Tự chủ chiến lược công nghệ: 'Lá chắn thép' bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên vươn mình - Bài 1: Không gian mạng-Chiến trường không tiếng súng

3 giờ trướcBài gốc

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc ta đã từng đối mặt với những đội quân xâm lược hùng mạnh cùng các loại vũ khí chiến tranh hiện đại. Tuy nhiên, bước vào kỷ nguyên mới, đất nước đang phải đối diện với một hình thái chiến tranh mới, trên mặt trận không tiếng súng - không gian mạng. Các thế lực thù địch sử dụng công nghệ để tấn công hạ tầng số và nguy hiểm hơn là phát tán “mã độc tư tưởng”, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, gieo rắc hoài nghi và làm xói mòn niềm tin của nhân dân đối với chế độ. Cuộc chiến này âm thầm nhưng rất quyết liệt và trường kỳ, tác động trực tiếp đến nền tảng tư tưởng của Đảng, sự ổn định chính trị - xã hội và an ninh quốc gia. Vì vậy, nhận diện đúng âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch trên không gian mạng, nâng cao năng lực đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Trong kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số mạnh mẽ, không gian mạng đã trở thành môi trường chiến lược cốt lõi, tác động trực tiếp đến an ninh và sự phát triển của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, với hơn 84% dân số sử dụng internet và thời gian tiếp cận trung bình hơn 6 giờ mỗi ngày, không gian mạng không còn đơn thuần là công cụ truyền thông mà đã trở thành môi trường định hình nhận thức xã hội và tâm lý cộng đồng.

Chính vì vậy, các thế lực thù địch đã biến không gian mạng thành một “mặt trận không giới tuyến” để gia tăng các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ. Phương thức phá hoại đã tinh vi hơn khi chuyển từ tuyên truyền đơn lẻ sang chiến tranh nhận thức đa tầng. Mục tiêu cốt lõi của chiến lược này không chỉ dừng lại ở việc nhiễu loạn thông tin, mà thâm độc hơn là thao túng nhận thức thực tại, làm xói mòn niềm tin chính trị và phá vỡ đồng thuận xã hội.

Thực tiễn biến động quốc tế và tình hình trong nước cho thấy, các thế lực thù địch đang và sẽ khai thác tối đa sức mạnh công nghệ và các nền tảng xuyên biên giới để tiến hành cuộc chiến nhận thức này với những thủ đoạn ngày càng nguy hiểm, đặt ra thách thức lớn cho sự ổn định và hòa bình của đất nước.

Các kỹ sư Viettel nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi trong lĩnh vực 5G.

Nhận diện âm mưu, thủ đoạn chống phá mới trên không gian mạng

Đảo lộn thật giả bằng công nghệ tạo hình ảnh và giọng nói giả mạo. Hiện nay, các thế lực thù địch đang mưu đồ tạo ra một trạng thái xã hội mà ở đó người dân không còn biết tin vào đâu là đúng. Chúng triệt để lợi dụng “công nghệ tạo video và giọng nói giả" (Deepfake) giả mạo lãnh đạo Đảng, Nhà nước với độ chân thực gần như tuyệt đối để đánh lừa thị giác và thính giác của người xem. Những nội dung là những kịch bản giả tạo về “mâu thuẫn nội bộ”, “khủng hoảng chính sách”... thường xuất hiện vào các thời điểm diễn ra các sự kiện lớn của đất nước. Đây thực chất là chiến lược bào mòn lòng tin âm thầm, ngăn chặn mối liên hệ chặt chẽ giữa Đảng với nhân dân bằng một dòng chảy thông tin giả mạo liên tục.

Theo cảnh báo từ Cục An toàn thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ), công nghệ giả mạo (Deepfake) đã trở thành “vũ khí” nguy hiểm trong các chiến dịch bôi nhọ lãnh đạo. Đáng lưu ý trong hai năm qua, các video dạng này tăng đột biến hơn 200%. Điển hình, vào đầu năm 2024, các cơ quan chức năng đã liên tục phải bác bỏ và xử lý các video giả mạo phát ngôn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước bàn về các vấn đề nhân sự và chính sách kinh tế vĩ mô được dàn dựng tinh vi từ giọng nói đến cử chỉ, gây nhiễu loạn dư luận ngay trước thềm các Hội nghị Trung ương.

Chia rẽ xã hội bằng thủ đoạn tác động tâm lý trúng đích từng nhóm người dùng. Dựa trên thói quen tương tác mạng của người dân, các thế lực thù địch chia xã hội thành những nhóm nhỏ biệt lập để tác động. Mỗi người dùng mạng xã hội vô tình để lại “dấu vết cá nhân”, giúp kẻ xấu xây dựng các thông điệp tuyên truyền riêng biệt, đánh trúng vào từng nỗi lo toan: Từ sự bi quan về nghề nghiệp của thanh niên đến nỗi lo mưu sinh của công nhân. Từ đó hình thành những không gian thông tin khép kín, nơi mỗi nhóm người bị giam cầm trong những góc nhìn sai lệch, một chiều. Điều này triệt tiêu nhận thức chung của cộng đồng, tạo ra những khoảng trống để các luồng tư tưởng độc hại len lỏi và phá hoại sự đồng thuận xã hội.

Những năm qua các tổ chức như “Việt Tân”, “Triều đại Việt”... đã lợi dụng dữ liệu người dùng mạng xã hội để kích động tâm lý bất mãn về chế độ bảo hiểm xã hội ở các nhóm công nhân tại các khu công nghiệp phía Nam (TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai...) và nhắm vào giới trẻ qua các hội nhóm “Nhật ký yêu nước” để gieo rắc tư tưởng hoài nghi về lịch sử dân tộc.

Mượn vỏ bọc sự thật để bóp méo, chính trị hóa các sự kiện đời sống. Thay vì bịa đặt hoàn toàn, các thế lực thù địch sử dụng kỹ thuật lấy vỏ sự thật để bọc nhân dối trá. Bằng cách cắt xén hình ảnh, thay đổi bối cảnh sự kiện, các đối tượng bẻ lái những bức xúc thường nhật của người dân thành sự phẫn nộ đối với Nhà nước. Đặc điểm nguy hiểm là chúng mượn một vài chi tiết có thực để bảo chứng cho những kết luận sai trái, khiến công chúng dễ sa vào bẫy cảm xúc, ngừng kiểm chứng lý trí và có cái nhìn lệch lạc về nỗ lực điều hành của chính quyền. Trong đợt siêu bão Yagi (tháng 9-2024), Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) và Công an các tỉnh đã xử lý hàng loạt tài khoản mạng xã hội cắt ghép hình ảnh cứu trợ từ nhiều năm trước hoặc ở quốc gia khác để vu cáo chính quyền “bỏ rơi dân”, “cứu trợ chậm trễ”. Thủ đoạn “9 phần thật - 1 phần sai” này đã khiến dư luận xã hội có lúc bị phân tâm, hoài nghi trước các nỗ lực thần tốc của lực lượng vũ trang và chính quyền các cấp trong khắc phục hậu quả thiên tai.

Khai thác tối đa các thao tác kỹ thuật và công nghệ để thúc đẩy âm mưu “phi chính trị hóa” lực lượng vũ trang. Các thế lực thù địch thiết lập một quy trình phát tán thông tin liên hoàn, đồng bộ trên các nền tảng từ Facebook, YouTube đến TikTok để lặp đi lặp lại một vấn đề, nhằm mục đích "mưa dầm thấm lâu", găm vào tâm trí người dùng mạng xã hội. Tận dụng tối đa các kỹ thuật như xây dựng mạng lưới tài khoản ảo (botnet), dùng công cụ kích "like"... cố tình đẩy các thông tin tiêu cực lọt vào danh mục “xu hướng” (trending) của các thuật toán nền tảng. Khi đã chiếm lĩnh được dòng chảy thông tin, chúng lập tức tung ra các tin đồn thất thiệt về xung đột quyền lực, lợi dụng các vụ việc đơn lẻ, ở địa phương để bôi nhọ hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ và Công an nhân dân. Tinh vi hơn, các thế lực này còn dựng chuyện, thổi phồng các bất đồng để kích động, chia rẽ mối quan hệ tốt đẹp giữa Quân đội và Công an. Mục tiêu tối hậu của chiến lược "bủa vây công nghệ" này là làm suy giảm uy tín của lực lượng vũ trang trước nhân dân, phá vỡ khối đoàn kết giữa hai lực lượng, từ đó chặt đứt cả “thanh bảo kiếm” lẫn “lá chắn” bảo vệ chế độ. Đây là đòn tấn công trực diện vào nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội và Công an - một “tử huyệt” mà các thế lực thù địch hòng đánh chiếm để làm tan rã hệ thống chính trị từ bên trong.

Sự kết hợp hiểm độc giữa phá hoại trên mạng và kích động ngoài đời thực. Đây là hình thức tấn công mới khi không gian ảo đóng vai trò đạo diễn cho các bất ổn thực tế. Kẻ xấu dẫn dắt nhận thức trên mạng để kích động các hành vi cực đoan ngoài đời thực, biến các bức xúc cục bộ thành các điểm nóng chính trị nhằm lôi kéo sự can thiệp từ bên ngoài. Trong mô hình này, ranh giới giữa mạng xã hội và an ninh quốc gia không còn khoảng cách. Thông tin sai lệch đóng vai trò là ngòi nổ cho những bất ổn xã hội, đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của đất nước từ chính bên trong lòng dân. Vụ án “khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân; che giấu tội phạm; không tố giác tội phạm và tổ chức, môi giới cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh hoặc ở lại Việt Nam trái phép” ở Đắk Lắk (tháng 6-2023) là minh chứng cho hình thái “chiến tranh lai” này. Các đối tượng cầm đầu từ nước ngoài đã sử dụng mạng xã hội để lôi kéo, kích động và điều hành các phần tử thiếu hiểu biết tại địa phương qua không gian mạng, biến những “bất mãn ảo” thành hành động tấn công đẫm máu ngoài đời thực, hòng gây mất ổn định vùng chiến lược Tây Nguyên và tạo cớ cho các thế lực bên ngoài can thiệp.

Kỹ sư Viettel giám sát, theo dõi đảm bảo an toàn hệ thống an ninh mạng.

Mức độ nguy hiểm của chiến tranh trên không gian mạng

Sự tiến hóa của các âm mưu, thủ đoạn mới trên không gian mạng đã nâng tầm môi trường số thành một hình thái chiến tranh nhận thức thế hệ mới. Đây là cuộc chiến không tiếng súng nhưng có sức công phá tàn khốc, đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của chế độ với những mức độ nguy hiểm đặc biệt sau:

Tính chất "xâm thực" âm thầm, hủy hoại nền tảng từ bên trong. Không giống như các cuộc tấn công vũ lực truyền thống dễ nhận diện, chiến tranh nhận thức trên không gian mạng nguy hiểm ở chỗ nó tác động trực tiếp vào "trận địa lòng dân". Bằng cách gieo rắc sự hoài nghi mang tính hệ thống, cuộc chiến này không lật đổ chính quyền ngay lập tức mà làm "rỗng hóa" nền tảng tư tưởng, phân rã niềm tin chính trị của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Sự suy thoái, tự diễn biến này diễn ra vô hình, khiến đối phương tự hạ vũ khí và mất sức đề kháng ngay từ trong nhận thức.

Khả năng phân mảnh xã hội, triệt tiêu sức mạnh đại đoàn kết. Việc định hướng thông tin theo từng nhóm lợi ích biệt lập tạo ra nguy cơ phân rã sâu sắc về mặt xã hội. Khi cộng đồng bị chia cắt thành các không gian nhận thức đối lập, cực đoan, "mặt bằng nhận thức chung" và tính đồng thuận quốc gia sẽ bị triệt tiêu. Điều này làm tê liệt khả năng tập hợp sức mạnh tổng hợp của đất nước khi đối phó với các thách thức lớn, biến một quốc gia thuần nhất thành một thực thể dễ bị tổn thương và ly tâm từ bên trong.

Sức chuyển hóa nhanh chóng từ "bất ổn số" thành "xung đột thực tế". Mức độ nguy hiểm đạt đến đỉnh điểm khi không gian ảo thiết lập cơ chế chuyển hóa sai lệch nhận thức thành hành vi bạo lực ngoài đời thực. Với tốc độ lan truyền phi biên giới của công nghệ, một thông tin xuyên tạc bị kích động trên mạng có thể ngay lập tức trở thành ngòi nổ cho các điểm nóng chính trị, bạo loạn, khủng bố tại các vùng chiến lược. Nó xóa nhòa ranh giới giữa an ninh thông tin và an ninh chủ quyền, tạo ra các cuộc khủng hoảng hỗn hợp (hybrid) cực kỳ khó kiểm soát cho hệ thống quản trị nhà nước.

Đe dọa trực tiếp đến tính chính danh của Đảng và sức mạnh của công cụ chuyên chính. Đích nhắm cuối cùng của chiến tranh nhận thức là vô hiệu hóa năng lực lãnh đạo của Đảng và làm suy yếu hai lực lượng nòng cốt là Quân đội và Công an. Khi uy tín của lực lượng vũ trang bị tổn hại và mối quan hệ hiệp đồng tác chiến bị rạn nứt, chế độ sẽ mất đi chỗ dựa vững chắc nhất. Đây là âm mưu thâm độc hòng tước bỏ công cụ bảo vệ đất nước, tạo điều kiện cho các thế lực bên ngoài can thiệp thô bạo vào chủ quyền quốc gia.

Nhìn chung, không gian mạng hiện nay không còn là môi trường kỹ thuật đơn thuần, mà là chiến trường sinh tử quyết định sự thành bại của sự nghiệp cách mạng. Nếu không xây dựng được một “hệ miễn dịch tư tưởng” đủ mạnh để giữ vững “trận địa lòng dân” trên môi trường số, nguy cơ đổ vỡ chế độ từ những hệ lụy của chiến tranh không gian mạng là hoàn toàn có thật.

Xây dựng “lá chắn tư tưởng” trên không gian mạng

Trước các chiến dịch phá hoại thông tin tinh vi của các thế lực thù địch, việc nhận diện và đập tan các quan điểm sai trái bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trở thành yêu cầu chiến lược cấp bách, hệ trọng, quyết định sự sống còn của chế độ. Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng chỉ rõ: “…nhấn mạnh hơn nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng”.

Có thể khẳng định, trận địa chính trị này chỉ thực sự vững chắc khi được xây dựng bằng chính bản lĩnh, ý chí và sức đề kháng tư tưởng của mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân. Muốn vậy, công tác tư tưởng không thể đi sau hay dừng lại ở việc "chạy theo giải thích", mà phải chủ động đi trước một bước, hiện đại hóa toàn diện phương thức giáo dục chính trị để chiếm lĩnh không gian số. Phải trang bị cho công chúng nhãn quan chính trị sắc bén để tự miễn dịch và chủ động vạch trần các thủ đoạn công nghệ cao như Deepfake, tin giả hay các ma trận thuật toán điều hướng dư luận. Đặc biệt, trong cuộc chiến này, hệ thống truyền thông chính thống phải là lực lượng chủ lực, giữ thế thượng phong trong định hướng dư luận, dùng thông tin tích cực, chính thống để áp đặt, đè bẹp và quét sạch các luồng thông tin độc hại.

Điều đó có nghĩa là trận địa tư tưởng không thể vững chắc nếu thiếu đi bệ đỡ của hạ tầng kỹ thuật. Khi dữ liệu và hạ tầng truyền thông phụ thuộc vào các nền tảng xuyên biên giới, nguy cơ bị xâm nhập tư tưởng là rất lớn. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên môi trường số phải gắn liền với chiến lược tự chủ công nghệ lõi, làm chủ dữ liệu quốc gia và bảo đảm chủ quyền số.

(còn nữa)

NGỌC LINH - HỒNG KHÁNH

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/cuoc-thi-bao-chi-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-trong-tinh-hinh-moi/tu-chu-chien-luoc-cong-nghe-la-chan-thep-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-trong-ky-nguyen-vuon-minh-bai-1-khong-gian-mang-chien-truong-khong-tieng-sung-1042900