TS Nguyễn Thành Nam và những bài học cho doanh nhân từ 'phương pháp Cụ Hồ'

2 giờ trướcBài gốc

Không đi theo lối diễn giải đạo đức hay từ những khẩu hiệu quen thuộc, TS Nguyễn Thành Nam nói Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí là “bậc thầy về ra quyết định giải quyết các vấn đề khó khăn trong hoàn cảnh hạn chế vô cùng về nguồn lực”.

Trong cuộc trò chuyện với nhóm phóng viên VTC News, thành viên sáng lập FPT, giảng viên bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho rằng điều doanh nhân cần học ở Cụ Hồ không nằm ở những câu nói kinh điển hay bức thư gửi giới công thương, mà nằm ở “hệ phương pháp”: cách xác lập mục tiêu, cách tìm đồng minh/đối tác, cách thuyết phục con người và cách giữ được niềm tin trong thời điểm tuyệt vọng nhất.

Bác Hồ chủ trương xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần để kết hợp công-tư.

“Kiên định mục tiêu” và tư duy tự xây con đường riêng

- Điều quan trọng nhất mà doanh nhân hôm nay có thể học từ Chủ tịch Hồ Chí Minh, theo ông là gì?

TS Nguyễn Thành Nam: Nếu chỉ dùng một từ thôi thì tôi chọn từ “kiên định”. Doanh nhân hiện nay rất nhiều người thất bại vì bỏ cuộc quá sớm. Có những người gần chạm tới thành công rồi, nhưng đổi hướng giữa chừng vì không chịu nổi khó khăn.

Cụ Hồ thì khác. Mục tiêu của Cụ trong suốt cuộc đời là độc lập cho dân tộc. Chính vì mục tiêu không thay đổi nên trong hoàn cảnh nào Cụ cũng buộc phải sáng tạo ra đường đi.

Tôi rất thích cách nói: Hồ Chí Minh “xây đường cứu nước” chứ không phải “tìm đường cứu nước”. “Tìm” nghĩa là con đường đã có sẵn ở đâu đó rồi. Nhưng thời ấy đâu có sẵn con đường độc lập nào cho Việt Nam. Cụ phải tự xây nó lên.

Là doanh nhân cũng vậy thôi. Nhiều bạn trẻ bây giờ cứ học thuộc case study (tình huống cụ thể) của người khác rồi bê nguyên xi về làm, thất bại là điều gần như chắc chắn.

Bác Hồ về thăm Khu gang thép Thái Nguyên năm 1964.

- Chúng ta vẫn thấy ở Chủ tịch Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất, danh nhân văn hóa thế giới. Vì sao ông lại thấy phương pháp của Cụ hữu ích cho doanh nhân?

Tôi nghĩ không có gì mâu thuẫn ở đây cả. Nếu hôm nay xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm thì doanh nhân chính là lực lượng đi đầu. Làm doanh nghiệp tử tế hôm nay cũng là làm cách mạng.

Tôi từng tự hỏi: Nếu Cụ Hồ làm kinh tế thì có thành công không? Và câu trả lời của tôi là: Sẽ cực kỳ thành công bởi điều quyết định không nằm ở “làm cái gì”, mà nằm ở “cách làm, làm như thế nào”.

Ví dụ, khi nghiên cứu cách Cụ Hồ thuyết phục người Mỹ ủng hộ Việt Minh năm 1945, tôi nhận ra: nếu áp dụng đúng phương pháp ấy vào bán hàng thì rất hiệu quả. Ngày xưa mục tiêu của Cụ là giành độc lập dân tộc; ngày nay doanh nghiệp là phát triển kinh tế. Mục tiêu có thể khác nhau, nhưng phương pháp thuyết phục con người thì giống nhau.

- Vậy doanh nhân học theo phong cách Hồ Chí Minh sẽ khác gì với một doanh nhân chỉ chạy theo lợi nhuận?

Doanh nhân mà không kiếm lợi nhuận thì sai bản chất rồi. Nhưng vấn đề là: anh kiếm tiền để giải quyết bài toán gì?

Rất nhiều người mở công ty chỉ để giải quyết bài toán cá nhân: thoát nghèo, mua nhà, mua xe,... Nếu mục tiêu chỉ có thế thì có lẽ không cần học Cụ Hồ đâu. Điều khác biệt nằm ở quy mô của bài toán anh muốn giải quyết.

Khi anh muốn giải một bài toán lớn hơn - của xã hội, của quốc gia hay thậm chí của thế giới - lúc đó anh bắt buộc phải tìm đến một phương pháp luận lớn. Vì những bài toán kiểu đó không thể giải bằng vài mẹo kinh doanh hay vài khóa học làm giàu ngắn hạn được.

Tôi thường hỏi doanh nhân: “Anh lập công ty để làm gì?”. Nhiều người đến lúc đó mới bắt đầu suy nghĩ thật sự.

Cụ Hồ ngày xưa giải bài toán làm sao một dân tộc nhỏ yếu có thể giành độc lập từ những cường quốc mạnh hơn mình gấp bội. Còn doanh nghiệp hôm nay là bài toán làm sao một công ty Việt Nam có thể tồn tại, cạnh tranh và đi ra thế giới trong bối cảnh xung quanh toàn những tập đoàn khổng lồ.

Bản chất của hai bài toán ấy đều giống nhau ở một điểm: nguồn lực hạn chế nhưng mục tiêu rất lớn. Và đó chính là lý do doanh nhân cần học phương pháp của Cụ Hồ, chứ không phải học vài câu danh ngôn của Cụ.

“Chạm tới tâm hồn con người”

- Cá nhân ông đã ứng dụng phương pháp ấy như thế nào trong hành trình điều hành FPT?

Thời điểm tôi lãnh ấn tiên phong sang Mỹ mở thị trường là giai đoạn cực kỳ khó khăn. Khi đó tôi tình cờ đọc được một cuốn sách của một nhà sử học Mỹ viết rất sâu về Cụ Hồ - cuốn Ho Chi Minh: A Life (Hồ Chí Minh: Một cuộc đời) của tác giả William Duiker.

Đọc xong tôi mới thấy: vấn đề của mình chẳng là gì so với những gì Cụ từng phải đối mặt. Một con người trong hoàn cảnh gần như không có gì mà vẫn làm được những việc phi thường như thế, tại sao mình lại tuyệt vọng?

Từ đó tôi nhận ra đây không chỉ là câu chuyện lịch sử, mà là một nguồn năng lượng tinh thần rất thực tế cho doanh nhân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Nhà máy in Tiến Bộ, tháng 5/1959.

- Ông từng dẫn câu nói là Chủ tịch Hồ Chí Minh có khả năng “chạm vào tâm hồn đối phương”. Điều đó liên quan gì đến kinh doanh?

Liên quan nhiều chứ. Hồi đầu dân FPT đi bán hàng quốc tế, chúng tôi nghĩ mình giỏi lắm. Toàn tiến sĩ, học sinh giỏi toán quốc gia, nói chuyện công nghệ thao thao bất tuyệt. Nhưng khách hàng nước ngoài nhìn mình coi thường lắm. Lúc đó chúng tôi mới hiểu: chỉ giỏi kỹ thuật thôi là chưa đủ để bước vào sân chơi toàn cầu.

Sau đó tôi đọc được một nhận xét của một nhà báo nước ngoài: “Hồ Chí Minh có khả năng chạm tới tâm hồn của kẻ thù”. Tôi giật mình. Nếu đối thủ ngày xưa được Cụ “chạm tới tâm hồn”, thì với khách hàng hôm nay chúng tôi càng phải làm được điều đó.

Bản chất bán hàng quốc tế không phải chỉ là khoe công nghệ. Tôi nhớ năm 2005, khi FPT mở văn phòng ở Nhật Bản, một doanh nhân Nhật lớn tuổi đã phát biểu trong lễ khai trương: “Tôi hợp tác với các ông vì các ông có thể giúp chúng tôi tìm lại tâm hồn đã mất của người Nhật”. Ông ấy không khen chúng tôi giỏi kỹ thuật. Ông ấy nói về cảm xúc, về sự đồng cảm văn hóa. Khoảnh khắc ấy định hình toàn bộ mối quan hệ hợp tác sau này.

- Ông nhiều lần nhắc tới “uy tín quốc tế” mà thế hệ Hồ Chí Minh để lại cho Việt Nam. Vì sao điều đó quan trọng với doanh nghiệp hôm nay?

Vì đó là tài sản cực lớn mà chúng ta chưa biết dùng. Người nước ngoài yêu quý và kính trọng Việt Nam nhiều hơn chúng ta nghĩ rất nhiều. Có những giáo sư Pháp, giáo sư Nga thực sự muốn sang Việt Nam cống hiến chỉ vì họ kính phục thế hệ Hồ Chí Minh.

Doanh nghiệp Việt Nam khi ra quốc tế thường nghĩ mình yếu, thiếu tiền, thiếu công nghệ. Nhưng mình lại có một thứ vô hình rất mạnh là thiện cảm và sự kính trọng quốc tế dành cho Việt Nam. Nếu biết vận dụng điều đó bằng sự chân thành và năng lực văn hóa, doanh nghiệp sẽ có cơ hội rất lớn.

Học cách ra quyết định trong lúc khó khăn nhất

- Nếu đúc kết hệ phương pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh thành những nguyên tắc cốt lõi cho doanh nhân, ông sẽ nói điều gì?

Tôi nghĩ có mấy điều:

Thứ nhất, phải xác định thật rõ mình đang giải bài toán gì.

Thứ hai, phải có khả năng thuyết phục người khác cùng đi với mình.

Thứ ba, phải biết tin người. Lãnh đạo mà lúc nào cũng nghi ngờ nhân viên thì tổ chức không thể lớn được.

Thứ tư, khi ra quốc tế phải biết dùng “tâm công” - đánh vào lòng người - chứ đừng nghĩ chỉ mang tiền hay kỹ thuật ra đấu là thắng.

Và cuối cùng, người lãnh đạo phải liên tục học. Doanh nghiệp chỉ phát triển tới đúng “cái trần” của giám đốc thôi. Giám đốc ngừng học thì công ty cũng dừng ở đó.

- Điều ông nhấn mạnh nhiều nhất dường như là “phương pháp” chứ không phải “câu chữ”?

Cụ Hồ là bậc thầy về cách ra quyết định đúng đắn trong những thời điểm khó khăn, với một nguồn lực cực kỳ hạn chế - mà đó cũng chính là bài toán lớn nhất của doanh nghiệp.

TS Nguyễn Thành Nam

Đúng vậy. Chúng ta lâu nay hay học theo kiểu đi tìm xem Hồ Chí Minh từng nói gì về lĩnh vực của mình.

Theo tôi, điều cần học là: Trong bối cảnh nguồn lực cực kỳ hạn chế, đối thủ mạnh hơn mình mọi mặt, vì sao Cụ vẫn ra được những quyết định làm thay đổi lịch sử? Đó mới là bài học thật sự.

Vì cuối cùng, kinh doanh cũng là câu chuyện đưa ra quyết định trong những thời điểm khó khăn. Và ở khía cạnh ấy Cụ Hồ là một trong những trường hợp hiếm hoi đã thay đổi lịch sử bằng những quyết định được đưa ra trong hoàn cảnh gần như tay trắng.

- Có vẻ như cách tiếp cận đó cũng ảnh hưởng tới phương pháp giảng dạy bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của ông hiện nay?

Đúng thế. Tôi vốn học toán nên quen nhìn mọi việc bằng tư duy logic. Tôi luôn đặt câu hỏi: Vì sao sự kiện này lại dẫn đến kết quả kia?

Khi dạy ở VinUni, tôi nhận một bài toán rất khó khiến tôi muốn giải được: Làm sao dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh để sau khi học xong sinh viên yêu nước hơn và không bỏ học giữa chừng?

Tôi tự tìm hiểu, nhờ cả bạn bè, rồi sau đó chúng tôi nhận ra: cứ để các bạn trẻ được tự do hỏi, tự do tranh luận. Đừng biến việc học thành giáo điều. Khi người trẻ được “cởi trói”, họ sẽ tự khám phá lịch sử bằng sự tò mò và hứng thú của chính mình.

- Vâng, xin cảm ơn TS Nguyễn Thành Nam và tin rằng ông sẽ áp dụng thành công hơn nữa trong việc áp dụng hệ phương pháp Hồ Chí Minh và truyền bí quyết, cảm hứng cho giới doanh nhân và thế hệ trẻ.

Phương Đông - Ngọc Anh - Phương Anh

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/ts-nguyen-thanh-nam-va-nhung-bai-hoc-cho-doanh-nhan-tu-phuong-phap-cu-ho-ar1018740.html