Triển lãm 'Thiêng – Cơtu' khai thác biểu tượng Cơ Tu bằng sơn mài đương đại

3 giờ trướcBài gốc

Một tác phẩm trong triển lãm “Thiêng – Cơtu” của Phạm Quốc Ân

Ngày 7.4 tới đây, tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, họa sĩ Phạm Quốc Ân sẽ giới thiệu triển lãm “Thiêng – Cơtu”, với sự cộng tác của giám tuyển Phan Trọng Văn. Triển lãm hướng đến việc tiếp cận hệ biểu tượng của người Cơ Tu bằng ngôn ngữ sơn mài đương đại, thay vì dừng ở cách thể hiện mang tính minh họa.

Theo Ban tổ chức, gần 50 tác phẩm sẽ được trưng bày, xoay quanh các trục như Gươl (nhà làng), thần linh và mặt nạ. Thay vì tái hiện phong cảnh đại ngàn hay kể chuyện theo lối du ký, họa sĩ tập trung vào cấu trúc biểu tượng và yếu tố tín ngưỡng. Những hình ảnh quen thuộc như mặt nạ, tượng nhà mồ, họa tiết nghi lễ được xử lý như yếu tố tạo hình, với nhịp điệu, khối và trật tự riêng.

Theo chia sẻ của họa sĩ Phạm Quốc Ân trong phần tự bạch, “Thiêng – Cơtu” là hành trình đi tìm những “mảnh ký tự” của một tộc người. Trong đó, mặt nạ được nhìn như công cụ mặc khải – nơi thần linh hiện diện, kết nối con người với thế giới siêu nhiên. Cách tiếp cận này trở thành nền tảng cho toàn bộ triển lãm.

Họa sĩ không vẽ người Cơ Tu theo nghĩa mô tả đời sống, mà tiếp cận các yếu tố văn hóa như những thực thể tạo hình. Các chi tiết như hốc mắt sâu, miệng mở rộng hay đường khắc xoắn ốc được chuyển hóa thành nhịp điệu thị giác và lực đẩy bố cục, giữ lại cảm giác nguyên sơ nhưng được tổ chức trong một cấu trúc rõ ràng.

Sơn mài đương đại tái hiện biểu tượng Cơ Tu qua triển lãm “Thiêng – Cơtu” (một số tác phẩm sẽ giới thiệu tại triển lãm ngày 7.4)

Trong không gian triển lãm, mặt nạ được tách khỏi bối cảnh nghi lễ quen thuộc để bước vào hội họa như một hình tượng độc lập. Những cảm giác dữ dội thường thấy trong tượng gỗ dân gian được chuyển thành các mảng hình cô đọng, có tiết tấu. Nhờ đó, các biểu tượng không bị giới hạn trong cách đọc dân tộc học, mà có thêm khả năng đối thoại với mỹ thuật đương đại.

Ở góc độ giám tuyển, họa sĩ Phan Trọng Văn nhận định, “Thiêng – Cơtu” không phải là dự án phục dựng văn hóa. Đó là một thử nghiệm nghiêm túc về khả năng tái cấu trúc biểu tượng, một nỗ lực đưa sơn mài ra khỏi vùng an toàn trang trí để bước vào vùng tranh luận của nghệ thuật đương đại.

Tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật TP.HCM năm 1997, Phạm Quốc Ân có nền tảng kỹ thuật vững. Tuy nhiên, ở lần này, anh không theo đuổi bề mặt bóng bẩy quen thuộc, mà mài sâu, giữ lại độ thô và cảm giác nặng của vật liệu. Các yếu tố như vàng, son, vỏ trứng xuất hiện như những lớp ký ức, gợi nhắc không gian linh thiêng.

Họa sĩ Phạm Quốc Ân

Một số tác phẩm như Năm vị thần, Thần làng không hướng đến vẻ đẹp dễ xem, mà tạo cảm giác trầm, chắc về mặt vật chất. Sơn mài ở đây không chỉ là chất liệu truyền thống, mà còn là phương tiện để khai thác chiều sâu trải nghiệm.

Triển lãm dự kiến diễn ra từ ngày 7.4 và kéo dài đến hết ngày 15.4.2026 tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM.

THÙY TRANG; ảnh: BTC

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/nghe-thuat/trien-lam-thieng-cotu-khai-thac-bieu-tuong-co-tu-bang-son-mai-duong-dai-216601.html