Người Huế từ xưa đã quen mở đầu một ngày mới bằng một ấm chè xanh vàng óng. Chính hương thơm dung dị ấy trở thành ký ức, thành hơi ấm quê nhà để dù đi xa ai cũng mãi nhớ hương vị của ấm chè xanh. Mong muốn níu giữ ký ức ấy, một nhóm bạn trẻ Huế đã tìm cách hồi sinh và nâng tầm giá trị cây chè xứ Truồi theo một con đường rất mới. Họ là Nguyễn Đức Máy, Nguyễn Văn Thiên Vũ và những cộng sự của Công ty cổ phần Đặc sản Kinh Đô- những người đã khởi xướng dự án "Bảo tồn giá trị tài nguyên bản địa và nâng tầm sinh kế bền vững từ cây chè xứ Huế", với sản phẩm khởi nghiệp mang tên HUESTEA - Tinh chất chè tươi.
Không phải ai cũng biết vùng chè Truồi, thuộc xã Lộc An (trước đây là xã Lộc An và Lộc Hòa), từng đứng trước nguy cơ mai một. Do thu nhập thấp, nhiều người chuyển đổi sang cây trồng khác, thậm chí có nhà bứng cả gốc chè trăm tuổi để bán làm cây cảnh.
Từ đó, nhóm đã thuê một khu vườn rộng 2.500 m² ven sông Truồi làm mô hình canh tác mẫu. Tại đây, nhóm cùng bà con thực hành chăm chè đúng kỹ thuật bằng việc bón phân hữu cơ, tỉa cành hợp lý, thu hái lá già để dưỡng cây, giúp cây ra lộc khỏe và duy trì năng suất. Mô hình "làm mẫu - làm theo" nhanh chóng trở thành phương thức hồi sinh cây chè ở vùng Truồi. Để tạo vùng nguyên liệu ổn định, nhóm mở rộng liên kết với nhiều hộ dân, cam kết bao tiêu sản phẩm lâu dài.
Nguyên tắc của nhóm là khai thác vừa phải, bảo tồn bền vững, giữ lại sức sống cho cây chè. Nhờ đó, những vườn chè từng bị bỏ quên, thậm chí có nguy cơ bị tàn lụi đang được hồi sinh, lớp cây con tiếp tục được trồng mới, tạo sinh kế ổn định cho người dân địa phương.
"Người Huế uống chè quanh năm. Nhưng cây chè cũng có chung đặc thù "mùa nào thức nấy", nên chúng tôi muốn ai "ghiền" chè đều có thể thưởng thức một ấm chè tươi ngon bất cứ lúc nào", Thiên Vũ nói. Cũng từ nhu cầu rất đời thường ấy, sản phẩm Tinh chất chè tươi HUESTEA ra đời từ sự kết tinh giữa công nghệ hiện đại và lá chè bản địa xứ Huế. Đây là chuỗi liên kết hợp tác giữa Hữu cơ Huế Việt và Đặc Sản Kinh Đô cùng sự hỗ trợ của Viện Nghiên cứu và Phát triển sản phẩm thuộc Trường Đại học Khoa học - Đại học Huế để làm phong phú thêm hệ sinh thái đặc sản xứ Huế.
Quy trình sản xuất tinh chất chè tươi được vận hành trên dây chuyền hiện đại, kỹ thuật cao nhằm bảo toàn tối đa dưỡng chất và hương thơm đặc trưng của chè Huế. Giám đốc Công ty TNHH Hữu cơ Huế Việt, thành viên Công ty cổ phần Đặc sản Kinh Đô - bà Nguyễn Thị Huệ chia sẻ: Với tinh thần "giữ nguyên bản - nâng giá trị", Hữu cơ Huế Việt mong muốn đưa hương chè Huế đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước thông qua sản phẩm tinh chất tiện lợi, an toàn và giàu giá trị văn hóa. Dù mới ra mắt từ đầu năm 2025, nhưng khách hàng dùng thử, mua làm thức uống hàng ngày hay làm quà biếu tặng đều đánh giá cao vì trong từng tách chè vẫn giữ trọn hương vị ngọt thanh, đậm chất chè Truồi xứ Huế.
Điều làm nên sự khác biệt của HUESTEA chính là công nghệ sấy thăng hoa, giúp giữ nguyên dưỡng chất, vị chát nhẹ và hậu ngọt thanh của lá chè tươi. Nguyên liệu sản xuất được tuyển chọn từ lá chè già trên những cây chè tối thiểu 10 năm tuổi, thu hái vào những ngày thời tiết thuận lợi để đảm bảo chất lượng. Lá chè được sơ chế, chiết xuất trong điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt, sau đó đưa vào hệ thống cô đặc - làm mát - chiết rót - sấy thăng hoa để tạo ra tinh chất dạng bột nguyên chất, vàng óng, thơm dịu và hòa tan hoàn toàn trong nước. Trung bình 30 - 35kg lá chè tươi cho ra khoảng 1kg tinh chất chè đạt chuẩn. Chỉ với 1 gram tinh chất chè có pha thêm lượng nhỏ gừng tươi cùng 1 lít nước đun sôi, sau 30 giây, người dùng có thể pha được một ấm chè xanh sóng sánh, thơm lừng như vừa hái lá chè tươi từ vườn trồng.
Không chỉ dừng lại ở tinh chất chè, nhóm khởi nghiệp còn hợp tác cùng một nghệ nhân chocolate người Huế để sáng tạo ra dòng sản phẩm Chocolate tinh chè xanh. Đây là sự hòa quyện độc đáo giữa vị cacao và hương chè Truồi, được đóng gói nhỏ gọn, tiện dụng làm quà tặng, dễ mang đi xa. Hiện các sản phẩm HUESTEA bước đầu đạt doanh thu khoảng 100 triệu đồng/năm trong giai đoạn thử nghiệm. Công ty đang chuẩn bị chiến lược mở rộng thị trường, hướng tới xuất khẩu vì sản phẩm nhỏ gọn, an toàn và dễ bảo quản.
Dù non trẻ, nhưng năm 2025, HUESTEA bất ngờ tạo dấu ấn lớn khi giành Giải vàng Monde Selection với sản phẩm Chocolate tinh chè xanh và Giải Nhất Cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo TP. Huế với dự án "Bảo tồn giá trị tài nguyên bản địa và nâng tầm sinh kế bền vững từ cây chè xứ Huế". Trưởng ban Tổ chức Cuộc thi, Giám đốc Sở KH&CN Nguyễn Xuân Sơn tâm đắc: Dự án tinh chất chè tươi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về sáng tạo, thương mại hóa và đóng góp cho cộng đồng. Điều đáng quý là sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và giá trị truyền thống Huế trong một sản phẩm tiện dụng, có khả năng lan tỏa rộng.
Không riêng Máy mà ước vọng của hầu hết những người trẻ khởi nghiệp đều muốn dù đi xa đến đâu, phong vị Huế vẫn có thể đi cùng, đúng như slogan "Vươn mình di sản - Năm châu bốn bể - Mang Huế về nhà" được gửi gắm trên từng sản phẩm của Đặc sản Kinh Đô.