Trước thềm thượng đỉnh Mỹ - Trung: Những điều cần biết

một giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: The Economist

Lần gần nhất hai nhà lãnh đạo gặp nhau là vào tháng 10 năm ngoái tại Hàn Quốc. Khi đó, Washington và Bắc Kinh nhất trí tạm ngừng cuộc chiến thương mại căng thẳng sau khi Mỹ áp mức thuế rất cao đối với hàng hóa Trung Quốc, còn Bắc Kinh cảnh báo có thể hạn chế nguồn cung đất hiếm toàn cầu.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc tiếp tục gia tăng, cuộc gặp lần này được cho là sẽ quyết định liệu trạng thái “đình chiến mong manh” giữa hai nước có tiếp tục được duy trì hay không.

Nhiều biến động kể từ cuộc gặp gần nhất

Kể từ lần gặp trước của hai nhà lãnh đạo, bối cảnh quốc tế đã thay đổi đáng kể. Chính quyền Tổng thống Trump hiện đang bị cuốn vào cuộc chiến với Iran - đối tác chiến lược quan trọng của Trung Quốc tại Trung Đông. Cuộc xung đột không chỉ khiến giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh mà còn buộc Mỹ phải điều chuyển nhiều nguồn lực quân sự khỏi khu vực châu Á.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đối mặt hàng loạt sức ép trong nước. Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang tăng trưởng chậm lại, giá năng lượng leo thang và nguy cơ suy thoái toàn cầu có thể ảnh hưởng mạnh tới mô hình tăng trưởng phụ thuộc xuất khẩu của Bắc Kinh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Busan, Hàn Quốc, năm 2025. Ảnh: The New York Times

Những vấn đề trọng tâm trên bàn đàm phán

Giới quan sát nhận định, thương mại sẽ tiếp tục là nội dung trọng tâm trong chương trình nghị sự. The New York Times cho biết, phía Mỹ đang thúc đẩy cái gọi là “5 chữ B”, gồm Boeing, thịt bò (beef), đậu tương (beans), hội đồng đầu tư (board of investment) và hội đồng thương mại (board of trade).

Washington kỳ vọng Trung Quốc gia tăng mua máy bay Boeing, nông sản Mỹ, đồng thời thiết lập các cơ chế hợp tác kinh tế mới nhằm tạo ra những lĩnh vực trao đổi thương mại ít nhạy cảm về an ninh quốc gia.

Trong khi đó, Bắc Kinh tập trung vào “3 chữ T”: thuế quan (tariffs), công nghệ (technology) và Đài Loan (Taiwan).

Trung Quốc được cho là sẽ đề nghị Mỹ gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được năm ngoái, đồng thời nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip bán dẫn tiên tiến - lĩnh vực được xem là then chốt đối với chiến lược hiện đại hóa công nghiệp của Bắc Kinh.

Vấn đề Đài Loan tiếp tục là điểm nhạy cảm nhất trong quan hệ song phương. Trong cuộc điện đàm với ông Donald Trump hồi tháng 2, ông Tập Cận Bình từng khẳng định Trung Quốc “sẽ không bao giờ cho phép Đài Loan tách khỏi Trung Quốc”. Giới phân tích cho rằng, Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ tiếp tục gây sức ép buộc Washington giảm mức độ ủng hộ đối với hòn đảo này.

Ngoài ra, ông Trump được cho là sẽ đề nghị Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng với Iran để thúc đẩy việc mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới.

Hai bên cũng dự kiến thảo luận về hợp tác quản lý rủi ro liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), trong bối cảnh công nghệ này ngày càng trở thành lĩnh vực cạnh tranh chiến lược mới.

Kỳ vọng hạn chế

Dù Tổng thống Donald Trump nhiều lần nhấn mạnh mối quan hệ cá nhân tích cực với ông Tập Cận Bình và bày tỏ mong muốn thúc đẩy đầu tư Trung Quốc vào Mỹ, giới chuyên gia cho rằng khả năng đạt được một thỏa thuận kinh tế toàn diện là không cao.

Ông Triệu Minh Hạo, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Phúc Đán ở Thượng Hải nhận định, cuộc gặp này nhiều khả năng chỉ đóng vai trò như bước khởi đầu cho các cuộc tiếp xúc sâu hơn trong thời gian tới.

“Có lẽ không nên kỳ vọng hội nghị lần này sẽ tạo ra những đột phá lớn và thực chất”, ông nói.

Theo các quan chức Mỹ, ông Trump và ông Tập có thể sẽ gặp nhau tới bốn lần trong năm nay nhằm duy trì đối thoại giữa hai bên.

Nhiều nhà phân tích cho rằng cả Washington lẫn Bắc Kinh hiện đều muốn kéo dài thời gian để giảm dần sự phụ thuộc lẫn nhau, trong khi cạnh tranh chiến lược tiếp tục gia tăng.

Bà Bonny Lin, Giám đốc Dự án China Power và cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định rằng, trong nội bộ Trung Quốc vẫn tồn tại tâm lý nghi ngờ sâu sắc đối với Mỹ.

Nguy cơ phủ bóng hội nghị

Một trong những yếu tố có thể làm phức tạp thêm hội nghị là bất đồng liên quan tới cuộc chiến Iran. Dù Trung Quốc đang thúc giục Iran nối lại đàm phán với Mỹ, Bắc Kinh vẫn tránh can dự sâu hơn vào cuộc chiến mà họ coi chủ yếu là vấn đề của Washington.

Tuần này, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã gặp người đồng cấp Iran Abbas Araghchi tại Bắc Kinh. Ông Vương Nghị kêu gọi tăng cường nỗ lực mở lại eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định Trung Quốc ủng hộ “quyền hợp pháp của Iran trong việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình”.

Trong khi đó, ông Trump cho rằng Bắc Kinh chưa hỗ trợ mạnh hơn cho Tehran là do muốn duy trì quan hệ ổn định với Washington.

Cạnh tranh kinh tế giữa hai nước cũng tiếp tục leo thang. Sau khi Bộ Tài chính Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt đối với một nhà máy lọc dầu Trung Quốc vì mua dầu Iran, Bắc Kinh đã yêu cầu doanh nghiệp trong nước không tuân thủ các biện pháp này, đồng thời ban hành quy định mới cho phép điều tra doanh nghiệp và chính phủ nước ngoài.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng sâu rộng, hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình lần này được xem là phép thử quan trọng đối với khả năng duy trì ổn định trong quan hệ Mỹ - Trung, dù triển vọng đạt được những bước đột phá lớn vẫn còn khá mong manh.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/truoc-them-thuong-dinh-my-trung-nhung-dieu-can-biet-10416459.html