Từ ngày mai sẽ phạt lũy tiến theo số hóa đơn vi phạm, doanh nghiệp cần lưu ý

2 giờ trướcBài gốc

Ngày 2-12-2025, Chính phủ ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ ngày 16-1-2026) sửa đổi Nghị định 125/2020 quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn. Nghị định 310/2025 thay đổi căn bản cách xử phạt vi phạm, từ phạt theo hành vi sang phạt lũy tiến theo số lượng vi phạm.

Theo quy định mới, không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ dưới 10 số hóa đơn bị phạt 1-10 triệu đồng; từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn phạt 10-50 triệu đồng; từ 50 số hóa đơn trở lên phạt 60-80 triệu đồng.

Trước đây, theo Nghị định 125/2020, hành vi này chỉ bị phạt tối đa 20 triệu đồng, không phân biệt số lượng hóa đơn, dẫn đến tình trạng mức phạt thấp hơn nhiều so với số thuế trốn được.

Việc áp dụng phạt lũy tiến được đánh giá sẽ tác động mạnh đến các lĩnh vực phát sinh nhiều giao dịch nhỏ lẻ như bán lẻ, F&B và thương mại điện tử, buộc người kinh doanh phải xuất hóa đơn đầy đủ cho từng giao dịch.

Ảnh minh họa AI.

Việc chuyển sang cơ chế xử phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm buộc doanh nghiệp bán lẻ và F&B phải coi rủi ro hóa đơn là rủi ro tài chính có thể tích lũy và gây tác động lớn đến dòng tiền.

Do đó, thay vì xử lý khi đã phát sinh vi phạm, doanh nghiệp cần phân bổ ngân sách theo hướng phòng ngừa, trong đó đầu tư cho hệ thống quản lý hóa đơn hoặc kiểm soát nội bộ nên được xem là khoản đầu tư bảo vệ lợi nhuận.

Với các mô hình có tần suất giao dịch cao, chi phí này thường thấp hơn rất nhiều so với nguy cơ bị xử phạt lớn trong một kỳ kiểm tra. Việc đưa quản trị hóa đơn vào chiến lược quản trị tài chính tổng thể sẽ giúp doanh nghiệp ổn định hoạt động và kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn.

Mức phạt cao đối với hành vi không lập hóa đơn sẽ buộc các cửa hàng nhỏ lẻ phải nhìn lại cấu trúc chi phí và cách vận hành nội bộ. Để vừa tuân thủ quy định, vừa không làm chi phí vận hành tăng quá mức, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình lập hóa đơn ngay tại thời điểm bán hàng, hạn chế tối đa thao tác thủ công và sai sót lặp lại.

Việc đơn giản hóa quy trình, kết hợp tự động hóa ở mức phù hợp sẽ giúp giảm chi phí kiểm soát so với xử lý vi phạm sau này. Về dài hạn, tuân thủ tốt hóa đơn không làm giảm lợi nhuận mà ngược lại giúp doanh nghiệp ổn định dòng tiền và bảo vệ biên lợi nhuận.

Ths Trần Thị Thu Trang, giảng viên Khoa Tài chính Thương mại, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (Hutech)

Bên cạnh yếu tố mức phạt tăng mạnh, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khả năng cơ quan thuế xác định số lượng vi phạm thông qua việc đối chiếu nhiều nguồn dữ liệu khác nhau. Trong bối cảnh đó, các sai sót nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần, như không lập hóa đơn kịp thời hoặc dữ liệu giữa các hệ thống chưa đồng bộ, có thể bị cộng dồn và dẫn đến mức phạt rất lớn trong một kỳ kiểm tra.

Lời khuyên dành cho doanh nghiệp là cần chủ động rà soát toàn bộ quy trình bán hàng - thanh toán - lập hóa đơn ngay từ bây giờ, tăng cường kiểm soát nội bộ và lưu trữ đầy đủ dữ liệu theo quy định. Việc tuân thủ sớm và chủ động sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và ổn định hoạt động khi Nghị định 310/2025 bắt đầu áp dụng.

Bên cạnh đó, với quy định mới xử phạt vi phạm về hóa đơn theo số lượng hóa đơn vi phạm, cơ quan thuế nhiều khả năng sẽ tăng cường các biện pháp kiểm tra, đối chiếu dữ liệu nhằm xác định chính xác số lượng giao dịch phát sinh nhưng không được lập hóa đơn theo quy định.

Trên thực tế, việc kiểm tra thường được thực hiện thông qua đối chiếu dữ liệu bán hàng từ hệ thống máy POS hoặc phần mềm quản trị/ bán hàng của doanh nghiệp với dữ liệu hóa đơn điện tử đã phát hành.

Bên cạnh đó, dữ liệu thanh toán qua ngân hàng, ví điện tử cũng như thông tin từ các nền tảng giao hàng và thương mại điện tử là những nguồn dữ liệu quan trọng giúp cơ quan thuế phát hiện các khoản doanh thu phát sinh nhưng không có hóa đơn tương ứng. Thông tin về tồn kho và vòng quay hàng hóa cũng có thể được sử dụng để xác định các giao dịch thực tế đã phát sinh nhưng chưa được lập hóa đơn.

Đối với các mô hình thương mại điện tử và kinh doanh đa kênh, khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động tích hợp dữ liệu từ các sàn thương mại điện tử, hệ thống bán hàng và phần mềm hóa đơn điện tử, bảo đảm mỗi đơn hàng phát sinh đều được lập hóa đơn kịp thời.

Việc chuẩn hóa quy trình đối soát đơn hàng, đối chiếu doanh thu và hóa đơn định kỳ, cũng như kiểm soát chặt chẽ dữ liệu thanh toán từ ngân hàng và ví điện tử sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi cơ quan thuế tiến hành kiểm tra.

Việc xây dựng kho dữ liệu tập trung để liên thông toàn bộ thông tin bán hàng, kho, thanh toán và hóa đơn cũng là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro trước khi bị cơ quan thuế kiểm tra.

Từ góc độ chuyên môn, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp các sai sót phổ biến như thu tiền nhưng không lập hóa đơn ngay tại thời điểm phát sinh giao dịch, dữ liệu giữa các hệ thống chưa được đồng bộ đầy đủ hoặc xử lý chưa đúng đối với các đơn hàng hủy, đổi trả.

Để tránh bị xác định là hành vi “không lập hóa đơn”, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình lập hóa đơn, tăng cường đối soát nội bộ và lưu trữ đầy đủ dữ liệu, chứng từ theo quy định.

Khi Nghị định 310/2025 có hiệu lực với mức phạt tăng mạnh theo số lượng vi phạm, việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát hóa đơn và nâng cao tính tuân thủ sẽ trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trong quá trình kiểm tra thuế. Đồng thời, doanh nghiệp phải thường xuyên cập nhật những thay đổi về chính sách thuế, tư vấn, tham khảo ý kiến của chuyên gia.

Ths TRẦN THỊ THU TRANG, Khoa Tài chính Thương mại, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM

Nguồn PLO : https://plo.vn/tu-ngay-mai-se-phat-luy-tien-theo-so-hoa-don-vi-pham-doanh-nghiep-can-luu-y-post886954.html