Trung Quốc lập cơ chế rà soát và đối phó các hành động gây sức ép lên chuỗi cung ứng

3 giờ trướcBài gốc

Khu vực Chuỗi cung ứng xe thông minh tại Triển lãm Chuỗi cung ứng quốc tế Trung Quốc (CISCE) lần thứ ba ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa Xã

Hệ thống rà soát an ninh và công cụ đối ứng

Theo báo Global Times, Thủ tướng Lý Khắc Cường đã ký sắc lệnh của Quốc vụ viện ban hành bộ quy định mới nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng và công nghiệp của Trung Quốc. Văn bản được công bố ngày 7/4 và có hiệu lực ngay lập tức, trong bối cảnh mạng lưới cung ứng toàn cầu đang chịu nhiều sức ép từ căng thẳng địa chính trị và biến động thương mại.

Theo thông báo chính thức, bộ quy định gồm 18 điều, tập trung vào việc kiểm soát rủi ro, nâng cao khả năng chống chịu và bảo vệ ổn định kinh tế cũng như an ninh quốc gia. Điểm đáng chú ý là việc thiết lập cơ chế rà soát an ninh đối với các yếu tố bên ngoài, đồng thời cho phép cơ quan chức năng điều tra các rủi ro liên quan đến chính phủ, tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài, từ đó triển khai các biện pháp đáp trả khi cần thiết.

Các chuyên gia Trung Quốc đánh giá đây là khuôn khổ pháp lý hành chính đầu tiên chuyên biệt về an ninh chuỗi cung ứng và công nghiệp, giúp hoàn thiện bộ công cụ bảo vệ nền kinh tế. Đặc biệt, nguyên tắc biện pháp đối ứng tương xứng được xác lập nhằm phản ứng chính xác trước những hành động bị coi là gây sức ép hoặc “bắt nạt đơn phương”.

Ông Trương Hiểu Vinh, Giám đốc Viện Nghiên cứu Công nghệ Tiên tiến tại Bắc Kinh, cho biết các quy định này là phản ứng trực tiếp trước những động thái từ Mỹ và một số nước phương Tây, bao gồm hạn chế chip, phong tỏa công nghệ và xu hướng tách rời chuỗi cung ứng. Trao đổi với báo chí, ông nhận định khung pháp lý mới giúp Trung Quốc chuyển từ thế bị động sang chủ động, gửi tín hiệu rõ ràng rằng các hành vi gây sức ép sẽ không được chấp nhận.

Hai kịch bản

Quy định mới nêu rõ hai trường hợp có thể kích hoạt điều tra an ninh. Thứ nhất là khi quốc gia, khu vực hoặc tổ chức quốc tế vi phạm luật pháp quốc tế hoặc chuẩn mực quan hệ quốc tế thông qua các biện pháp hạn chế mang tính phân biệt đối xử đối với Trung Quốc. Thứ hai là khi các tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài phá vỡ nguyên tắc giao dịch thị trường, gây gián đoạn hoạt động kinh tế bình thường hoặc đe dọa nghiêm trọng đến an ninh chuỗi cung ứng.

Trong các trường hợp này, cơ quan chức năng có thể áp dụng hàng loạt biện pháp như hạn chế xuất nhập khẩu hàng hóa và công nghệ, kiểm soát thương mại dịch vụ, áp dụng phí đặc biệt hoặc đưa các tổ chức, cá nhân vào danh sách đối phó. Ngoài ra, các đối tượng nước ngoài cũng có thể bị hạn chế đầu tư hoặc tham gia hoạt động thương mại liên quan đến Trung Quốc.

Song song với đó, Trung Quốc thiết lập hệ thống “vòng kín” gồm chia sẻ dữ liệu chuỗi cung ứng, cảnh báo sớm rủi ro, phòng ngừa và quản lý khẩn cấp. Danh mục các lĩnh vực trọng yếu sẽ được cập nhật linh hoạt nhằm đảm bảo hoạt động sản xuất và lưu thông của nguyên liệu, công nghệ và sản phẩm thiết yếu không bị gián đoạn.

Theo hãng tin Bloomberg, các quy định mới trao quyền cho cơ quan nhà nước khởi động điều tra an ninh đối với các quốc gia hoặc tổ chức quốc tế nếu áp dụng các biện pháp bị coi là phân biệt đối xử hoặc gây tổn hại đến chuỗi cung ứng của Trung Quốc.

Ông Christopher Beddor, Phó Giám đốc nghiên cứu Trung Quốc tại Gavekal Dragonomics, nhận định động thái này nhằm tạo thêm cơ sở pháp lý để Bắc Kinh phản ứng với các lệnh trừng phạt, kiểm soát xuất khẩu hoặc hạn chế từ bên ngoài.

Thiết lập “lằn ranh pháp lý”

Các chuyên gia cho rằng bộ quy định không chỉ là công cụ phòng vệ mà còn đóng vai trò định hình hành vi trên thị trường quốc tế. Ông Trương Hiểu Vinh nhận định văn bản đã xác định rõ những hành vi không được phép, như cắt nguồn cung mang tính ác ý hay phân biệt đối xử với doanh nghiệp Trung Quốc, từ đó giúp ổn định kỳ vọng thị trường và duy trì hợp tác chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bà Thạch Hiểu Lợi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Luật WTO thuộc Đại học Chính pháp Trung Quốc, cho rằng quy định mới gửi đi cảnh báo rõ ràng tới các quốc gia, tổ chức và cá nhân: nếu áp dụng biện pháp phân biệt đối xử và gây nguy hại cho chuỗi cung ứng Trung Quốc, họ có thể bị đưa vào danh sách trừng phạt hoặc danh sách thực thể không đáng tin cậy.

Theo bà, Trung Quốc đã tích hợp nhiều công cụ chính sách hiện có, như Luật chống trừng phạt nước ngoài và Luật kiểm soát xuất khẩu, thành một hệ thống đồng bộ với phạm vi và cường độ chưa từng có.

Ông Chu Mịch, chuyên gia tại Học viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc, nhấn mạnh trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phức tạp, việc bảo vệ hệ thống công nghiệp là ưu tiên hàng đầu đối với một nền kinh tế sản xuất quy mô lớn như Trung Quốc.

Dù vậy, giới chức khẳng định các quy định mới không làm thay đổi định hướng mở cửa. Điều 2 của văn bản nhấn mạnh việc phối hợp giữa phát triển và an ninh, thúc đẩy mở cửa ở mức cao và đảm bảo chuỗi cung ứng toàn cầu vận hành ổn định. Đại diện Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng khẳng định nước này tiếp tục theo đuổi đổi mới khoa học công nghệ dựa trên hợp tác và cởi mở.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/trung-quoc-lap-co-che-ra-soat-va-doi-pho-cac-hanh-dong-gay-suc-ep-len-chuoi-cung-ung-20260408101206851.htm