Tuyến y tế cơ sở phải là điểm chạm đầu tiên

3 giờ trướcBài gốc

Trên tinh thần Nghị quyết 72/2025 của Bộ Chính trị, ngành y tế TP.HCM đã triển khai đồng bộ các giải pháp đổi mới y tế cơ sở theo hướng lấy người dân làm trung tâm, lấy chất lượng phục vụ làm thước đo và khoa học công nghệ làm động lực phát triển.

Ngành y tế TP chủ động cụ thể hóa nghị quyết bằng những mô hình phù hợp với đặc thù đô thị đặc biệt, bảo đảm y tế cơ sở (YTCS) thực sự là nền tảng và “người gác cổng” của hệ thống chăm sóc sức khỏe. Có thể khẳng định, Nghị quyết 72 là kim chỉ nam cho đổi mới toàn diện hệ thống YTCS của TP.HCM trong giai đoạn mới.

TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM.

Sau sáp nhập, ngành y tế TP.HCM phục vụ gần 14 triệu dân với hệ sinh thái y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm. Trong đó, YTCS đảm nhiệm chăm sóc sức khỏe ban đầu; BV đa khoa khu vực thực hiện kỹ thuật cơ bản; BV tuyến cuối tập trung điều trị chuyên sâu. Ở các khu vực xa trung tâm, vai trò của tuyến cơ sở càng quan trọng hơn khi kết nối người bệnh đến BV cửa ngõ của TP.

Nghị quyết 72 xác định rõ yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang chủ động phòng bệnh, nhấn mạnh vai trò then chốt của y tế dự phòng và YTCS trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh từ sớm, từ xa, ngay tại cộng đồng. Y tế cơ sở được khẳng định là nền tảng của hệ thống y tế, giữ vai trò kết nối và điều phối các tầng chăm sóc sức khỏe.

Người dân khám chữa bệnh tại một trạm y tế trên địa bàn TP.HCM. Ảnh: THẢO PHƯƠNG

Tuy nhiên, có thực trạng là đa phần người dân khi bị bệnh sẽ đến thẳng BV cấp cơ bản, thậm chí vượt tuyến lên BV chuyên sâu, rất ít người đến trạm y tế hoặc trung tâm y tế. Trong mô hình 3 tầng chăm sóc sức khỏe, tuyến ban đầu chỉ tiếp nhận 8% lượt khám ngoại trú; tuyến cơ bản chiếm 45,7% và tuyến chuyên sâu chiếm tới 46,2%.

Nguồn nhân lực y tế cũng tạo thành một “tam giác ngược” khi tuyến ban đầu chỉ có 17% tổng số nhân viên y tế, 32% tại tuyến cơ bản, trong khi tuyến chuyên sâu chiếm tới 51%.

Mục tiêu xuyên suốt của ngành y tế TP là “lật ngược hình tam giác”, đưa tuyến ban đầu trở thành tuyến quan trọng nhất và phải là điểm chạm y tế đầu tiên của người dân, cung cấp dịch vụ y tế thiết yếu, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc phát hiện sớm, điều trị bệnh thông thường và chuyển tuyến kịp thời khi vượt khả năng chuyên môn.

Bài học thực tiễn từ đại dịch COVID-19 cho thấy chỉ khi YTCS đủ mạnh, hệ thống y tế mới ứng phó hiệu quả với khủng hoảng. Trên cơ sở đó, TP.HCM xác định phát triển YTCS là nhiệm vụ cơ bản xuyên suốt bên cạnh phát triển y tế chuyên sâu.

Từ năm 2021 đến nay, TP đã triển khai nhiều đề án, chương trình củng cố YTCS như: Phát triển trạm y tế theo nguyên lý y học gia đình; kết nối telemedicine với BV tuyến trên; thu hút BS nghỉ hưu tham gia công tác; đấu thầu thuốc tập trung để bảo đảm thuốc thiết yếu; thành lập mạng lưới cộng tác viên sức khỏe cộng đồng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý sức khỏe ban đầu cho người dân…

Đáng chú ý, tỉ lệ BS chọn công tác ở tuyến cơ sở tại các ngày hội việc làm của ngành y tế TP tăng rõ rệt, từ 9% năm 2023 lên 21% năm 2024 và 37% năm 2025. Điều đó cho thấy sức hút và niềm tin ngày càng lớn đối với tuyến y tế này.

Những kết quả bước đầu khẳng định định hướng phát triển YTCS của TP.HCM là đúng đắn và khả thi. Thời gian tới, TP tiếp tục ưu tiên đầu tư nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị cho tuyến cơ sở, bảo đảm chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa cho người dân.

Chăm sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care – PHC) theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục, lấy người dân làm trung tâm, được cung cấp gần nơi cư trú, với chi phí phù hợp và sự tham gia của cộng đồng.

Việc này được triển khai chủ yếu tại tuyến YTCS, bảo đảm phòng bệnh từ sớm, quản lý sức khỏe liên tục và giữ vai trò “gác cổng” của hệ thống y tế với các nội dung: Giáo dục sức khỏe, dinh dưỡng, vệ sinh môi trường, tiêm chủng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ – trẻ em, phòng chống dịch bệnh, cung ứng thuốc thiết yếu và điều trị các vấn đề sức khỏe cơ bản... nhằm bảo vệ sức khỏe từ khi còn khỏe mạnh, phát hiện sớm bệnh và cung cấp chăm sóc toàn diện, liên tục ngay từ tuyến ban đầu.

TS-BS NGUYỄN VĂN VĨNH CHÂU, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM

Nguồn PLO : https://plo.vn/tuyen-y-te-co-so-phai-la-diem-cham-dau-tien-post892064.html