Từ 1/6/2026, các cơ sở y tế cần làm gì khi etomidate, carisoprodol bị siết quản lý?

2 giờ trướcBài gốc

Từ ngày 1/6/2026, theo Nghị định số 28/2026/NĐ-CP, Etomidate và Carisoprodol chính thức được đưa vào danh mục quản lý đặc biệt. Việc thay đổi cơ chế kiểm soát đòi hỏi các cơ sở y tế, các bệnh viện và cơ sở kinh doanh dược phải nhanh chóng cập nhật quy trình kê đơn, bảo quản, cấp phát và theo dõi sử dụng nhằm tránh vi phạm pháp luật cũng như hạn chế nguy cơ lạm dụng thuốc.

1. Vì sao etomidate và carisoprodol được đưa vào danh mục quản lý đặc biệt?

1.1. Etomidate là thuốc gì?

Etomidate là thuốc gây mê đường tĩnh mạch tác dụng ngắn, không thuộc nhóm barbiturat và không có tác dụng giảm đau. Thuốc được sử dụng chủ yếu trong khởi mê, duy trì gây mê hoặc hỗ trợ an thần trong hồi sức cấp cứu và hồi sức tích cực.

Ưu điểm của etomidate là ít ảnh hưởng huyết động hơn nhiều thuốc gây mê khác, do đó thường được sử dụng ở bệnh nhân nặng hoặc có nguy cơ tụt huyết áp. Tuy nhiên, thuốc có thể gây ức chế vỏ thượng thận tạm thời và phải được sử dụng dưới sự theo dõi chặt chẽ của nhân viên y tế.

Trong vài năm gần đây, nhiều quốc gia châu Á ghi nhận tình trạng lạm dụng etomidate pha trộn trong dung dịch thuốc lá điện tử, còn được gọi là "thuốc lá zombie" hoặc "space oil". Các sản phẩm này bị quảng bá trái phép trên mạng xã hội nhằm tạo cảm giác kích thích, mất kiểm soát hoặc gây trạng thái giống say ma túy.

Tại Nhật Bản, Hồng Kông và Thái Lan, cơ quan chức năng đã phát đi cảnh báo về tình trạng thanh thiếu niên sử dụng dung dịch chứa etomidate dẫn tới co giật, rối loạn ý thức, hạ kali máu nặng, suy hô hấp và tử vong. Đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều quốc gia tăng cường kiểm soát hoạt chất này.

Việc thay đổi cơ chế kiểm soát đòi hỏi các cơ sở y tế và cơ sở kinh doanh dược phải nhanh chóng cập nhật quy trình kê đơn, bảo quản, cấp phát và theo dõi sử dụng etomidate, carisoprodol...

1. 2. Carisoprodol là thuốc gì?

Carisoprodol là thuốc giãn cơ tác động trung ương, được chỉ định ngắn hạn trong điều trị đau cơ xương cấp tính và co cứng cơ. Sau khi vào cơ thể, carisoprodol được chuyển hóa thành meprobamate – một chất có tác dụng an thần và nguy cơ gây lệ thuộc. Tác dụng phụ thường gặp gồm buồn ngủ, chóng mặt, giảm tập trung và suy giảm khả năng vận động.

Do nguy cơ lạm dụng và phụ thuộc thuốc, carisoprodol đã bị hạn chế hoặc rút khỏi thị trường tại nhiều quốc gia. Việc sử dụng thuốc hiện nay cần được cân nhắc kỹ, đặc biệt ở người có tiền sử nghiện chất, sử dụng đồng thời thuốc an thần hoặc rượu bia.

Quy định mới theo Nghị định 28/2026/NĐ-CP:

- Carisoprodol được xếp vào danh mục chất ma túy dùng hạn chế trong lĩnh vực y tế, nghiên cứu, kiểm nghiệm và giám định theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

- Etomidate được xếp vào danh mục chất hướng thần phải kiểm soát đặc biệt.

Từ ngày 1/6/2026, mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo quản, kê đơn, cấp phát và sử dụng hai hoạt chất này phải tuân thủ quy định đối với thuốc kiểm soát đặc biệt theo pháp luật dược hiện hành.

2. Những thay đổi tại bệnh viện và cơ sở khám chữa bệnh

2.1. Kê đơn và chỉ định sử dụng

Đối với thuốc chứa etomidate hoặc carisoprodol, bác sĩ phải thực hiện đúng quy định kê đơn thuốc kiểm soát đặc biệt, bảo đảm:

- Chỉ định phù hợp chuyên môn.

- Ghi chép đầy đủ trong hồ sơ bệnh án.

- Theo dõi chặt chẽ số lượng sử dụng và người bệnh được cấp phát.

Việc kê đơn không đúng quy định hoặc thất thoát thuốc có thể dẫn tới trách nhiệm hành chính hoặc hình sự tùy mức độ vi phạm.

2.2. Quản lý tại khoa dược

Các cơ sở y tế cần:

- Bố trí khu vực hoặc tủ bảo quản riêng có khóa an toàn.

- Thiết lập quy trình giao nhận thuốc kiểm soát đặc biệt giữa khoa Dược và các khoa lâm sàng.

- Theo dõi đầy đủ xuất – nhập – tồn bằng sổ sách hoặc phần mềm chuyên dụng.

- Kiểm kê định kỳ và xử lý chênh lệch theo quy định.

Những khoa sử dụng nhiều etomidate như gây mê hồi sức, cấp cứu và hồi sức tích cực cần đặc biệt siết chặt quy trình bàn giao thuốc trực.

Việc đưa etomidate và carisoprodol vào diện quản lý đặc biệt được xem là bước đi cần thiết nhằm hạn chế nguy cơ lạm dụng, bảo đảm an toàn cho cộng đồng và nâng cao hiệu quả quản lý dược. Các cơ sở y tế và kinh doanh dược cần chủ động thích ứng sớm để vừa bảo đảm hoạt động điều trị liên tục, vừa tuân thủ đúng quy định pháp luật.

2.3. Dự trù và mua sắm

Do thuộc nhóm kiểm soát đặc biệt, các cơ sở y tế phải lập kế hoạch dự trù, mua sắm và sử dụng theo nhu cầu thực tế, đồng thời thực hiện chế độ báo cáo theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Việc mua bán ngoài hệ thống được cấp phép hoặc không chứng minh được nhu cầu sử dụng hợp pháp có thể bị xử lý nghiêm.

3. Nhà thuốc và cơ sở kinh doanh dược cần lưu ý gì?

Các nhà thuốc, công ty dược và cơ sở bán buôn muốn tiếp tục kinh doanh thuốc chứa etomidate hoặc carisoprodol cần:

- Có phạm vi kinh doanh thuốc phải kiểm soát đặc biệt theo giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược.

- Đáp ứng yêu cầu về bảo quản, an ninh và lưu trữ hồ sơ.

- Quản lý riêng số lô, hạn dùng và chứng từ xuất nhập.

- Lưu giữ hồ sơ mua bán theo đúng thời gian quy định.

- Hệ thống phần mềm quản lý thuốc cũng cần được cập nhật để phân loại riêng các thuốc thuộc diện kiểm soát đặc biệt.

4. Các cơ sở y tế cần chuẩn bị gì trước ngày 1/6/2026?

Để tránh gián đoạn hoạt động chuyên môn, các bệnh viện và cơ sở khám chữa bệnh nên:

- Rà soát tồn kho thuốc hiện có.

- Cập nhật quy trình quản lý thuốc kiểm soát đặc biệt.

- Tập huấn cho bác sĩ, dược sĩ và điều dưỡng về quy định mới.

- Kiểm tra điều kiện kho bảo quản và hệ thống sổ sách.

- Chủ động phối hợp với Sở Y tế trong công tác báo cáo và hướng dẫn chuyên môn.

Ngoài ra, các cơ sở cần tăng cường cảnh giác trước nguy cơ thất thoát hoặc sử dụng thuốc sai mục đích, đặc biệt trong bối cảnh các chất hướng thần mới đang có xu hướng bị lạm dụng dưới nhiều hình thức tinh vi.

DS. Hoàng Vân

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/tu-1-6-2026-cac-co-so-y-te-can-lam-gi-khi-etomidate-carisoprodol-bi-siet-quan-ly-169260517140510732.htm