đoạn 2026-2030, các bộ, ngành Trung ương và địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; tạo sự thống nhất đồng bộ trong hành động từ Trung ương cho đến cộng đồng dân cư.

Theo số liệu thống kê từ Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), ước tính cứ 3 người sử dụng internet trên toàn cầu thì có 1 người là trẻ em. Đáng chú ý hơn, mỗi ngày trôi qua có hơn 175.000 đứa trẻ lần đầu tiên bước chân vào môi trường mạng. Những con số này minh chứng cho tốc độ số hóa chóng mặt, nhưng đồng thời cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về quy mô của các tác động tiêu cực bủa vây thế hệ trẻ.

Các cơ quan chức năng đẩy mạnh hiệu quả quản lý Nhà nước, tiếp tục hoàn thiện thể chế cơ chế quyết liệt hơn để thúc đẩy các nhiệm vụ giải pháp; tiếp tục nâng cao nhận thức xã hội, năng lực của các lực lượng chuyên trách; hoạt động phối hợp liên ngành chặt chẽ, đặc biệt ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em.

Mỗi gia đình phải thực sự là điểm tựa yêu thương, an toàn và tin cậy để trẻ em được lắng nghe, được chia sẻ và đồng hành. Mỗi nhà trường không chỉ truyền đạt tri thức mà cần giúp học sinh hình thành kỹ năng số, khả năng tự bảo vệ mình và văn hóa ứng xử văn minh trên không gian mạng.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà mong muốn các con chăm ngoan, học giỏi, sử dụng internet an toàn, hiểu biết và thực hiện tốt Năm điều Bác Hồ dạy, nuôi dưỡng những ước mơ đẹp để trở thành công dân số tự tin, trí tuệ, bản lĩnh, có văn hóa và sáng tạo, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam của chúng ta phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.

Hài hòa "rào chắn" và "bệ phóng"

Để biến các quyết sách vĩ mô thành hiện thực, việc nhận diện đúng thực trạng và áp dụng các giải pháp kỹ thuật, giáo dục tại cơ sở đóng vai trò then chốt. Sự bùng nổ của các thiết bị thông minh và internet băng thông rộng đã làm thay đổi hoàn toàn phương thức học tập, vui chơi và giao tiếp của thế hệ trẻ. Tuy nhiên, mặt trái của nó lại là một gam màu trầm tối với hàng loạt nguy cơ hiển hiện hằng giờ, hằng phút, từ nạn đánh cắp tài khoản, rò rỉ dữ liệu cá nhân, lừa đảo trực tuyến, đến vấn nạn bôi nhọ danh dự hay nạn bắt nạt ảo.

Nụ cười trẻ thơ - Ảnh: Quang Hải

Khác với những va chạm cơ học hay bạo lực học đường truyền thống vốn có giới hạn về không gian và thời gian, bạo lực trên không gian mạng nguy hiểm ở chỗ nó bám đuổi đứa trẻ mọi lúc, mọi nơi. Chỉ bằng một nút bấm chia sẻ, một dòng bình luận ác ý hay một tấm ảnh chế giễu vô căn cứ, những tổn thương tâm lý có thể nhân bản lên hàng triệu lần, vượt ra khỏi biên giới một lớp học hay một ngôi trường. Nhiều đứa trẻ rơi vào trạng thái hoảng loạn trầm trọng khi nhận ra "vết nhơ" ảo bám riết lấy cuộc sống thực của mình mà không cách nào xóa bỏ.

Kết quả khảo sát từ Hội đồng Đội Trung ương thực hiện mới đây đã phác thảo một bức tranh giật mình. Có tới 85,6% trẻ em được hỏi khẳng định rằng việc bị xâm hại trên không gian mạng đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của các em. Những biểu hiện phổ biến nhất là trạng thái lo lắng kéo dài, sợ hãi, áp lực tâm lý nặng nề, thậm chí dẫn đến trầm cảm và cô lập bản thân với xã hội thực tại. Rõ ràng, những làn sóng tấn công vô hình trên mạng đang để lại những vết thương sâu hoắm có thật trong thế giới thực, đòi hỏi những hành động mang tính bước ngoặt từ các cơ quan quản lý.

Trước thực trạng đó, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Đội Trung ương Lê Hải Long nhận định: "Không gian mạng hôm nay chính là môi trường lớn lên của một thế hệ công dân Việt Nam mới. Vì vậy, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ trẻ em, mà còn là bảo vệ tương lai phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số".

"Không gian mạng hôm nay chính là môi trường lớn lên của một thế hệ công dân Việt Nam mới. Vì vậy, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ trẻ em, mà còn là bảo vệ tương lai phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số. Để bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng hiệu quả, cần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể từ cơ quan quản lý nhà nước, gia đình, nhà trường, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, các tổ chức như Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội đồng Đội Trung ương".

Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Đội Trung ương Lê Hải Long

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đang siết chặt trách nhiệm của các nền tảng công nghệ trong bảo vệ trẻ em. Hoa Kỳ tăng cường các quy định về bảo vệ dữ liệu trẻ em; Liên minh châu Âu áp dụng các chế tài mạnh đối với các nền tảng không kiểm soát được nội dung độc hại; Úc và Trung Quốc triển khai nhiều giải pháp xác thực độ tuổi và giới hạn thời gian truy cập đối với trẻ em.

Dưới góc độ an ninh kỹ thuật, Trung tá Vũ Trọng Nghĩa, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng An ninh thông tin mạng (Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an) phân tích, cần tăng cường các giải pháp giáo dục, nâng cao nhận thức của gia đình và trẻ em. Đồng thời, các nền tảng cung cấp nội dung trên môi trường mạng phải có phương pháp phân loại, rà soát, ứng dụng công nghệ để giám sát, ngăn chặn nội dung độc hại đối với trẻ em.

Như vậy, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ là dựng lên những "rào chắn" để ngăn chặn điều xấu, mà còn phải tạo ra những "bệ phóng" để trẻ em tiếp cận tri thức, phát triển kỹ năng và làm chủ công nghệ. Đó là trách nhiệm của gia đình, nhà trường, xã hội và các nền tảng công nghệ. Đó cũng là sự quyết liệt của các cơ quan quản lý trong việc xây dựng hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo vệ trẻ em.

Như thông điệp được nhấn mạnh trong Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, mọi trẻ em đều cần được sống trong môi trường an toàn, nhân văn và hạnh phúc. Khi gia đình, nhà trường, xã hội và cộng đồng công nghệ cùng chung tay, không gian mạng sẽ thực sự trở thành bệ phóng để trẻ em Việt Nam lớn lên an toàn, tự tin và vững bước trong kỷ nguyên số.

Nguyễn Thu

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/tre-em-hanh-phuc-an-toan-vung-buoc-trong-ky-nguyen-so-238260531205646353.htm