Từ Covid-19 tới Hanta: Những 'lá chắn y tế' mới sau các bài học đắt giá

3 giờ trướcBài gốc

Tiếp tế cho tàu MV Hondius - ổ dịch vi rút Hanta, tại cảng Granadilla de Abona (Tây Ban Nha). Ảnh: Reuters (đã mua bản quyền)

Lần "tập dượt" quan trọng

Sự xuất hiện của các ca nghi nhiễm vi rút Hanta trên tàu du lịch MV Hondius trong những ngày qua đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của thế giới. Nhóm vi rút này chủ yếu lây từ động vật gặm nhấm sang người thông qua tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột mang mầm bệnh. Người nhiễm có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, suy hô hấp cấp hoặc tổn thương thận nghiêm trọng.

Đáng lo ngại, một số chủng vi rút Hanta - trong đó có biến thể Andes được ghi nhận lần này - có tỉ lệ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời.

Diễn biến lây nhiễm bắt đầu khi một số hành khách trên tàu MV Hondius - tàu du lịch thám hiểm hoạt động gần Nam Cực - xuất hiện triệu chứng sốt, đau đầu và khó thở trong hành trình trở về châu Âu.

Theo truyền thông quốc tế, trên tàu có 147 hành khách đến từ nhiều quốc gia như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Australia, Canada..., làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan xuyên biên giới. Ban đầu, các trường hợp này được theo dõi như một dạng nhiễm trùng hô hấp thông thường. Tuy nhiên, từ ngày 2-5, sau khi một số xét nghiệm cho kết quả nghi liên quan đến vi rút Hanta, giới chức y tế quốc tế đã lập tức vào cuộc.

Khi tàu cập cảng Granadilla de Abona tại quần đảo Canary (Tây Ban Nha), chính quyền nước này triển khai phản ứng nhanh quy mô lớn đối với một tàu du lịch - điều hiếm thấy kể từ sau đại dịch Covid-19. Nhân viên y tế và lực lượng kiểm dịch lên tàu ngay khi cập cảng để đánh giá tình trạng sức khỏe của toàn bộ hành khách và thủy thủ đoàn. Những người có triệu chứng được tách riêng và đưa tới cơ sở y tế để xét nghiệm chuyên sâu. Tây Ban Nha đồng thời kích hoạt hệ thống truy vết và chia sẻ dữ liệu y tế với các quốc gia liên quan. Hành khách không được tự do rời cảng mà được phân loại nguy cơ và giám sát chặt chẽ. Các chuyến bay hồi hương cũng nhanh chóng được triển khai.

Đến ngày 11-5, Reuters cho biết, nhóm khách cuối cùng gồm 6 người cùng một số thành viên thủy thủ đoàn đã rời tàu. Mỹ xác nhận đưa 18 hành khách về nước bằng chuyến bay y tế đặc biệt. Trong số này, 16 người được theo dõi tại Trung tâm Y tế Đại học Nebraska, còn 2 người được chuyển tới bệnh viện Emory ở Atlanta. Tại Pháp, một nữ hành khách hồi hương cũng được xác nhận dương tính và đang trong tình trạng nghiêm trọng. Giới chức Pháp đã kích hoạt truy vết đối với 22 công dân có nguy cơ phơi nhiễm.

Sau khi quá trình sơ tán hoàn tất, tàu MV Hondius được khử trùng trước khi rời bến tới Hà Lan, mang theo 25 thành viên thủy thủ đoàn cùng các nhân viên y tế. Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia đánh giá chiến dịch xử lý ổ dịch này là một “nhiệm vụ thành công”.

Sau đó, một số trường hợp nghi nhiễm tiếp tục được ghi nhận tại Mỹ, Pháp và Anh, song đều là các hành khách trở về từ con tàu. Nhờ hệ thống giám sát và truy vết được triển khai nhanh chóng, các ca bệnh đều được khoanh vùng từ sớm.

Thành công với “lá chắn y tế” mới

Dù Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khẳng định nguy cơ bùng phát đại dịch toàn cầu ở mức thấp, cách xử lý ổ dịch cùng chuỗi phản ứng của các quốc gia cho thấy thế giới hậu Covid-19 đã có sự chuẩn bị tốt hơn nhiều trước các nguy cơ dịch bệnh mới. Việc ứng phó với các ca nghi nhiễm trên tàu MV Hondius là minh chứng rõ nét cho sự thay đổi này.

Trong giai đoạn Covid-19, nhiều tàu du lịch từng trở thành “ổ dịch nổi” do thiếu quy trình cách ly và phối hợp quốc tế. Nhưng hiện nay, các hãng tàu lớn đều đã xây dựng kế hoạch ứng phó bệnh truyền nhiễm, bao gồm khu cách ly trên tàu, xét nghiệm nhanh và cơ chế kết nối trực tiếp với cơ quan y tế cảng biển.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cũng đánh giá cao việc các nhà chức trách đã lựa chọn giải pháp cân bằng giữa bảo vệ an toàn cộng đồng và bảo đảm sức khỏe tinh thần cho hành khách, thay vì áp dụng biện pháp cách ly kéo dài trên tàu như trước đây.

Tiến sĩ Maria Van Kerkhove, Quyền Giám đốc phụ trách phòng ngừa và chuẩn bị ứng phó dịch bệnh của WHO cho rằng, thế giới hiện có năng lực giám sát bệnh truyền nhiễm tốt hơn đáng kể so với trước “cơn bão” Covid-19. Theo bà, yếu tố quan trọng nhất trong mọi đợt bùng phát vẫn là khả năng phát hiện sớm và phản ứng nhanh. Nhiều ý kiến cũng nhận định đại dịch Covid-19 đã khiến các chính phủ nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của đầu tư dài hạn cho an ninh y tế, thay vì chỉ ứng phó khi khủng hoảng xảy ra. Nhờ đó, nhiều quốc gia đã xây dựng được năng lực phản ứng dịch bệnh ở quy mô toàn hệ thống, đặc biệt trong các lĩnh vực như cảnh báo sớm, xét nghiệm, giải trình tự gene và chia sẻ dữ liệu dịch tễ xuyên biên giới.

Đơn cử, Liên minh châu Âu (EU) đã thiết lập cơ chế ứng phó khẩn cấp y tế chung, cho phép các nước thành viên chia sẻ nhanh dữ liệu bệnh truyền nhiễm và điều phối vật tư y tế khi cần thiết. Cơ quan Ứng phó và chuẩn bị khẩn cấp y tế châu Âu được thành lập sau Covid-19 nhằm tránh lặp lại tình trạng thiếu phối hợp từng diễn ra trong giai đoạn đầu đại dịch.

Tại châu Á, nhiều quốc gia vẫn duy trì cơ sở hạ tầng chống dịch được xây dựng trong giai đoạn 2020-2022. Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore tiếp tục vận hành hệ thống xét nghiệm quy mô lớn, trung tâm điều phối dữ liệu y tế và cơ chế phản ứng liên ngành, đồng thời duy trì mức độ cảnh giác cao trước các nguy cơ dịch bệnh mới nổi.

Trong vụ việc liên quan tới tàu MV Hondius, dù chưa ghi nhận nguy cơ lây lan cao, nhiều quốc gia vẫn lập tức kích hoạt các biện pháp ứng phó. Tại Nhật Bản, cơ quan kiểm dịch cảng biển và sân bay đã triển khai quy trình giám sát y tế đối với các chuyến tàu quốc tế có hành khách nghi nhiễm bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là các trường hợp đến từ Nam Mỹ. Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Kihara Minoru cho biết nước này sẽ triển khai mọi biện pháp cần thiết để kiểm soát nguy cơ lây nhiễm. Cùng với Hàn Quốc, Nhật Bản hiện vẫn duy trì hệ thống phản ứng nhanh được xây dựng sau Covid-19, cho phép chia sẻ dữ liệu dịch tễ theo thời gian thực giữa sân bay, bệnh viện và chính quyền địa phương.

Công tác bảo hộ công dân cũng trở nên chủ động hơn. Nếu trong đại dịch Covid-19, việc tổ chức các chuyến bay hồi hương từng gặp nhiều khó khăn, thì hiện nay nhiều quốc gia đã có sẵn quy trình đưa công dân về nước trong tình huống khẩn cấp, từ bố trí máy bay chuyên dụng tới khu cách ly tập trung. Một thay đổi quan trọng khác là nhận thức cộng đồng. Người dân tại nhiều quốc gia hiện chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe, sử dụng khẩu trang ở nơi có nguy cơ cao và khai báo y tế khi xuất hiện triệu chứng bất thường.

Những khái niệm như cách ly, truy vết hay giãn cách xã hội không còn xa lạ như trước. Cùng với đó, vai trò của công nghệ trong ứng phó dịch bệnh ngày càng được đề cao. Trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang được ứng dụng rộng rãi để dự báo nguy cơ bùng phát, mô phỏng tốc độ lây lan và hỗ trợ nghiên cứu thuốc, vắc xin. Năng lực sản xuất vắc xin toàn cầu cũng được mở rộng mạnh mẽ sau Covid-19, giúp thế giới có khả năng phản ứng nhanh hơn trước các nguy cơ dịch bệnh mới.

Quan trọng hơn, WHO trong lần này đã thể hiện rõ vai trò điều phối quốc tế. Trên cơ sở Quy định Y tế quốc tế (IHR), cơ quan này đã phối hợp chặt chẽ với các quốc gia liên quan, đồng thời đưa ra những hỗ trợ trực diện và kịp thời hơn nhiều so với giai đoạn đầu đại dịch Covid-19.

Có thể thấy, biến thể Andes của vi rút Hanta đã phần nào cho thấy năng lực “phòng thủ” trước dịch bệnh của thế giới đã có bước tiến dài sau Covid-19. Từ trạng thái bị động và lúng túng trong những ngày đầu đại dịch, nhiều quốc gia hiện đã có khả năng bảo vệ cộng đồng tốt hơn, sẵn sàng bước vào tương lai với tâm thế chủ động, bình tĩnh và tự tin hơn trước các nguy cơ y tế mới.

Hoàng Linh (tổng hợp)

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/tu-covid-19-toi-hanta-nhung-la-chan-y-te-moi-sau-cac-bai-hoc-dat-gia-750233.html