Trung Quốc: Hơn 100 ngôi mộ cổ trải dài 2000 năm được khai quật tại Hà Nam

2 giờ trướcBài gốc

Nghĩa trang đường Lăng Vân Sơn. Ảnh: Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Lạc Hà

Theo Global Times, phát hiện này không chỉ mang lại cái nhìn toàn diện về sự biến đổi của phong tục mai táng qua nhiều thời kỳ lịch sử, mà còn làm nổi bật vai trò lâu đời của khu vực như một điểm giao thoa giữa văn hóa miền Bắc và miền Nam Trung Quốc.

Những ngôi mộ được khai quật tại nghĩa trang đường Lăng Vân Sơn, thuộc thành phố Lạc Hà. Cuộc khai quật do nhóm chuyên gia đến từ Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học tỉnh Hà Nam phối hợp với Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Lạc Hà thực hiện trong giai đoạn từ tháng 2 - tháng 5.2025, nằm trong khuôn khổ khảo sát di sản văn hóa phục vụ xây dựng tuyến đường sắt cao tốc địa phương.

Theo các nhà khảo cổ, Lăng Vân Sơn là một quần thể nghĩa trang đã được khai quật theo từng giai đoạn trong nhiều năm. Giai đoạn 2020–2021 ghi nhận 232 ngôi mộ từ thời Chiến Quốc đến nhà Hán.

Đến giữa năm 2024, thêm 73 ngôi mộ khác được phát hiện, trước khi con số này tăng mạnh vào cuối năm với 251 ngôi mộ thuộc nhiều thời kỳ lịch sử khác nhau.

Riêng trong năm 2025, nhóm nghiên cứu đã khai quật 153 khu vực khảo cổ trên diện tích khoảng 3.200 m², trong đó có 145 ngôi mộ thuộc các thời Chiến Quốc, nhà Hán và nhà Thanh.

Các ngôi mộ được bố trí có trật tự, rất ít dấu hiệu xáo trộn giữa những mộ cùng niên đại. Điều này cho thấy khu nghĩa trang có sự quy hoạch và quản lý bài bản trong lịch sử.

Ông Liu Chen, nhà nghiên cứu phụ trách của Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Lạc Hà, nhận định rằng cách sắp xếp này phản ánh rõ ràng nhận thức và tổ chức xã hội của cư dân cổ đại trong khu vực.

Những phát hiện tại Lăng Vân Sơn cho thấy sự thay đổi rõ nét trong tập tục mai táng qua các thời kỳ. Từ các ngôi mộ hố thẳng đứng hình chữ nhật phổ biến trong thời Chiến Quốc và Tây Hán, kiến trúc mai táng dần chuyển sang các mộ buồng gạch vào thời Đông Hán. Đến triều Thanh, nghi thức chôn cất trở nên giản lược hơn, thường chỉ còn các vật tùy táng như chum sứ hoặc tiền xu.

Trong số các ngôi mộ được phát hiện, có 21 mộ thuộc thời Chiến Quốc, với đồ tùy táng chủ yếu là đồ gốm phục vụ nghi lễ, kèm theo một số hiện vật bằng đồng và sắt.

116 ngôi mộ thời Hán phần lớn bị bảo quản kém, nhiều mộ không còn hài cốt, song vẫn tìm thấy các đồ tùy táng đa dạng như gốm, đồng, sắt, ngọc, đá, xương và pha lê. Ngoài ra, 8 ngôi mộ thời Thanh được xác định với đồ tùy táng chủ yếu là tiền đồng và đồ sứ.

Đáng chú ý, cuộc khai quật năm 2025 chủ yếu phát lộ các mộ của tầng lớp dân thường. Theo ông Liu, điều này cung cấp nguồn tư liệu quý giá để nghiên cứu đời sống và phong tục mai táng của cư dân vùng Luohe trong thời Chiến Quốc và Tây Hán – những giai đoạn trước đây còn thiếu dữ liệu khảo cổ học.

Tính đến tháng 5.2025, tổng cộng 1.032 hiện vật bằng gốm, đồng, sắt và ngọc đã được thu thập. Trong đó, các bộ sưu tập gốm từ các mộ thời Chiến Quốc đặc biệt đáng chú ý, bao gồm cả đồ gốm đặc trưng của vùng Trung Nguyên lẫn các hiện vật mang phong cách văn hóa Sở, như chum buộc dây thừng hay chậu gốm.

“Đồ tùy táng cho thấy sự pha trộn rõ ràng giữa truyền thống Trung Nguyên và các yếu tố văn hóa Sở,” ông Liu nhận định.

Theo ông, sự song song tồn tại của hai hệ thống nghi lễ này là bằng chứng khảo cổ cụ thể khẳng định vai trò của khu vực Diêm Thành cổ như một hành lang giao lưu văn hóa quan trọng trong lịch sử Trung Quốc.

Trong đợt khai quật mới nhất, các nhà khảo cổ cũng ghi nhận một ngôi mộ thời Chiến Quốc đặc biệt, ký hiệu M359, với bệ đất hai tầng và hốc tường hình bán nguyệt. Bên trong, họ phát hiện một bình đồng cùng 11 đồ gốm, cung cấp thêm dữ liệu quan trọng để xác lập trình tự văn hóa khảo cổ học của khu vực.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu đã thu thập mẫu từ 30 bộ hài cốt người và 9 bao đất. Các nghiên cứu tiếp theo, bao gồm nhân chủng học hình thể, phân tích ADN và vi hình thái học đất, được kỳ vọng sẽ làm sáng tỏ thêm về tuổi tác, giới tính, tình trạng sức khỏe và thậm chí chế độ ăn uống của cư dân cổ đại từng sinh sống tại đây.

Những phát hiện tại Hà Nam không chỉ góp phần lấp đầy khoảng trống trong lịch sử mai táng của vùng Trung Nguyên, mà còn mở ra những hướng nghiên cứu mới về sự giao thoa văn hóa và đời sống xã hội của Trung Quốc cổ đại qua hơn hai thiên niên kỷ.

KHÁNH MY

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/the-gioi/trung-quoc-hon-100-ngoi-mo-co-trai-dai-2000-nam-duoc-khai-quat-tai-ha-nam-197450.html