Từ Elon Musk đến Steve Jobs Việt Nam: Khi đề thi Ngữ văn chạm vào khát vọng công nghệ quốc gia

3 giờ trướcBài gốc

Trong đề thi Ngữ văn, thí sinh được gợi dẫn từ những tên tuổi công nghệ nổi tiếng thế giới như Mark Zuckerberg, Elon Musk, Steve Jobs và được yêu cầu trả lời câu hỏi: “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”.

Đề thi môn Ngữ văn - kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 sáng 11/6/2026. Ảnh: TTXVN

Đây là một câu hỏi ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa. Nó không đơn thuần là một bài nghị luận xã hội dành cho học sinh mà còn phản ánh một khát vọng lớn hơn: xây dựng một thế hệ người Việt Nam có khả năng tạo ra những đột phá công nghệ, những doanh nghiệp mang tầm ảnh hưởng toàn cầu và những sản phẩm có thể thay đổi cuộc sống của hàng triệu người.

Thí sinh hoàn thành môn thi đầu tiên tại điểm thi Trường THPT Phan Đình Phùng (Hà Nội). Ảnh: Minh Quyết/TTXVN

Khi đề Ngữ văn không còn đứng ngoài dòng chảy công nghệ

Trong nhiều năm qua, các đề thi Ngữ văn thường xoay quanh những chủ đề như lòng nhân ái, nghị lực sống, trách nhiệm công dân hay các giá trị đạo đức truyền thống. Tuy nhiên, đề thi năm nay cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý khi đưa thẳng câu chuyện đổi mới sáng tạo và công nghệ vào bài làm của học sinh.

Mark Zuckerberg được biết đến là người sáng lập Facebook (hiện là Meta), Elon Musk là biểu tượng của tinh thần đổi mới với Tesla, SpaceX hay xAI, còn Steve Jobs là người đã góp phần thay đổi cách con người sử dụng công nghệ thông qua những sản phẩm mang tính cách mạng như iPhone hay iPad của Apple. Điểm chung của họ không chỉ nằm ở tài năng mà còn ở khả năng biến ý tưởng thành những sản phẩm có sức ảnh hưởng toàn cầu.

Khi những cái tên này xuất hiện trong đề thi quốc gia, thông điệp được gửi gắm khá rõ ràng: thế hệ trẻ ngày nay không chỉ cần học tập để trở thành người lao động giỏi mà còn cần nuôi dưỡng khát vọng sáng tạo, làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị mới cho xã hội.

Đó là một góc nhìn rất phù hợp với bối cảnh thế giới đang bước vào thời đại trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và chuyển đổi số.

Giám đốc điều hành (CEO) của Tesla Elon Musk phát biểu tại lễ ra mắt một mẫu xe của Tesla ở Thượng Hải, Trung Quốc. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Khát vọng công nghệ đang trở thành chiến lược quốc gia

Sự xuất hiện của câu hỏi này cũng được nhiều người liên hệ với tinh thần của Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Nghị quyết xác định khoa học công nghệ không còn là lĩnh vực hỗ trợ mà phải trở thành động lực quan trọng nhất cho tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng nền kinh tế dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và làm chủ các công nghệ chiến lược.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?” không chỉ dành cho học sinh mà còn dành cho cả hệ thống giáo dục, doanh nghiệp và xã hội.

Bởi thực tế cho thấy, những thiên tài công nghệ không xuất hiện từ khoảng trống. Họ được nuôi dưỡng bởi môi trường giáo dục khuyến khích sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp năng động, các quỹ đầu tư mạo hiểm sẵn sàng chấp nhận rủi ro và một xã hội tôn trọng những ý tưởng khác biệt.

Nếu muốn có những doanh nhân công nghệ mang tầm vóc toàn cầu, Việt Nam cần nhiều hơn những bài học lý thuyết trong lớp học. Điều cần thiết là tạo ra một môi trường nơi người trẻ được phép thử nghiệm, được quyền thất bại và có cơ hội đứng dậy sau thất bại.

Giám đốc điều hành Apple - Steve Jobs giới thiệu chiếc điện thoại iPhone đầu tiên tại hội chợ Macworld 2007 ở San Francisco, California, Mỹ ngày 9/1/2007. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

“Steve Jobs Việt Nam” không chỉ là một cá nhân

Một trong những điểm đáng chú ý của đề thi là việc sử dụng hình ảnh “Steve Jobs Việt Nam” như một biểu tượng thay vì chỉ nhắc đến một con người cụ thể.

Steve Jobs không chỉ đại diện cho thành công của Apple. Ông còn là biểu tượng của tư duy sáng tạo, khả năng kết nối công nghệ với nhu cầu con người và khát vọng tạo ra những sản phẩm có thể thay đổi thế giới.

Vì thế, khi nói đến “Steve Jobs Việt Nam”, điều quan trọng không phải là tìm kiếm một cá nhân giống hệt nhà sáng lập Apple. Điều cần thiết hơn là xây dựng một thế hệ người trẻ mang trong mình tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ lớn và dám theo đuổi những ý tưởng tưởng chừng không thể.

Việt Nam thực tế đã xuất hiện nhiều gương mặt trẻ thành công trong lĩnh vực công nghệ, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử hay phát triển phần mềm. Tuy nhiên, để xuất hiện những doanh nghiệp công nghệ có ảnh hưởng toàn cầu tương tự Apple, Tesla hay Meta vẫn là một hành trình dài.

Đó là lý do câu hỏi trong đề thi có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một bài kiểm tra kiến thức. Nó đặt ra một bài toán phát triển cho cả quốc gia.

Vai trò của giáo dục trong việc nuôi dưỡng những nhà sáng tạo tương lai

Một chi tiết đáng chú ý là câu hỏi được đặt trong đề thi Ngữ văn chứ không phải Toán học, Tin học hay Vật lý.

Điều đó cho thấy đổi mới sáng tạo không chỉ là câu chuyện của công nghệ. Những nhà sáng tạo lớn trên thế giới thường sở hữu tư duy liên ngành, khả năng quan sát xã hội, thấu hiểu con người và biết kể những câu chuyện truyền cảm hứng.

Học sinh Tây Ninh tiếp cận công nghệ thông qua các mô hình học tập thực tiễn. Ảnh: Giang Phương/TTXVN

Steve Jobs từng nhiều lần nhấn mạnh vai trò của nghệ thuật và nhân văn trong việc tạo ra các sản phẩm công nghệ xuất sắc. Thành công của Apple không chỉ đến từ kỹ thuật mà còn từ khả năng kết hợp giữa công nghệ với thiết kế, cảm xúc và trải nghiệm người dùng.

Vì vậy, khi đề Ngữ văn yêu cầu học sinh suy nghĩ về những “Steve Jobs Việt Nam”, đó cũng là lời nhắc rằng giáo dục hiện đại không chỉ đào tạo kỹ sư hay lập trình viên. Điều quan trọng hơn là hình thành những con người có tư duy độc lập, khả năng sáng tạo và ý thức cống hiến cho xã hội.

Một đề thi mang hơi thở của thời đại

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách con người học tập, làm việc và sáng tạo, việc đề thi THPT môn Ngữ văn 2026 đặt ra câu hỏi về những biểu tượng công nghệ toàn cầu cho thấy sự thay đổi trong tư duy giáo dục.

Thay vì chỉ nhìn về quá khứ, đề thi hướng học sinh đến tương lai. Thay vì chỉ bàn về những giá trị cá nhân, đề thi khuyến khích suy nghĩ về trách nhiệm đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Mục tiêu đến năm 2030, Hà Nội có 50% trường phổ thông ứng dụng AI trong quản trị và giảng dạy, đến năm 2035 đạt 100%. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Câu hỏi “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?” có thể được mỗi thí sinh trả lời theo một cách khác nhau. Nhưng ở tầm rộng hơn, đây cũng là câu hỏi mà Việt Nam đang tìm lời giải trong hành trình trở thành quốc gia đổi mới sáng tạo.

Bởi để xuất hiện những người có thể tạo ra các sản phẩm công nghệ mang dấu ấn toàn cầu, điều cần thiết không chỉ là tài năng của một cá nhân. Đó còn là khát vọng của cả một thế hệ, sự đồng hành của giáo dục, doanh nghiệp và chính sách quốc gia.

Và có lẽ, giá trị lớn nhất của đề thi năm nay nằm ở chỗ nó đã khiến hàng trăm nghìn học sinh, ngay trong ngày bước ra khỏi phòng thi, phải suy nghĩ về tương lai công nghệ của đất nước mình. Đó cũng chính là tinh thần mà Việt Nam đang hướng tới trên con đường xây dựng một quốc gia phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thành Quách

Nguồn Báo Thể Thao & Văn Hóa : https://thethaovanhoa.vn/tu-elon-musk-den-steve-jobs-viet-nam-khi-de-thi-ngu-van-cham-vao-khat-vong-cong-nghe-quoc-gia-20260611111102708.htm