Tuyển sinh đầu cấp tại TP.HCM bảo đảm học sinh học gần nơi cư trú

3 giờ trướcBài gốc

Học sinh tại TP.HCM trong một giờ học

Năm học 2026-2027 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác tuyển sinh đầu cấp tại TP.HCM, khi đây là năm đầu tiên Thành phố vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sáp nhập.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức tuyển sinh đúng quy định, mà còn phải giải bài toán quy mô dân số lớn, phân bố không đồng đều, đặc biệt tại các khu vực giáp ranh, khu công nghiệp, khu chế xuất.

Áp lực lớn từ quy mô dân số và biến động địa bàn

Thông tin về công tác tuyển sinh đầu cấp trên địa bàn, Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT TP.HCM Hồ Tấn Minh cho biết, năm học 2026-2027 TP.HCM có quy mô tuyển sinh rất lớn ở tất cả các cấp đầu vào. Cụ thể, số trẻ dự kiến vào lớp 1 khoảng 197.000 em, trong đó hơn 51.000 em không có hộ khẩu thường trú tại TP.HCM.

Ở cấp THCS, có 184.430 học sinh hoàn thành chương trình lớp 5, với hơn 47.000 em không thường trú. Trong khi đó, số học sinh lớp 9 dự kiến chuyển lên lớp 10 khoảng 170.000 em, trong đó hơn 10.000 em không có hộ khẩu Thành phố.

Những con số nói trên cho thấy áp lực dân số học đường của TP.HCM, đặc biệt trong bối cảnh mở rộng địa giới sau khi sáp nhập các khu vực từ Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Sự gia tăng cơ học về dân số, nhất là lực lượng lao động nhập cư, khiến nhu cầu học tập của con em công nhân tiếp tục tăng mạnh, tập trung tại các “điểm nóng” như khu công nghiệp, khu chế xuất.

Không chỉ tăng về số lượng, việc tổ chức lại đơn vị hành chính cũng đặt ra yêu cầu phải xác định lại toàn bộ bản đồ tuyển sinh. Ranh giới phường, xã thay đổi kéo theo việc phân tuyến trường lớp không còn phù hợp với cách làm cũ. Đây được xem là thách thức lớn nhất của mùa tuyển sinh năm nay. Tính toán khoảng cách di chuyển theo lộ trình thực tế, không tính theo “đường chim bay”.

Điểm thay đổi căn bản trong tuyển sinh đầu cấp năm học 2026–-2027 là không còn cứng nhắc theo địa giới hành chính. Theo chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, việc phân tuyến sẽ không căn cứ vào ranh giới phường, xã như trước, mà tập trung vào nguyên tắc học sinh được học tại trường gần nơi ở thực tế nhất.

“Để thực hiện điều này, TP.HCM tiếp tục ứng dụng bản đồ giáo dục (GIS) trong toàn bộ quy trình tuyển sinh. Dữ liệu về trường lớp, dân cư, giao thông được tích hợp để tính toán khoảng cách di chuyển theo lộ trình thực tế, không tính khoảng cách “đường chim bay”.

Việc xác định lộ trình đi học được tính đến các yếu tố như đường một chiều, hai chiều, giao cắt giao thông, thậm chí loại trừ các trường hợp phải băng qua quốc lộ hoặc sông suối để đảm bảo an toàn cho học sinh.

Cách tiếp cận này giúp học sinh có thể đi học thuận tiện, phụ huynh dễ đưa đón, giảm áp lực giao thông và tăng tính ổn định trong học tập”, ông Hồ Tấn Minh cho hay.

Tuy nhiên, việc thay đổi nguyên tắc phân tuyến cũng đòi hỏi công tác truyền thông phải rõ ràng. Trong thực tế, có thể xảy ra trường hợp học sinh ở một phường nhưng lại được phân vào trường thuộc phường khác do khoảng cách di chuyển thuận lợi hơn. Điều này cần được phụ huynh hiểu đúng để tránh những thắc mắc không cần thiết.

Năm học 2026-2027, TP.HCM thống nhất sử dụng thông tin “nơi ở hiện tại” trên ứng dụng VNeID làm căn cứ chính để phân tuyến

Một điểm mới đáng chú ý khác là 100% quy trình tuyển sinh được thực hiện trực tuyến, dựa trên cơ sở dữ liệu ngành giáo dục kết nối với dữ liệu dân cư. Đặc biệt, năm học 2026-2027, TP.HCM thống nhất sử dụng thông tin “nơi ở hiện tại” trên ứng dụng VNeID làm căn cứ chính để phân tuyến, thay vì chỉ dựa vào hộ khẩu thường trú.

Theo đại diện Sở GD&ĐT, đây là thay đổi mang tính thực tiễn cao, phù hợp với đặc điểm đô thị lớn có tỷ lệ nhập cư cao như TP.HCM. Nhiều gia đình công nhân, lao động nhập cư sinh sống lâu dài nhưng không có hộ khẩu, nếu chỉ căn cứ vào thường trú sẽ khó đảm bảo quyền học tập cho con em.

Việc sử dụng “nơi ở hiện tại” cho phép hệ thống tuyển sinh phản ánh đúng thực tế cư trú, từ đó phân bổ chỗ học hợp lý hơn. Song song đó, ngành giáo dục cũng tăng cường kiểm soát dữ liệu, yêu cầu xác minh đối với các trường hợp điều chỉnh thông tin, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong tuyển sinh.

Cam kết đủ chỗ học, nhưng cần linh hoạt tổ chức

Theo khảo sát tại 168 phường, xã, đặc khu, TP.HCM hiện có 1.284 trường công lập, gồm 818 trường tiểu học và 466 trường THCS. Ở cấp tiểu học, hệ thống trường lớp đã phủ kín toàn bộ địa bàn, mỗi địa phương đều có ít nhất một trường.

Tuy nhiên, ở cấp THCS vẫn còn những điểm chưa cân đối. Cụ thể, hai phường Tân Sơn và Phú Thuận hiện chưa có trường THCS, do đó học sinh từ lớp 5 tại đây sẽ được phân bổ sang các trường ở địa bàn lân cận.

Thực tế này phản ánh xu hướng quy hoạch: cấp tiểu học được phân bố rộng để đảm bảo tiếp cận giáo dục cơ bản, trong khi cấp THCS có xu hướng tập trung hơn nhằm tối ưu nguồn lực đầu tư.

Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa hai cấp học ở một số địa phương cũng có thể gây áp lực cục bộ nếu không được điều tiết hợp lý. Để giải quyết, ngành giáo dục Thành phố chủ động xây dựng phương án phân bổ linh hoạt, kết hợp điều chỉnh quy mô lớp học, sĩ số và tổ chức dạy học hai buổi/ngày. Tại các khu vực đông dân, đặc biệt là khu công nghiệp, mục tiêu ưu tiên là tiếp nhận tối đa học sinh trong độ tuổi đến trường.

“Một trong những thông điệp được TP.HCM nhấn mạnh là cam kết 100% học sinh lớp 1 và lớp 6 có chỗ học trong hệ thống công lập. Đây là mục tiêu xuyên suốt nhiều năm qua của TP.HCM và tiếp tục được giữ vững trong năm học 2026-2027”, đại diện Sở GD&ĐT cho biết.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này trong bối cảnh dân số tăng nhanh, ngành giáo dục buộc phải có những giải pháp linh hoạt. Ở một số nơi, việc tổ chức dạy học hai buổi/ngày có thể phải điều chỉnh phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất. Một số trường có thể tăng sĩ số hoặc sử dụng phòng học linh hoạt để đảm bảo tiếp nhận hết học sinh.

Ở cấp THPT, tuyển sinh lớp 10 tiếp tục thực hiện theo hai hình thức: thi tuyển đối với các trường công lập và xét tuyển đối với trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên và một số trường đặc thù. Dự kiến, hệ thống trường công lập có thể tiếp nhận khoảng 80,7% học sinh hoàn thành chương trình THCS.

Theo Sở GD&ĐT, đối với số học sinh còn lại, thành phố đẩy mạnh phân luồng sang các hướng học nghề, trung cấp, cao đẳng hoặc giáo dục thường xuyên. Chương trình giáo dục thường xuyên hiện đã được điều chỉnh tương đương chương trình phổ thông 2018, đảm bảo quyền lợi học tập cho học sinh.

Trước đó, vào tháng 3, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được chủ trì buổi làm việc với Sở GD&ĐT về thực trạng và nhu cầu cơ sở vật chất trường lớp. Tại đây, lãnh đạo Thành phố khẳng định quan điểm ưu tiên đầu tư cho giáo dục, cho rằng TP.HCM không thiếu vốn mà cần quyết tâm chính trị của người đứng đầu, cùng giải pháp cụ thể và sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các cấp.

Học sinh THPT tại TP.HCM

Trong triển khai, Thành phố yêu cầu đổi mới cách làm, rút ngắn quy trình đầu tư. Các thủ tục có thể thực hiện song song thay vì tuần tự, với mục tiêu giảm khoảng 50% thời gian xử lý từ lập hồ sơ, thẩm định đến phê duyệt dự án.

Về quy hoạch, TP.HCM lấy tiêu chí 300 phòng học/10.000 dân làm cơ sở, nhưng áp dụng linh hoạt theo từng khu vực. Khu trung tâm cần giải pháp phù hợp do hạn chế quỹ đất; trong khi khu vực ngoại thành có thể tận dụng lợi thế đất đai để phát triển trường lớp đồng bộ.

Tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030 để giải quyết bài toán trường lớp ước khoảng 143.000 tỉ đồng. Trong đó, ngân sách Thành phố dự kiến bố trí 73.000 tỉ đồng; phần còn lại huy động từ các nguồn khác, gồm ngân sách bổ sung và xã hội hóa. Lãnh đạo TP.HCM đánh giá việc huy động nguồn lực xã hội là khả thi, nhờ tiềm lực kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp lớn.

Song song đó, Chủ tịch UBND TP yêu cầu rà soát, khai thác hiệu quả quỹ đất cho giáo dục, từ trụ sở dôi dư, đất công đến quỹ đất trong các dự án nhà ở. Các cơ quan chức năng được giao xây dựng chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất cho dự án giáo dục; đồng thời thành lập tổ công tác chuyên trách, tăng cường kiểm tra tiến độ. TP.HCM cũng phát động chiến dịch 150 ngày đêm xây dựng 1.000 phòng học, phấn đấu hoàn thành trước 15.9.

THÙY TRANG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/tuyen-sinh-dau-cap-tai-tphcm-bao-dam-hoc-sinh-hoc-gan-noi-cu-tru-216164.html