Ước nguyện xây dựng những ngôi đền thờ liệt sĩ

7 giờ trướcBài gốc

Long Khốt, đền thờ liệt sĩ đầu tiên

Sau ngày đất nước thống nhất (30-4-1975) hơn 10 năm, tôi mới trở lại Long Khốt (Long An, nay thuộc tỉnh Tây Ninh) thăm lại chiến trường xưa. Vượt qua cây cầu gỗ cũ kỹ bắc ngang sông, chúng tôi vào thăm trận địa năm nào. Chi khu Long Khốt, căn cứ nhỏ nằm ở vị trí yết hầu nơi cửa ngõ Đồng bằng sông Cửu Long, được địch xây dựng kiên cố với hệ thống boong ke, hàng rào dây thép gai chằng chịt. Vì thế, chỉ trong gần 3 năm, từ tháng 6-1972 đến tháng 4-1975, nơi đây có gần 2.000 đồng đội tôi ngã xuống, trong đó, Trung đoàn 174 (Đoàn Cao-Bắc-Lạng) của chúng tôi có hơn 600 liệt sĩ. Thắp hương dọc bờ sông Long Khốt, nơi có gần 200 liệt sĩ nằm dưới đáy sông, chúng tôi không cầm được nước mắt. Trên đường trở về, tôi thầm ước sẽ có một ngôi đền thờ hương linh liệt sĩ đồng đội nơi chiến trường khốc liệt này.

Nhà báo Trần Thế Tuyển trên đường đi khảo sát địa điểm xây dựng đền thờ liệt sĩ. Ảnh: ĐỨC TRỌNG

Chúng tôi bày tỏ nguyện vọng với doanh nhân cựu chiến binh (CCB) Lê Văn Kiểm, Anh hùng Lao động. Anh Kiểm ủng hộ phần lớn kinh phí xây đền. Chưa đủ, chúng tôi mở cuộc vận động quyên góp, tài trợ tri ân liệt sĩ. Các doanh nhân CCB Hoàng Minh Sơn, Trình Tự Kha (Sáu Kha) và Ban biên tập Báo Sài Gòn giải phóng (SGGP), nơi tôi đang công tác, ủng hộ ngay. Anh Sơn cử con trai mang 3 cây vàng 9999 xuống Long Thành, nơi đúc chuông đồng, để ủng hộ. Anh Kha lúc đó là Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Golf Việt Nam ủng hộ tiền đúc chuông. Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Long An đã quan tâm đặc biệt, chỉ đạo Đồn Biên phòng Long Khốt chọn đất và điều phối lực lượng xây đền. Ban biên tập Báo SGGP ủng hộ hàng chục phần quà cho gia đình chính sách và cùng BĐBP tỉnh Long An, cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức khánh thành ngôi đền thờ liệt sĩ đầu tiên tại chiến trường xưa Long Khốt. Tại đây, với sự động viên, gửi gắm của đồng đội, tiêu biểu là đồng đội cùng chiến đấu giải phóng yếu khu Long Khốt thời chống Mỹ, cứu nước Trình Tự Kha, tôi đã làm 4 câu thơ để khắc trên chuông đồng:

Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc

Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia

Ngàn năm mãi mãi ngân nga

Tiếng chuông Long Khốt gấm hoa dâng đời.

Hai câu thơ đầu được chọn làm câu đối tạc nơi hoành phi Đền thờ Liệt sĩ Long Khốt và sau này có trên 100 đền thờ liệt sĩ, nghĩa trang, nhà truyền thống, bảo tàng, nơi thờ tự liệt sĩ trong cả nước sử dụng.

Những ngôi đền thờ liệt sĩ Trường Sơn

Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh-Ngày truyền thống Bộ đội Trường Sơn (19-5-1959 / 19-5-2009), nhà báo Nguyễn Đức, Trưởng ban Chính trị-Xã hội Báo SGGP trình Ban biên tập kế hoạch tuyên truyền. Chúng tôi nhất trí và tổ chức tổ phóng viên trở lại Trường Sơn thực hiện. Sau nửa tháng vượt qua nhiều khó khăn trở về, tổ phóng viên do chính nhà báo Nguyễn Đức phụ trách đã viết loạt bài phóng sự về Trường Sơn, đồng thời kiến nghị mở cuộc vận động tài chính tri ân liệt sĩ-thương binh và bà con các dân tộc dọc đường Trường Sơn. Ban biên tập Báo SGGP do tôi làm Tổng biên tập trực tiếp làm Trưởng ban chương trình mang tên Nghĩa tình Trường Sơn. Dù công việc nhiều, tôi vẫn sắp xếp cùng Ban tổ chức chương trình đi dọc Trường Sơn khảo sát thực địa và gặp gỡ, vận động tài trợ. Chúng tôi đã vận động Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) làm nhà tài trợ chính. Lãnh đạo Vietcombank ủng hộ hơn 50 tỷ đồng để xây dựng ngôi đền liệt sĩ Trường Sơn đầu tiên tại Bến Tắt (Quảng Trị). Trước khi khởi công xây dựng đền, được sự thống nhất của Thường trực Thành ủy TP Hồ Chí Minh, chúng tôi tổ chức đêm gala nghệ thuật khơi gợi truyền thống anh hùng của quân và dân dọc tuyến đường vận tải quân sự chiến lược mang tên Bác Hồ kính yêu và kêu gọi tài trợ. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng VTV, HTV và đài phát thanh-truyền hình của các địa phương dọc Trường Sơn. Ngay từ lúc phát động, chúng tôi đã nhận được sự đồng hành, ủng hộ rất lớn. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cùng các đồng chí lãnh đạo TP Hồ Chí Minh, Bộ tư lệnh BĐBP, Quân khu 7 và các bộ, ngành Trung ương trực tiếp ủng hộ động viên chúng tôi thực hiện chương trình giàu ý nghĩa văn hóa và đạo lý này.

Chỉ trong vòng 3 năm (2009-2011), chương trình Nghĩa tình Trường Sơn của Báo SGGP đã vận động được gần 150 tỷ đồng xây dựng nhiều công trình tri ân liệt sĩ và hỗ trợ các gia đình chính sách dọc đường Trường Sơn; trong đó có 4 ngôi đền liệt sĩ. Đó là các đền thờ liệt sĩ Trường Sơn ở Bến Tắt, Bến phà Long Đại-Trọng điểm ATP-Cà Roòng (Quảng Bình), Ngã ba biên giới Ngọc Hồi (Kon Tum)...

Năm 2020, tôi tham gia vận động thành lập Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ TP Hồ Chí Minh. Được UBND TP Hồ Chí Minh chấp thuận, tháng 7-2020, Hội tổ chức Đại hội lần thứ nhất. Trong kế hoạch hoạt động tri ân có kế hoạch xây dựng đền thờ liệt sĩ. Dịp đó, tôi trở lại viếng Đền thờ Liệt sĩ Long Khốt, ngôi đền thờ liệt sĩ đầu tiên do chúng tôi vận động xây dựng. Trong đoàn có Trung tướng Lưu Phước Lượng (Năm Lượng), nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Phó sư đoàn trưởng về Chính trị Sư đoàn 5 (đơn vị trực tiếp giải phóng Long Khốt thời chống Mỹ), nguyên Phó tư lệnh về Chính trị Quân đoàn 4, nguyên Phó tư lệnh về Chính trị Quân khu 9, nguyên Phó trưởng Ban chỉ đạo Tây Nam Bộ (anh Năm Lượng vừa được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân trong kháng chiến).

Thắp nhang tại Đền thờ Liệt sĩ Long Khốt, nơi có danh sách hơn 600 liệt sĩ của Trung đoàn 174, anh Năm Lượng trăn trở ước nguyện sẽ xây dựng ngôi đền mới để thờ hàng chục nghìn liệt sĩ hy sinh trên chiến trường Đồng Tháp Mười trong các cuộc kháng chiến của dân tộc; trong đó có hơn 2.000 liệt sĩ của Sư đoàn 5.

Ước nguyện ấy thành hiện thực. Với sự kết nối của nhiều tướng lĩnh, tiêu biểu là anh Năm Lượng, doanh nhân CCB Bùi Thanh Trúc, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Liên hiệp Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp tổng hợp Đồng Nai (DonaCoop) đã tài trợ hơn 50 tỷ đồng để xây dựng Đền thờ Liệt sĩ Long Khốt (mới). Dù đại dịch Covid-19 đang hoành hành, chỉ trong hơn 3 tháng thiết kế, thi công, cuối tháng 12-2020, Đền thờ Liệt sĩ Long Khốt (mới) khánh thành đưa vào sử dụng. Tiếp đó, anh Năm Lượng, doanh nhân CCB Bùi Thanh Trúc tiếp tục vận động tài trợ xây dựng các đền thờ liệt sĩ ở Phú Quốc (Kiên Giang), Cần Giờ (TP Hồ Chí Minh)... Các công trình này đều sử dụng đôi câu đối: “Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc/ Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia”.

Ngoài các ngôi đền thờ liệt sĩ kể trên, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ TP Hồ Chí Minh với các tổ chức thành viên nòng cốt là các Ban liên lạc truyền thống: Sư đoàn 5, Trung đoàn 174, Trung đoàn 16... đã xây dựng nhiều bia ghi danh liệt sĩ, ghi nhớ chiến công ở Đăk Tô (Kon Tum); Bến Cát (Bình Dương), Trảng Bàng (Tây Ninh), Tân An (Long An)...

Vĩ thanh

Ngoảnh lại sau nửa thế kỷ miệt mài cùng đồng đội chiến đấu và tri ân đồng đội, tôi thấy ước nguyện tuổi thơ của mình đã phần nào được thực hiện.

Trước hết là các công trình tri ân liệt sĩ và tri ân các gia đình người có công với đất nước. Khi làm báo SGGP, với chương trình Nghĩa tình Trường Sơn, chúng tôi đã vận động xây dựng và trao tặng gần 1.500 ngôi nhà tình nghĩa; xây 4 ngôi đền thờ liệt sĩ dọc Trường Sơn như cột mốc biên cương để lại cho thế hệ mai sau; xây dựng gần 20 bệnh xá quân-dân y, trường học nơi bản làng heo hút ở biên giới và nhiều công trình dân sinh khác; góp phần cải thiện, nâng cao đời sống của nhân dân nơi chiến trường xưa, vùng căn cứ kháng chiến cũ.

Thứ hai, đôi câu đối của chúng tôi đã thành “di sản văn hóa”, được sử dụng tại nơi thờ tự, ghi danh liệt sĩ ở hơn 100 điểm trên tất cả tỉnh, thành phố trong cả nước. Đôi câu đối ấy đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chứng nhận bản quyền tác giả và được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công nhận Kỷ lục quốc gia, người có câu đối được sử dụng tại nơi thờ tự liệt sĩ nhiều nhất cả nước. Mới đây, tác giả đôi câu đối đã được UBND các địa phương-nơi sử dụng đôi câu đối-tặng bằng khen; Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam và Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ (nay là Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ, thương binh) TP Hồ Chí Minh, nơi tác giả công tác, đề nghị cấp có thẩm quyền khen thưởng xứng đáng với sự cống hiến này...

(*) Nguyên Phó chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam; nguyên Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ và thương binh TP Hồ Chí Minh.

Ghi chép của TRẦN THẾ TUYỂN (*)

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/phong-su-dieu-tra/phong-su/uoc-nguyen-xay-dung-nhung-ngoi-den-tho-liet-si-1035745