Trung tâm dữ liệu AI khổng lồ đang gây áp lực lớn lên môi trường

4 giờ trướcBài gốc

Quạt thông gió làm mát trên mái của trung tâm dữ liệu Digital Realty tại Ashburn, Virginia, Mỹ. Ảnh: Getty Images

Theo CNN, các trung tâm dữ liệu quy mô lớn phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) vốn tiêu tốn lượng điện khổng lồ, nhưng một nghiên cứu mới cho thấy chúng còn tạo ra một tác động môi trường đáng lo ngại khác: làm nóng khu vực xung quanh như những “đảo nhiệt”.

Các nhà khoa học cho biết hiện tượng này có thể khiến nhiệt độ bề mặt đất tăng tới 8,9°C, ảnh hưởng đến hơn 340 triệu người trên toàn cầu.

Nghiên cứu do nhóm chuyên gia dẫn đầu bởi ông Andrea Marinoni, Phó giáo sư thuộc nhóm Quan sát Trái Đất tại Đại học Cambridge (Anh) thực hiện, tập trung vào lượng nhiệt tỏa ra từ các trung tâm dữ liệu AI. Đây là hệ quả của quá trình vận hành tiêu tốn năng lượng lớn, bao gồm tính toán và làm mát hệ thống máy chủ.

Để phân tích, nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu nhiệt độ trong vòng 20 năm từ các cảm biến từ xa, kết hợp với bản đồ vị trí của các “hyperscaler” - những trung tâm dữ liệu khổng lồ chứa hàng nghìn máy chủ, có thể rộng tới hàng trăm nghìn mét vuông. Phần lớn các cơ sở này được xây dựng trong khoảng một thập kỷ trở lại đây.

Nhóm tập trung vào hơn 6.000 trung tâm dữ liệu đặt ngoài các khu đô thị đông đúc nhằm hạn chế ảnh hưởng từ các yếu tố gây nhiễu như hoạt động sản xuất hay sưởi ấm dân cư. Đồng thời, các yếu tố như biến động theo mùa hay xu hướng nóng lên toàn cầu cũng được loại trừ khỏi phân tích.

Kết quả cho thấy, sau khi đi vào hoạt động, các trung tâm dữ liệu khiến nhiệt độ bề mặt khu vực xung quanh tăng trung bình khoảng 2°C. Trong những trường hợp cực đoan, mức tăng có thể lên tới 9,1°C.

Hiện tượng này không chỉ xuất hiện ở một vài khu vực riêng lẻ mà có tính nhất quán trên phạm vi toàn cầu. Tại vùng Bajio của Mexico, nơi đang trở thành trung tâm dữ liệu, nhiệt độ đã tăng khoảng 2°C trong hai thập kỷ qua mà không thể giải thích bằng các yếu tố khác.

Tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại Aragon (Tây Ban Nha), một trong những trung tâm dữ liệu AI lớn của châu Âu, khi nhiệt độ khu vực tăng đáng kể so với các tỉnh lân cận.

Đáng chú ý, tác động nhiệt không chỉ giới hạn trong phạm vi gần trung tâm dữ liệu. Nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng có thể lan rộng tới khoảng 10 km, khiến hơn 340 triệu người phải sống trong điều kiện nóng hơn.

Các nhà khoa học cảnh báo rằng phát hiện này đặc biệt đáng lo ngại trong bối cảnh số lượng trung tâm dữ liệu AI dự kiến sẽ tăng mạnh trong những năm tới. Điều này diễn ra đồng thời với việc biến đổi khí hậu đang khiến các đợt nắng nóng trở nên khắc nghiệt hơn trên toàn cầu.

Theo ông Marinoni, việc mở rộng quy mô các trung tâm dữ liệu có thể gây ra những tác động sâu rộng tới xã hội, không chỉ về môi trường mà còn ảnh hưởng tới đời sống người dân và nền kinh tế.

Bà Deborah Andrews, Giáo sư danh dự về thiết kế bền vững tại Đại học London South Bank, nhận định đây là một trong những nghiên cứu đầu tiên tập trung vào nhiệt lượng do trung tâm dữ liệu tạo ra. Bà cho rằng “cơn sốt AI” đang khiến các tiêu chuẩn phát triển bền vững bị xem nhẹ, trong khi tốc độ mở rộng của ngành này vượt xa các hệ thống quản lý môi trường hiện có.

Tuy vậy, một số chuyên gia kêu gọi cần thêm nghiên cứu để xác nhận kết quả. Ông Ralph Hintemann tại Viện Borderstep (Đức) cho rằng các con số đưa ra khá đáng chú ý nhưng có vẻ cao, đồng thời nhấn mạnh phát thải từ sản xuất điện cho trung tâm dữ liệu vẫn là vấn đề đáng lo hơn về mặt biến đổi khí hậu.

Dù còn tranh luận, nhóm nghiên cứu kỳ vọng kết quả sẽ thúc đẩy các cuộc thảo luận về cách giảm thiểu tác động môi trường của AI. Theo ông Marinoni, vẫn còn cơ hội để lựa chọn một hướng phát triển khác, vừa đáp ứng nhu cầu công nghệ, vừa hạn chế tác động tiêu cực tới hành tinh.

Nghiên cứu này hiện chưa được bình duyệt khoa học, song đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những hệ lụy môi trường ít được chú ý trong cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/trung-tam-du-lieu-ai-khong-lo-dang-gay-ap-luc-lon-len-moi-truong-20260331092949807.htm