Viêm gan do rượu được hiểu là tình trạng gan bị tổn thương do lạm dụng quá nhiều rượu bia. Rượu, bia là một trong những nguyên nhân chính gây nên bệnh gan mạn tính tại Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung. Viêm gan do rượu bao gồm gan nhiễm mỡ do rượu, xơ gan, viêm gan cấp và suy gan cấp trên nền bệnh gan mạn tính.
NỘI DUNG::
Biểu hiện viêm gan do rượu
Biến chứng của viêm gan do rượu
Lời khuyên thầy thuốc
Rượu đi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa chủ yếu ở gan. Ethanol và chất chuyển hóa của nó được tạo ra trong quá trình này – acetaldehyde, đã được chứng minh có thể gây kích hoạt tình trạng viêm, gây tổn thương tế bào gan theo nhiều cách khác nhau. Acetaldehyde là chất trung gian chính gây tổn thương gan do rượu.
Quá trình oxy hóa ethanol ức chế quá trình oxy hóa axit béo, dẫn đến sự tích tụ chất béo trong tế bào gan, hay còn gọi là gan nhiễm mỡ. Mặc dù gan nhiễm mỡ được coi là một tình trạng lành tính và có thể hồi phục, nhưng tế bào gan chứa nhiều lipid có thể dẫn đến viêm khu trú, hình thành xơ hóa, góp phần làm tổn thương gan tiến triển.
Thời gian đầu, gan có cơ chế tự phục hồi. Nhưng qua thời gian, các mô sẹo – không thực hiện chức năng gan, dần dần thay thế các mô gan khỏe mạnh, từ đó gây suy giảm chức năng gan. Cuối cùng gây ra xơ gan - giai đoạn cuối của bệnh gan do rượu.
Ngoài rượu, nhiễm virus viêm gan B, viêm gan C mạn tính cũng có thể gây ra viêm gan. Những người bị viêm gan B, viêm gan C mạn nếu uống rượu dù chỉ uống ít cũng làm tăng nguy cơ xơ gan.
Bên cạnh đó, người nghiện rượu thường ăn uống kém vì rượu cản trở cơ thể hấp thu chất dinh dưỡng và ngăn cản sự thèm ăn. Suy dinh dưỡng ở người nghiện rượu làm tăng tổn thương tế bào gan.
Biểu hiện viêm gan do rượu
Trong giai đoạn đầu, viêm gan do rượu thường không gây ra bất kỳ triệu chứng nào, cho đến khi gan bị tổn thương nặng có thể có các biểu hiện như:
Chán ăn; Sụt cân; Buồn nôn, nôn ói; Bụng sưng đau ở vùng bụng bên phải; Vàng da, vàng lòng trắng mắt; Mệt mỏi; Tinh thần kém minh mẫn; Dễ bị bầm tím hoặc chảy máu; Suy thận, suy gan.
Trên thực tế, giai đoạn đầu của bệnh thường không có triệu chứng, chính vì thế những người lạm dụng rượu bia hoặc thường dùng nhiều rượu bia do tính chất công việc cần khám tầm soát để phát hiện bệnh sớm và được điều trị kịp thời.
Quá trình tiến triển của bệnh còn tùy thuộc vào lượng rượu bia tiếp tục uống và những yếu tố nguy cơ khác bao gồm nữ giới, chế độ ăn, bệnh gan khác đi kèm và kiểu gen.
Như vậy, chúng ta thấy việc tiếp xúc với rượu bia trong thời gian dài khiến gan luôn trong hoạt động làm việc quá tải, dần tích tụ các chất béo, chất độc hại; lâu ngày dẫn đến tổn thương và cuối cùng dẫn đến viêm phá hủy và xơ hóa tế bào gan. Không chỉ uống rượu kéo dài, mà việc dùng rượu trong thời gian ngắn nhưng với số lượng lớn cũng có thể gây tổn thương gan cấp tính.
Biến chứng của viêm gan do rượu
Viêm gan do rượu có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như:
Giãn tĩnh mạch chảy máu;
Bệnh não gan;
Rối loạn đông máu và giảm tiểu cầu;
Cổ trướng;
Xơ gan;
Suy gan;
Ung thư gan.
Tiên lượng sống ở người bị viêm gan do rượu phụ thuộc rất nhiều vào việc gan có bị xơ không và có tiếp tục uống rượu hay không. Các yếu tố khác khiến tiên lượng xấu hơn bao gồm tuổi cao, chức năng thận suy giảm.
Viêm gan do rượu được hiểu là tình trạng gan bị tổn thương do lạm dụng quá nhiều rượu bia.
Để chẩn đoán viêm gan do rượu, việc đầu tiên người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ những thông tin về thói quen sử dụng rượu bia như thời gian, loại bia rượu hay nồng độ hay dùng… Bước tiếp theo, bác sĩ sẽ cho chỉ định làm một số xét nghiệm kiểm tra như:
Xét nghiệm máu: đánh giá chính xác chức năng gan, tình trạng đông máu hay viêm gan mạn tính B, C kèm theo…
Siêu âm bụng: đánh giá cấu trúc gan, tình trạng nhiễm mỡ, kích thước lách, tuần hoàn mạch máu nhằm ghi nhận dấu hiệu xơ gan hay ung thư gan.
Chụp CT: xác định các tổn thương ở gan. Chụp cộng hưởng từ MRI: đánh giá chính xác mức độ gan nhiễm mỡ, tình trạng xơ gan cũng như các tổn thương u gan hướng về lành tính. (Những trường hợp chống chỉ định CT scan như phụ nữ mang thai, suy thận, dị ứng thuốc cản quang thì chụp MRI là lựa chọn thay thế cho chụp CT).
Sinh thiết gan: giúp kiểm tra và phân tích mô gan để tìm ra nguyên nhân và theo dõi mức độ nghiêm trọng của các bất thường ở gan.
Lời khuyên thầy thuốc
Để phòng tránh mắc viêm gan do rượu, biện pháp hữu hiệu nhất là hạn chế sử dụng rượu bia. Không nên lạm dụng bia rượu quá mức trong sinh hoạt hằng ngày. Để bảo vệ gan và phòng ngừa các bệnh về gan, việc uống bia rượu với một lượng vừa phải là điều cần thiết.
Người không mắc bệnh gan trước đó không nên uống quá một đơn vị rượu tiêu chuẩn đối với nữ và không quá hai đơn vị rượu tiêu chuẩn đối với nam. Ngoài ra, không được uống nhanh, nhiều, liên tục vì nguy cơ gây tổn thương gan. Những người đã có bệnh gan trước đó như viêm gan virus, gan nhiễm mỡ, tốt nhất nên kiêng rượu bia và các thức uống có cồn khác.
Ngoài ra cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý: cung cấp đủ protein, bổ sung vitamin và khoáng chất như rau củ quả tươi, trái cây có nhiều chất xơ. Hạn chế mỡ động vật, trứng, nội tạng, đồ đóng hộp, bột ngọt.
BS. Nguyễn Phương Anh