Mô hình "Kiềng ba chân" và vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp
PV: Thưa anh, một trong những nội dung trọng tâm được hướng tới tại Đại hội XIV lần này là tháo gỡ những "điểm nghẽn" về thể chế. Từ góc nhìn chuyên gia, anh kỳ vọng những quyết sách đột phá nào sẽ giúp các doanh nghiệp thuận lợi hơn trong việc triển khai các dự án công nghệ quy mô lớn tại Việt Nam?
TS. Hà Sơn Tùng: Dưới góc nhìn của một học giả và chuyên gia người Việt Nam đang làm việc tại nước ngoài, tôi kỳ vọng Đại hội XIV sẽ đưa ra được những quyết sách mang tính đột phá, thực chất và có khả năng triển khai nhanh.
Thứ nhất, chúng ta cần đơn giản hóa và số hóa toàn diện các thủ tục hành chính theo hướng là "một cửa và một nền tảng". Thay vì số hóa rời rạc từng khâu, Việt Nam cần có một hệ thống hành chính số thống nhất. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những dự án hạ tầng công nghệ dữ liệu quy mô lớn, vốn liên quan đến nhiều bộ ngành và địa phương.
TS. Hà Sơn Tùng – Phó Trưởng Khoa Công nghệ Quang học tiên tiến thuộc Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Singapore (A*STAR)
Thứ hai, tôi kỳ vọng có những cái cơ chế thử nghiệm chính sách (Sandbox) đủ rộng và đủ linh hoạt cho các lĩnh vực công nghệ mới như AI, Blockchain, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học hay lượng tử. Cuối cùng, Việt Nam nên thúc đẩy tư duy "Chính phủ kiến tạo phục vụ" một cách nhất quán, coi doanh nghiệp công nghệ là đối tác phát triển chứ không chỉ là đối tượng quản lý.
PV: Anh đánh giá thế nào về mô hình liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp để giúp hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam chuyển mình thực chất và bền vững hơn?
TS. Hà Sơn Tùng: Từ trải nghiệm làm việc và quan sát trực tiếp mô hình liên kết này tại Singapore và trước đó là Hàn Quốc, tôi cho rằng. doanh nghiệp phải trở thành người đồng dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chứ không chỉ là bên tiếp nhận kết quả nghiên cứu.
TS. Hà Sơn Tùng hiện cũng là thành viên của Trung tâm chuyển giao công nghệ bán dẫn Singapore
Doanh nghiệp nên được khuyến khích tham gia xây dựng chương trình đào tạo, đặt đề bài nghiên cứu, đồng thời tài trợ các phòng thí nghiệm dùng chung, cùng chia sẻ rủi ro trong các dự án công nghệ dài hạn. Tôi đã chứng kiến tại Hàn Quốc, các tập đoàn lớn như Samsung, LG có vai trò dẫn dắt và là điểm tiếp nhận trực tiếp các kết quả nghiên cứu cấp quốc gia.
Tôi kỳ vọng Đại hội XIV sẽ có những chính sách đặc thù để thu hút và kết nối đội ngũ trí thức Việt Nam ở nước ngoài vào chương trình đổi mới sáng tạo quốc gia với vai trò là đối tác lâu dài, chứ không chỉ là cố vấn ngắn hạn, giúp kết nối Việt Nam với các chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Kỳ vọng vào một "Kỷ nguyên hành động thực tế"
PV: Việt Nam vừa khởi động dự án xây dựng nhà máy bán dẫn đầu tiên. Là một chuyên gia cũng đang công tác tại Trung tâm chuyển giao công nghệ bán dẫn Singapore, theo anh, đâu là cơ hội để chúng ta kết nối với các trung tâm công nghệ thế giới như Singapore trong lĩnh vực này?
TS. Hà Sơn Tùng: Tôi rất hoan nghênh động thái mở nhà máy bán dẫn tại Việt Nam. Đây sẽ là tiền đề để Việt Nam không chỉ phát triển sản xuất chip bán dẫn mà còn tạo ra một "sân chơi" để những chuyên gia Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài có cơ hội đóng góp cho đất nước.
Sự hợp tác Việt Nam - Singapore cũng cần được ưu tiên. Việt Nam có quy mô dân số và nguồn lực lao động lớn cũng như lợi thế sản xuất công nghệ cao, trong khi Singapore là trung tâm tài chính toàn cầu với nguồn lao động chất lượng cao. Chúng ta cần có những dự án chính thống để kết nối nghiên cứu khoa học giữa hai nước, đặc biệt là trong ngành bán dẫn.
PV: Là một trí thức kiều bào, anh gửi gắm niềm tin và kỳ vọng gì vào những quyết sách chiến lược của Đại hội lần này để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước?
TS. Hà Sơn Tùng: Tôi nhận thấy thế hệ lãnh đạo mới của Việt Nam đưa ra những quyết sách nhanh hơn, quyết liệt và thực chất hơn. Tôi rất kỳ vọng là sau Đại hội XIV này, những quyết sách đấy lại càng được triển khai một cách thực tiễn ra bên ngoài.
Thực ra, chúng ta luôn có định hướng rất tốt, nhưng khi triển khai trên quy mô toàn quốc và thống nhất thì đó mới là điểm mấu chốt để tạo ra bước chuyển biến thực tế. Mục đích cuối cùng của bất kỳ quốc sách nào cũng là để cải thiện nền kinh tế, tăng thu nhập và đời sống của người dân. Cái đó phải được chứng minh bằng hành động thực tế. Tôi rất kỳ vọng vào đội ngũ lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong nhiệm kỳ này sẽ tiếp tục phát huy và có những hành động thiết thực nhất.
PV: Xin cảm ơn anh!
Ngọc Diệp/VOV-Bangkok