Trung Quốc đóng vai trò gì trong hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông?

7 giờ trướcBài gốc

Trong cuộc điện đàm với Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman Al Saud ngày 20-4, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhắc lại sự ủng hộ của nước này đối với mọi nỗ lực có lợi cho việc khôi phục hòa bình tại Trung Đông và lập trường giải quyết tranh chấp thông qua các biện pháp chính trị và ngoại giao. "Eo biển Hormuz nên được duy trì hoạt động hàng hải bình thường, vì điều này phục vụ lợi ích chung của các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế", ông Tập Cận Bình nêu rõ.

Đại sứ Trung Quốc tại Iran Cong Peiwu (bên phải) và Chủ tịch Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ Iran (IRCS) Pirhossein Kolivand tại lễ ký giấy chứng nhận bàn giao viện trợ nhân đạo khẩn cấp của Trung Quốc cho Iran, ngày 15-4. Ảnh: Tân Hoa xã

Đây không phải lần đầu tiên Trung Quốc thể hiện quan điểm rõ ràng và có các hoạt động ngoại giao, tiếp xúc nhằm thúc đẩy hòa bình tại Trung Đông. Theo AP, sau khi xung đột tái bùng phát tại khu vực “chảo lửa”, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã có các cuộc điện đàm với đối tác Israel, Saudi Arabia, Bahrain và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE)... Trung Quốc là một trong số ít cường quốc nước ngoài duy trì quan hệ tốt với tất cả các quốc gia trong khu vực. Mối quan hệ này giúp Bắc Kinh duy trì kênh tiếp cận với tất cả các bên trong nỗ lực kêu gọi đàm phán. Theo thống kê của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, tính đến giữa tháng 4, Ngoại trưởng Vương Nghị đã có khoảng 30 cuộc điện đàm với nhiều bên khác nhau để trao đổi về cuộc xung đột và những biện pháp khôi phục hòa bình.

Đáng chú ý, Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây nhận định rằng, Bắc Kinh là bên có thể sử dụng ảnh hưởng để thúc giục Iran quay trở lại bàn đàm phán tại Pakistan. Trung Quốc không phải là một bên tham chiến, cũng không có vai trò trực tiếp trong các tính toán quân sự của cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Tuy nhiên, nước này là một trong những cường quốc có lợi ích kinh tế sâu sắc nhất gắn với ổn định của khu vực.

Trung Đông là khu vực trọng yếu trong chính sách ngoại giao của Trung Quốc do vai trò là nhà cung cấp dầu mỏ lớn nhất cho Bắc Kinh và vị trí chiến lược của khu vực này. Những năm gần đây, Bắc Kinh đã gia tăng sự hiện diện trong các lĩnh vực như năng lượng, thương mại và công nghệ mới nổi tại các quốc gia Arab vùng Vịnh. Đồng thời, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất và là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran, mang lại cho Trung Quốc đòn bẩy đáng kể, đồng thời có động cơ kinh tế trực tiếp để chấm dứt xung đột.

Trong bối cảnh hiện tại, các nhà hoạch định chiến lược Trung Quốc có thể nhìn thấy lợi thế khi Mỹ đang bị phân tán nguồn lực bởi một cuộc chiến gây tổn thất kinh tế và ảnh hưởng đến uy tín toàn cầu. Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng lo ngại những tác động tiêu cực của xung đột đối với nền kinh tế quốc gia này. Xung đột Trung Đông gây gián đoạn nghiêm trọng đối với sự ổn định của nguồn cung năng lượng toàn cầu. Bên cạnh đó, hoạt động của các chuỗi công nghiệp và cung ứng cũng bị ảnh hưởng. Những tác động kinh tế đã lan rộng khắp toàn cầu. Đối với Trung Quốc vốn là một quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng thì cú sốc như vậy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế. Do đó, từ góc nhìn của Bắc Kinh, mục tiêu chiến lược không phải là giúp Iran chiến thắng hay giúp Mỹ áp đặt trật tự mới. Điều quan trọng hơn là ngăn xung đột leo thang đến mức phá vỡ hệ thống năng lượng mà nền kinh tế Trung Quốc phụ thuộc, đồng thời nỗ lực thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin để mở rộng ảnh hưởng, củng cố vị thế địa chính trị tại Trung Đông.

Thay vì sắm vai nhà trung gian hòa giải trực tiếp, các chuyên gia cho rằng Trung Quốc nghiêng về phương án thận trọng, tiếp xúc với các bên nhưng giữ vai trò tương đối kín đáo, phù hợp với chính sách chung của Bắc Kinh là không công khai can thiệp vào các cuộc xung đột. Giới phân tích Trung Quốc nhận thức rõ ràng về những khó khăn nội tại trong việc giải quyết một cuộc xung đột mà các bên thiếu lòng tin và tồn tại nhiều nghi ngại. Bên cạnh đó, sự khó đoán của chính quyền Tổng thống Donald Trump thể hiện rõ nhất qua quyết định tấn công Iran, có thể khiến thông điệp “ổn định và hợp tác” của Trung Quốc trở nên hấp dẫn hơn.

Giới chuyên gia cho rằng xung đột tại Trung Đông có thể gây tổn thất kinh tế cho Trung Quốc trong ngắn hạn. Nhưng theo thời gian, những tác động từ xung đột có thể là bàn đạp, là bước ngoặt giúp Bắc Kinh củng cố ảnh hưởng tại Trung Đông và trên toàn cầu.

HÙNG HÀ

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-song/trung-quoc-dong-vai-tro-gi-trong-ha-nhiet-cang-thang-trung-dong-1037027