Một phiên tòa hình sự được tổ chức công khai tại Tòa án Nhân dân tỉnh.
Cụ thể, theo Khoản 4, Điều 2, Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024, vũ khí thô sơ, gồm: dao găm, kiếm, giáo, mác, lưỡi lê... Tuy nhiên, dao có tính sát thương cao (dao sắc, nhọn) như một số loại dao sử dụng trong sinh hoạt gia đình, nếu sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội, gây rối, làm mất trật tự công cộng, hoặc chống đối cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, người thi hành công vụ, thì được xếp vào danh mục vũ khí thô sơ. Đáng chú ý, trong trường hợp sử dụng với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật thì theo Điểm d, Khoản 2, Điều 2 của luật, dao có tính sát thương cao được coi là vũ khí quân dụng.
Tiếp đó, Thông tư số 75/TT-BCA ngày 15/11/2024 của Bộ Công an quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ đã quy định cụ thể về cấu tạo, đặc điểm cơ bản, hình dáng, kích thước danh mục các loại dao có tính sát thương cao. Theo danh mục này, phần lớn các loại dao được sử dụng trong gia đình để phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày đều thuộc dao có tính sát thương cao. Đồng nghĩa, nếu sử dụng những loại dao này vào mục đích sinh hoạt đời thường là không phạm pháp. Nhưng nếu sử dụng với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật, thì những loại dao này bị xem là vũ khí quân dụng.
Trong khi đó, Điều 304, Bộ luật Hình sự quy định, người nào sử dụng trái phép vũ khí quân dụng thì bị phạt tù 1 năm - 7 năm. Trường hợp làm chết người, bị phạt 5 năm - 12 năm tù...
Rõ ràng, quy định này nhằm khắc phục bất cập mức xử phạt còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe khi coi việc sử dụng dao sắc, nhọn với mục đích vi phạm pháp luật là hành vi sử dụng vũ khí thô sơ. Từ đó góp phần ngăn chặn tình trạng một bộ phận người dân sử dụng dao sắc, nhọn như “vũ khí nóng” để giải quyết mâu thuẫn phát sinh trong cuộc sống. Cùng với đó là ngăn chặn, kéo giảm tình trạng tội phạm dùng dao sắc, nhọn có tính sát thương cao để gây án đang diễn biến phức tạp như hiện nay.
Sau khi luật có hiệu lực, các cơ quan tố tụng đã tiến hành đấu tranh, xử lý nghiêm minh nhiều trường hợp vi phạm.
Cách đây chưa lâu, Tòa án Nhân dân tỉnh đưa ra xét xử công khai vụ án hình sự sơ thẩm đối với Trịnh Văn Phương (SN 1964) ở thôn Đông Trung, xã Hoạt Giang, về 2 tội danh “Giết người” và “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”. Theo bản án đã có hiệu lực pháp luật, vì mâu thuẫn nhỏ phát sinh, đêm ngày 18/7/2025, Trịnh Văn Phương đã 2 lần dùng dao sắc, nhọn (dao bầu và dao thái thịt thường dùng trong sinh hoạt hàng ngày) tác động đến vợ mình là bà Bùi Thị Tần (SN 1966). Hậu quả là bà Tần chết trên đường đến bệnh viện. Căn cứ tính chất, mức độ hành vi phạm tội, các kết luận của cơ quan giám định và diễn biến tại phiên tòa, hội đồng xét xử đã tuyên phạt Trịnh Văn Phương tội “Giết người” theo Điều 123 Bộ luật Hình sự với mức tù chung thân. Ngoài ra, Trịnh Văn Phương còn bị tuyên phạt 2 năm tù về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” do 2 lần dùng dao sắc, nhọn để thực hiện hành vi phạm pháp của mình. Tổng hình phạt mà bị cáo phải chịu là tù chung thân.
Hay trong một vụ việc đau lòng khác, tháng 2/2026 Tòa án Nhân dân khu vực X đã đưa ra xét xử sơ thẩm một vụ án hình sự cùng với tội danh “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” là dao sắc nhọn trên địa bàn thôn Thanh Sơn, xã Kiên Thọ. Theo bản án đã có hiệu lực pháp luật, tối 13/8/2025 khi đang cùng uống rượu với nhiều người tại nhà người thân, thì Phạm Văn Lâm (SN 1997) và Quách Công Sang (SN 1988) đều ở thôn Thanh Sơn, xã Kiên Thọ phát sinh mâu thuẫn, to tiếng với nhau. Dù mọi người can ngăn, nhưng cả hai đều không “xuống giọng” làm hòa mà tiếp tục đôi co, cãi cọ nhau. Sau đó, Lâm chạy về nhà lấy một con dao thường dùng để gọt hoa quả (dao sắc, nhọn) rồi truy đuổi, đâm trúng vào đùi Sang. Cuộc dùng dao giải quyết mâu thuẫn sau đó đã được can ngăn, nhưng Lâm phải điều trị tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Ngọc Lặc và chịu tỷ lệ tổn thương cơ thể là 3%. Trong sự việc này, Sang có đơn xin miễn trách nhiệm hình sự cho người gây ra thương tích cho mình, và Lâm thành khẩn khai báo, được hưởng nhiều tình tiết giảm nhẹ. Tuy nhiên, pháp luật thượng tôn, kết cục của vụ việc đáng tiếc này là Phạm Văn Lâm bị tuyên phạt 16 tháng tù.
Đây chỉ là 2 trong số ít các vụ án hình sự có liên quan đến tội danh “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” mà tòa án thụ lý giải quyết. Còn trong thực tế, tình trạng sử dụng dao sắc, nhọn để giải quyết mâu thuẫn vẫn chưa có nhiều thuyên giảm.
Bài và ảnh: Đồng Thành