UAE rời OPEC: Bước ngoặt địa chính trị và tính toán chiến lược năng lượng

2 giờ trướcBài gốc

UAE ngày 28-4 thông báo sẽ rút khỏi OPEC sau hơn năm thập niên gắn bó. Quyết định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1-5 và cho phép nước này có được "sự linh hoạt lớn hơn để ứng phó với các biến động của thị trường". UAE cũng sẽ rời khỏi liên minh OPEC+ rộng lớn hơn.

Nhà máy lọc dầu và tổ hợp hóa dầu Ruwais, do Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) vận hành, ở Al Ruwais, UAE. Ảnh: Getty Images

Thoát ràng buộc để tối đa hóa lợi ích

Một trong những lý do cốt lõi khiến UAE rời OPEC nằm ở lợi ích kinh tế. Trong nhiều năm, nước này không hài lòng với cơ chế hạn ngạch sản lượng của tổ chức, vốn được thiết kế nhằm kiểm soát nguồn cung và ổn định giá dầu. Đối với UAE - quốc gia đã đầu tư mạnh vào mở rộng công suất khai thác - các giới hạn này bị xem là rào cản trực tiếp đối với tăng trưởng. Hiện UAE sản xuất khoảng 3-3,5 triệu thùng/ngày, nhưng đặt mục tiêu nâng lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027. Nếu tiếp tục ở lại OPEC, kế hoạch này khó có thể thực hiện trọn vẹn. Việc rút lui cho phép Abu Dhabi tự do điều chỉnh sản lượng theo nhu cầu thị trường, tận dụng các thời điểm giá cao để tối đa hóa doanh thu.

Ngoài ra, UAE đang theo đuổi chiến lược "khai thác trước khi quá muộn". Trong bối cảnh thế giới chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, nhu cầu dầu mỏ dài hạn có thể đạt đỉnh trong vài thập kỷ tới. Vì vậy, việc tăng sản lượng ngay từ bây giờ được xem là cách để tận thu tài nguyên và tạo nguồn vốn phục vụ đa dạng hóa nền kinh tế. Thực tế, khu vực phi dầu mỏ đã chiếm khoảng 75% GDP của UAE. Tuy nhiên, dầu mỏ vẫn đóng vai trò nguồn thu chiến lược để tài trợ cho các lĩnh vực như công nghệ, tài chính, du lịch và năng lượng sạch. Quyết định rời OPEC vì thế không phải là "từ bỏ dầu mỏ", mà là tối ưu hóa vai trò của nó trong giai đoạn chuyển tiếp.

Rạn nứt nội bộ và áp lực khu vực

Bên cạnh kinh tế, yếu tố địa chính trị đóng vai trò quan trọng trong quyết định này. Quan hệ giữa UAE và Saudi Arabia - trụ cột của OPEC - đã xuất hiện nhiều bất đồng trong những năm gần đây, từ chính sách dầu mỏ đến các vấn đề khu vực như Yemen. Trong khi Saudi Arabia thường ủng hộ cắt giảm sản lượng để giữ giá dầu ở mức cao, UAE lại có xu hướng muốn tăng sản lượng để tận dụng công suất dư thừa. Sự khác biệt này khiến Abu Dhabi cảm thấy cơ chế ra quyết định của OPEC không còn phục vụ lợi ích của mình. Ngoài ra, căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, cũng góp phần thúc đẩy quyết định. Các cuộc tấn công và gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến huyết mạch của thương mại dầu mỏ - đã tác động trực tiếp đến UAE. Việc tiếp tục ở trong cùng một tổ chức với Iran trở nên nhạy cảm về mặt chiến lược.

Một số chuyên gia cũng cho rằng UAE muốn khẳng định vị thế độc lập trong khu vực, thay vì bị "định vị" trong quỹ đạo ảnh hưởng của Saudi Arabia. Động thái rút khỏi OPEC vì thế mang ý nghĩa biểu tượng mạnh mẽ, thể hiện sự chủ động trong chính sách đối ngoại và năng lượng.

OPEC suy yếu và thị trường thêm biến động

Việc UAE rời OPEC được xem là cú đánh đáng kể vào sự đoàn kết của tổ chức này. Là một trong những nhà sản xuất lớn với công suất dự phòng đáng kể, UAE từng đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết thị trường.Trong ngắn hạn, tác động có thể chưa rõ rệt do thị trường đang bị chi phối bởi các yếu tố khác như xung đột khu vực và gián đoạn nguồn cung. Tuy nhiên, về dài hạn, quyết định này có thể làm suy yếu khả năng kiểm soát giá dầu của OPEC. Nếu UAE tăng sản lượng ngoài khuôn khổ hạn ngạch, nguồn cung toàn cầu sẽ dồi dào hơn, gây áp lực giảm giá. Điều này có lợi cho các nước tiêu thụ nhưng lại ảnh hưởng đến các quốc gia phụ thuộc vào giá dầu cao. Quan trọng hơn, động thái của UAE có thể tạo hiệu ứng domino. Trước đó, Qatar đã rời OPEC vào năm 2019. Nếu UAE chứng minh rằng việc đứng ngoài tổ chức không gây thiệt hại, các thành viên khác có thể cân nhắc đi theo con đường tương tự. Dù vậy, OPEC vẫn còn những trụ cột lớn như Saudi Arabia, Iraq hay Kuwait. Vì thế, khả năng tổ chức này sụp đổ là thấp, nhưng sự gắn kết nội bộ chắc chắn sẽ bị thử thách.

Nhìn tổng thể, quyết định rời OPEC của UAE là kết quả của sự kết hợp giữa lợi ích kinh tế, tính toán địa chính trị và tầm nhìn dài hạn. Đây không phải là phản ứng nhất thời trước biến động thị trường, mà là bước đi có tính toán nhằm định vị lại vai trò của UAE trong hệ thống năng lượng toàn cầu. Trong một thế giới đang chuyển dịch nhanh chóng, nơi dầu mỏ vừa là tài sản chiến lược vừa là nguồn lực hữu hạn, UAE dường như chọn cách kiểm soát số phận của mình thay vì bị ràng buộc bởi cơ chế tập thể. Quyết định này có thể không ngay lập tức làm thay đổi trật tự thị trường dầu mỏ, nhưng chắc chắn sẽ để lại dấu ấn sâu sắc trong dài hạn - không chỉ với OPEC, mà với toàn bộ cục diện năng lượng và địa chính trị toàn cầu.

AN BÌNH

Nguồn CAĐN : https://cadn.com.vn/uae-roi-opec-buoc-ngoat-dia-chinh-tri-va-tinh-toan-chien-luoc-nang-luong-post340715.html