Dự án khởi công vào cuối năm 2024, chính thức triển khai thi công từ tháng 4/2025 và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028. Điện Cần Chánh được tái dựng theo kiến trúc và phong cách trang trí dưới thời vua Khải Định. Quy mô di tích gồm tiền điện 7 gian (mái hiên 9 gian) và chính điện 5 gian, giữ nguyên các đặc trưng kiến trúc cung đình triều Nguyễn. Sau khi hoàn thành, công trình sẽ góp phần từng bước hoàn chỉnh không gian trung tâm của Tử Cấm thành Huế.
Một trong những khó khăn lớn của dự án là xử lý nền địa chất không ổn định. Đây là nguyên nhân khiến công trình từng bị sụt lún nhiều lần. Trước khi triển khai thi công, các đơn vị chuyên môn đã tiến hành khoan khảo sát tại nhiều vị trí để đánh giá mức độ sụt lún và đặc điểm nền đất.
Trùng tu điện Cần Chánh
Khu vực xây dựng điện Cần Chánh được xác định chịu ảnh hưởng của hệ thống sông ngòi và các kênh đào cổ từng được nắn chỉnh trong quá trình xây dựng Kinh thành Huế. Trên cơ sở kết quả khảo sát, dự án đã lựa chọn giải pháp gia cố nền bằng hệ thống móng bê tông cốt thép đặt bên dưới nhằm bảo đảm sự ổn định lâu dài cho công trình.
Đơn vị tu bổ xử lý và gia cố nền móng di tích điện Cần Chánh
Hiện nay, đơn vị thi công đang tiến hành tháo dỡ bó vỉa nền móng, đánh dấu vị trí chân tảng, đồng thời xử lý và gia cố nền theo hồ sơ đã được phê duyệt. Song song với việc xử lý nền móng, các cấu kiện gỗ của công trình cũng được gia công tại xưởng. Việc gia công các cấu kiện gỗ của công trình đã đạt gần 70%. Toàn bộ cấu kiện gỗ và các chi tiết trang trí được thực hiện tại xưởng, sau đó vận chuyển vào công trường để lắp dựng.
Đơn vị tu bổ xử lý và gia cố nền móng di tích điện Cần Chánh
Ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty Tu bổ di tích Huế, đơn vị thi công dự án cho biết:
"Đối với điện Cần Chánh hiện nay thì toàn bộ nền móng chúng tôi đã gia cố và phục hồi lại toàn bộ. Các cấu kiện gỗ chúng tôi đã gia công xong toàn bộ với hệ thống các cái khung gỗ và chuyển sang phần đục chạm. Tháng 6 này, chúng tôi sẽ dựng điện Cần Chánh. Đây là một trong những công trình nó có ý nghĩa rất lớn đối với quần thể di tích Cố đô Huế, được xây dựng trước khi xây dựng điện Thái Hòa là một công trình dùng cho công tác thượng triều của nhà vua và nơi làm việc của nhà vua".
Điện Cần Chánh hiện chỉ còn lại nền móng
Việc gia công và lắp dựng được thực hiện trực tiếp tại công trường là cách làm khác với quá trình trùng tu Điện Thái Hòa trước đây. Việc gia công tại xưởng giúp bảo đảm độ chính xác kỹ thuật của các cấu kiện trước khi đưa vào lắp dựng. Sau khi hoàn thiện phần kết cấu, toàn bộ hệ khung gỗ, mái và vách ván sẽ được sơn son thếp vàng theo phong cách trang trí cung đình. Hai chái Đông - Tây được phục hồi bằng kỹ thuật sơn son thếp bạc phủ hoàng kim.
Điện Cần Chánh được phục hồi và tái dựng theo kiến trúc và phong cách trang trí dưới thời vua Khải Định
Điện Cần Chánh được xây dựng năm 1804, thời vua Gia Long. Dưới triều Nguyễn, đây là nơi nhà vua thiết triều định kỳ vào các ngày 5, 10, 20 và 25 âm lịch hằng tháng; đồng thời là nơi tiếp sứ bộ ngoại giao và tổ chức các yến tiệc của hoàng gia.
Công trình tồn tại suốt 143 năm trước khi bị phá hủy vào năm 1947, hiện chỉ còn lại nền móng. Năm 1994, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Viện Nghiên cứu Di sản thế giới - Đại học Waseda, Nhật Bản nghiên cứu tái thiết điện, đặt nền móng khoa học cho dự án hiện nay.
Mặt trước điện Cần Chánh trước khi bị phá hủy (Ảnh: Tư liệu)
Theo các chuyên gia, sau khi dự án hoàn thành, cần nghiên cứu tái hiện một số hoạt động cung đình từng diễn ra tại không gian này như lễ thiết triều, nghi thức tiếp sứ hay hoạt động canh phòng trong cung. Qua đó, góp phần phát huy giá trị di sản và tăng trải nghiệm văn hóa đối với du khách khi đến với Huế.
Điện Cần Chánh là một trong những công trình quan trọng trong quần thể di tích. Việc phục hồi di tích này không chỉ góp phần hoàn chỉnh không gian trung tâm của Tử Cấm thành mà còn giúp phát huy giá trị di sản văn hóa của Cố đô Huế. Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, dự án đang triển khai theo đúng lộ trình và phấn đấu hoàn thành vào cuối năm 2028:
"Mong muốn chung là tiến độ làm sao đưa vào phục vụ cho người dân và du khách. Công trình này rất là ý nghĩa hoàn thiện được không gian của trục dũng đạo. Mục tiêu cơ bản, phục dựng điện Cần Chánh và Đại Cung Môn kết hợp cảnh quan thì đáp ứng được mong mỏi, vừa bảo tồn văn hóa di sản vừa phục vụ du lịch".
Lê Hiếu/VOV-Miền Trung