Từ dấu ấn Trấn Biên xưa đến vùng đất Đồng Nai nay

2 giờ trướcBài gốc

Những tư liệu lưu trữ, bản đồ cổ, mộc bản, hình ảnh và văn bản hành chính được gìn giữ qua nhiều thời kỳ đã và đang được tái hiện như một pho sử sống động, không chỉ kể lại câu chuyện về vùng đất, con người nơi đây mà còn góp phần khẳng định vị thế thành phố Đồng Nai trên con đường phát triển, hội nhập.

Lịch sử Đồng Nai qua tài liệu quý, hiếm

Giữa không gian trưng bày tại Trung tâm Lưu trữ lịch sử thành phố Đồng Nai, những tấm bản đồ cũ “úa màu” thời gian, các tài liệu, hiện vật, hình ảnh quý hiếm hay những mộc bản triều Nguyễn được đặt trang trọng đã đưa người xem ngược dòng lịch sử gần 330 năm của vùng đất Trấn Biên xưa. Dấu mốc quan trọng là vào năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược phương Nam.

Người dân tham quan Triển lãm Từ dấu ấn Trấn Biên xưa đến vùng đất Đồng Nai nay tại Trung tâm Lưu trữ lịch sử thành phố Đồng Nai. Ảnh: Cẩm Thành

Nguyễn Hữu Cảnh đã thiết lập phủ Gia Định, lập dinh Trấn Biên và dinh Phiên Trấn, chính thức đưa vùng đất Đồng Nai vào hệ thống hành chính của quốc gia Đại Việt. Đây không chỉ là một quyết định mang tính hành chính mà còn là bước đi chiến lược, xác lập chủ quyền lâu dài của dân tộc trên vùng đất phương Nam. Sau đó, vùng đất Trấn Biên nhanh chóng trở thành nơi hội tụ của các dòng lưu dân từ miền Trung, miền Bắc vào khai phá. Họ mang theo phong tục, tập quán, tri thức và tinh thần lao động cần cù, biến vùng đất hoang sơ thành những làng mạc trù phú.

Không chỉ phát triển về kinh tế và dân cư, Trấn Biên còn sớm khẳng định vai trò là một trung tâm văn hóa. Năm 1715, Văn miếu Trấn Biên được xây dựng. Đây là văn miếu đầu tiên của Nam Bộ, thể hiện truyền thống hiếu học và sự quan tâm của chính quyền đối với giáo dục. Trong suốt thế kỷ XVIII, cùng với sự ổn định của chính quyền chúa Nguyễn, hệ thống hành chính tại Trấn Biên ngày càng được củng cố.

Thạc sĩ Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử thành phố Đồng Nai cho biết: Triển lãm Từ dấu ấn Trấn Biên xưa đến vùng đất Đồng Nai nay không chỉ tái hiện tiến trình hình thành, phát triển của Đồng Nai mà còn góp phần khẳng định Trấn Biên là một trong những vùng đất đầu tiên của Nam Bộ.

Nếu phần đầu triển lãm khắc họa hành trình mở cõi và xác lập chủ quyền thì không gian trưng bày về 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cứu nước lại mang đến nhiều xúc cảm về tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh quật cường của quân và dân Đồng Nai. Sau ngày đất nước thống nhất, Đồng Nai bước vào hành trình tái thiết với muôn vàn khó khăn. Từ một địa phương chịu nhiều hậu quả của chiến tranh, Đồng Nai từng bước vươn lên trở thành một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước.

Ngày 30-4-2026, Đồng Nai chính thức là thành phố, góp phần khẳng định vị thế, tầm vóc và khát vọng vươn mình của vùng đất giàu truyền thống lịch sử hơn 3 thế kỷ hình thành và phát triển.

Đưa di sản tư liệu đến gần công chúng

Nhiều học sinh, sinh viên khi tham quan Triển lãm Từ dấu ấn Trấn Biên xưa đến vùng đất Đồng Nai nay không giấu được xúc động trước những câu chuyện, hình ảnh, hiện vật về lịch sử, văn hóa được tái hiện. Theo anh Trần Đình Trung Dũng, sinh viên Trường đại học Lạc Hồng (phường Trấn Biên), trước đây anh chỉ biết lịch sử qua sách vở, nhưng khi tận mắt xem các bản đồ, tài liệu liên quan, anh cảm nhận rõ hơn chiều sâu lịch sử của vùng đất Đồng Nai qua từng giai đoạn.

Từ ngày 6 đến 22-5, tại Trung tâm Lưu trữ lịch sử thành phố Đồng Nai (phường Trấn Biên) diễn ra Triển lãm tài liệu lưu trữ Từ dấu ấn Trấn Biên xưa đến vùng đất Đồng Nai nay. Triển lãm trưng bày hơn 200 tài liệu, hình ảnh, hiện vật tiêu biểu của vùng đất Đồng Nai, mở cửa phục vụ miễn phí.

Phó Giám đốc Sở Nội vụ Đặng Thanh Hoàng cho biết: Các tài liệu triển lãm được lựa chọn kỹ lưỡng từ nhiều nguồn khác nhau, chủ yếu là tài liệu quý hiếm từ các Trung tâm Lưu trữ quốc gia và các cơ quan trên địa bàn thành phố Đồng Nai. Triển lãm được kết hợp giữa hình thức trưng bày truyền thống cố định với ứng dụng công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả truyền tải thông tin, tạo sức hấp dẫn cho nhân dân, nhất là với người trẻ.

“Sở Nội vụ mong muốn qua triển lãm góp phần cụ thể hóa nhiệm vụ đưa tài liệu lưu trữ đến gần hơn với công chúng. Trong thời gian tới, sở tiếp tục tham mưu UBND thành phố triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về văn thư lưu trữ; đẩy mạnh số hóa tài liệu; tăng cường công tác thu thập, chỉnh lý, bảo quản tài liệu cũng như mở rộng các hình thức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ, phục vụ nhu cầu của các cơ quan, tổ chức và nhân dân” - ông Hoàng chia sẻ.

Từ dấu mốc trở thành thành phố, việc nhìn lại lịch sử càng có ý nghĩa đặc biệt để Đồng Nai tiếp tục phát huy truyền thống, xây dựng bản sắc văn hóa và tạo nền tảng cho chặng đường phát triển mới.

Cẩm Thành

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202605/tu-dau-an-tran-bien-xua-den-vung-dat-dong-nai-nay-ce406bc/