Từ phòng thí nghiệm ra đồng ruộng

7 giờ trướcBài gốc

Nhiều sản phẩm chế phẩm sinh học được ứng dụng thành công trong trồng lạc, lúa và cây hoa màu

Giải bài toán năng suất cho cây trồng

Sản xuất nông nghiệp đang ngày càng chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu và dịch hại. Theo thống kê của FAO, mỗi năm sinh vật hại gây tổn thất từ 20 - 40% năng suất cây trồng trên toàn cầu. Dịch bệnh không chỉ làm giảm sản lượng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nông sản, môi trường và sức khỏe con người. Đặc biệt tình trạng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học vẫn còn phổ biến.

Trước thực tế đó, việc đưa các giải pháp khoa học vào thực tiễn không chỉ là yêu cầu cấp thiết. Đây cũng là hướng đi tất yếu để phát triển nông nghiệp bền vững. Trong đó, xu hướng chuyển sang các giải pháp sinh học, thân thiện với môi trường đang ngày càng rõ nét. Nhiều nhà khoa học tại Huế đã tập trung nghiên cứu các phương pháp quản lý dịch hại an toàn, hướng đến nền nông nghiệp hữu cơ và bền vững.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Thủy, Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Huế cho biết, chị và đồng nghiệp định hướng nghiên cứu song song hai nội dung: nhận diện, phân tích tác nhân gây bệnh và phát triển các giải pháp phòng trừ hiệu quả, an toàn. Mục tiêu là tạo ra những sản phẩm có thể ứng dụng trực tiếp vào sản xuất và đem lại hiệu quả cao.

Từ định hướng đó, nhiều kết quả nghiên cứu đã được triển khai thành công. Điển hình là quy trình sản xuất và sử dụng chế phẩm sinh học BZA04 trong phòng trừ bệnh héo rũ trên cây lạc, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các hỗn hợp dịch chiết từ lá trầu không, vối, xoan đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Chúng giúp kiểm soát sâu bệnh trên rau má và hạn chế bệnh đạo ôn trên cây lúa tại thành phố Huế. Các quy trình này đã được chuyển giao cho nông dân và các trung tâm dịch vụ nông nghiệp địa phương, không chỉ dừng lại ở phòng thí nghiệm. Nhiều hộ dân bước đầu áp dụng và ghi nhận hiệu quả tích cực.

Ông Nguyễn Văn Tam, phường Phong Dinh chia sẻ: “Trước đây, cứ mỗi vụ lúa hay hoa màu, bà con phụ thuộc nhiều vào thuốc hóa học, chi phí cao mà lại ảnh hưởng sức khỏe. Từ khi sử dụng các loại chế phẩm sinh học, chi phí giảm, cây lúa, cây đậu, rau màu phát triển tốt hơn, lại yên tâm về an toàn”.

Song song đó, công nghệ nano mở ra hướng mới trong quản lý bệnh hại. Nghiên cứu sử dụng oligochitosan kết hợp nano bạc cho thấy khả năng ức chế mạnh nấm gây bệnh đạo ôn trên lúa, với hiệu lực đạt tới gần 100% trong điều kiện phòng thí nghiệm và giảm đáng kể chỉ số bệnh trong điều kiện nhà lưới. Đây được xem là giải pháp tiềm năng, vừa hiệu quả vừa thân thiện môi trường.

Giá trị bền vững từ nghiên cứu ứng dụng

Không chỉ dừng lại ở phòng trừ dịch hại, nhiều công trình nghiên cứu còn hướng đến giải quyết các vấn đề lớn hơn của nông nghiệp như ô nhiễm môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Một trong những hướng đi nổi bật là tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân bón hữu cơ và than sinh học giàu silic. Nhóm nghiên cứu từ Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Huế đã tạo ra vật liệu có khả năng hấp thu kim loại nặng trong đất, góp phần cải tạo đất trồng và đảm bảo an toàn cho nông sản. Điểm đáng chú ý là nguyên liệu dễ kiếm, quy trình đơn giản, chi phí thấp nên hoàn toàn có thể triển khai rộng rãi tại địa phương.

Theo đại diện nhóm nghiên cứu, việc ứng dụng giải pháp này không chỉ giúp giảm ô nhiễm đất mà còn góp phần hình thành mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng tối đa nguồn tài nguyên sẵn có, giảm chi phí sản xuất cho người dân.

Trong lĩnh vực giống cây trồng, việc ứng dụng công nghệ sinh học cũng đã mang lại những kết quả cụ thể. Các nhà khoa học ở Viện Công nghệ sinh học - Đại học Huế và Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Huế đã chọn tạo thành công hai dòng lạc mới có khả năng chịu hạn tốt, hàm lượng dầu cao, phù hợp với điều kiện khí hậu khắc nghiệt ở miền Trung. Việc rút ngắn thời gian chọn tạo giống nhờ công nghệ sinh học không chỉ nâng cao hiệu quả nghiên cứu mà còn nhanh chóng đưa giống mới vào sản xuất.

Ông Nguyễn Đăng Thành, Chủ tịch Hội Nông dân phường Phong Điền đánh giá cao tính ưu việt của các sản phẩm khoa học công nghệ. Các đề tài nghiên cứu đã gắn chặt với nhu cầu thực tiễn, nhất là việc chuyển giao kịp thời kết quả giúp địa phương có thêm công cụ để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng bền vững.

Mô hình trồng sả tía Java kết hợp sản xuất tinh dầu tại các phường Hương Trà, Kim Trà cũng là minh chứng rõ nét cho việc “đưa khoa học ra đồng ruộng”. Với đặc tính chịu hạn, thích ứng tốt với biến đổi khí hậu, cùng quy trình trồng và chưng cất tinh dầu được nghiên cứu bài bản, mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế cao, giúp người dân chủ động nguồn thu và mở ra hướng phát triển cây dược liệu tại địa phương.

Từ thực tiễn cho thấy, khi khoa học công nghệ gắn với nhu cầu của sản xuất, được chuyển giao kịp thời và phù hợp với điều kiện địa phương, sẽ tạo ra những giá trị thiết thực. Việc đầu tư cho nghiên cứu ứng dụng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết “4 nhà” đang là chìa khóa để xây dựng nền nông nghiệp xanh, an toàn và bền vững.

Bài, ảnh: HOÀI THƯƠNG

Nguồn Thừa Thiên Huế : https://huengaynay.vn/kinh-te/khoa-hoc-cong-nghe/tu-phong-thi-nghiem-ra-dong-ruong-164014.html