Văn hóa xứ Thanh trong kỷ nguyên mới (Bài 2): 'Đánh thức' nguồn lực nội sinh, mở biên độ tăng trưởng bền vững

một giờ trướcBài gốc

Tài nguyên văn hóa bản địa - một trong những yếu tố tạo nên sức hút đặc biệt của du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông (xã Pù Luông).

Kể chuyện di sản bằng ngôn ngữ số

Trong một buổi chiều mùa hè nắng vàng, giữa không gian Thành Nhà Hồ lắng đọng chiều sâu văn hóa, giá trị lịch sử, một nhóm bạn trẻ đứng im lặng vài giây trước khi đồng loạt reo lên thích thú. Dấu ấn vương triều cách ngày nay hàng trăm năm, công trình kiến trúc bằng đá “độc nhất vô nhị” tại Đông Nam Á và hiếm có trên thế giới, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới đang được tái hiện chân thực, sống động thông qua ứng dụng thuyết minh tự động, đa ngôn ngữ Audio Guide.

Những nỗ lực ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số của Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh đã và đang viết tiếp câu chuyện đổi mới công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bằng dữ liệu số, bản đồ vệ tinh kỹ thuật số sử dụng hệ thống thông tin địa lý MAP GIS, mã QR và những cú chạm nhẹ trên màn hình điện thoại thông minh...

Trong hành trình làm mới trải nghiệm du lịch di sản, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh là một trong những đơn vị tiên phong xây dựng các sản phẩm, dịch vụ công nghệ tiện ích như ứng dụng công nghệ thuyết minh 3600 trên các website:http//www.thanhnhaho.vn và http://ditichlamkinh.vn... Các sản phẩm, dịch vụ công nghệ này giúp du khách trải nghiệm và khám phá di tích, di sản một cách thuận tiện nhất, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách. Với ứng dụng tham quan trực tuyến Mobifone Smart Travel và công nghệ thực tế ảo 3D, khoảng cách địa lý gần như bị xóa nhòa. Du khách có thể “dạo bước” trong không gian di sản ngay trên điện thoại hoặc các thiết bị thông minh, trải nghiệm những góc nhìn mà đôi khi tham quan trực tiếp cũng khó có được.

Những tư liệu số, bản đồ số, không gian thực tế ảo hay hệ thống lưu trữ dữ liệu đang giúp di sản kể lại câu chuyện của mình theo cách riêng. Sự thay đổi ấy mang ý nghĩa rất lớn. “Chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ quảng bá mà còn là giải pháp chiến lược để nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh mới. Khi di sản có thể “giao tiếp” với công chúng thông qua nền tảng số, khoảng cách giữa lịch sử và đời sống đương đại được rút ngắn, giúp các giá trị văn hóa truyền thống tiếp cận rộng rãi hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ và du khách quốc tế. Quan trọng hơn, trong bối cảnh cạnh tranh mạnh mẽ của ngành du lịch và sự thay đổi nhanh chóng của hành vi tiếp cận văn hóa, nếu di sản không được chuyển tải bằng những phương thức phù hợp với thời đại số thì nguy cơ bị lãng quên là rất lớn. Vì vậy, chuyển đổi số cần được nhìn nhận như một định hướng quản lý lâu dài nhằm làm “sống” lại giá trị di sản trong đời sống hiện đại, biến di sản từ nguồn tài nguyên tĩnh trở thành nguồn lực góp phần thúc đẩy phát triển du lịch bền vững, kinh tế - văn hóa và củng cố giá trị văn hóa cộng đồng”, Phó Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Trịnh Hữu Anh, nhấn mạnh.

Lấy du khách làm trung tâm, nền tảng số làm đòn bẩy

Kỷ nguyên số như làn sóng mạnh mẽ làm thay đổi xu hướng du lịch, cách con người lựa chọn điểm đến. Phát triển du lịch không còn là “cuộc đua” đơn thuần của số lượng điểm đến, cơ sở lưu trú hay lượng khách mà từng bước chuyển mình thành “cuộc đua” của trải nghiệm cá nhân hóa, cảm xúc chân thực và kết nối sâu sắc với giá trị văn hóa bản địa. Cách thức quảng bá du lịch cần có sự thay đổi mạnh mẽ để bắt nhịp xu hướng.

Đó cũng là lý do phường Sầm Sơn lựa chọn cách tiếp cận mới khi chủ động kết nối với cộng đồng KOL, KOC nhằm phục vụ công tác tuyên truyền bảo đảm an ninh trật tự và quảng bá du lịch biển Sầm Sơn năm 2026. Đây không chỉ là một hoạt động truyền thông đơn thuần mà còn cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong tư duy, cách thức phát triển du lịch của địa phương phù hợp với xu hướng hiện đại: lấy trải nghiệm du khách làm trung tâm, lấy nền tảng số làm công cụ lan tỏa và lấy bản sắc văn hóa làm giá trị cốt lõi để cạnh tranh. Mặt khác, chính quyền địa phương mong muốn, mỗi KOL, KOC sẽ là “kênh phản biện” trước những thông tin xấu, độc hại làm ảnh hưởng đến hình ảnh, thương hiệu du lịch Sầm Sơn trên các nền tảng số.

Bằng trải nghiệm cá nhân, cảm xúc chân thực và góc nhìn gần gũi với cộng đồng du khách trẻ, mỗi KOL, KOC là một đại sứ văn hóa, du lịch. Những video clip, bức ảnh hay chia sẻ trên trang cá nhân của các KOL, KOC về chợ hải sản buổi sớm, lễ hội cầu ngư, làng chài ven biển, món ăn dân dã hay nét mộc mạc, chân tình của người dân địa phương có khả năng tạo ra sức lan tỏa rất lớn trên không gian số. Đây chính là cách “đánh thức” những giá trị văn hóa vốn đã hiện hữu nhưng chưa được khai thác đầy đủ để trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, xây dựng hình ảnh đô thị du lịch biển Sầm Sơn vừa hiện đại, văn minh mà vẫn giữ được bề dày, chiều sâu văn hóa, giá trị truyền thống; từng bước khắc phục tính mùa vụ, nâng tầm thương hiệu trên bản đồ du lịch quốc gia và tăng sức hấp dẫn với du khách quốc tế.

Tài nguyên văn hóa bản địa kích hoạt tăng trưởng

Nếu câu chuyện tại Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và tại phường Sầm Sơn cho thấy cách công nghệ, nền tảng số “đánh thức” di sản, phát huy nguồn lực văn hóa thì du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông lại là minh chứng rõ nét cho việc biến tài nguyên bản địa thành động lực phát triển bền vững. Du lịch sinh thái – cộng đồng đã thổi luồng gió mới, mở lối tương lai cho đất và người nơi đây.

Còn nhớ, để có được một Pù Luông xanh ghi danh trên bản đồ du lịch quốc gia, quốc tế, từ những ngày đầu tiên, bên cạnh nỗ lực, quyết tâm của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến địa phương, người dân bản địa đã không đứng ngoài cuộc. Họ trở thành chủ thể của du lịch, là người kể chuyện về quê hương mình và cũng là người hưởng lợi trực tiếp từ tài nguyên văn hóa bản địa. Nhiều homestay được cải tạo từ nhà truyền thống, nhiều người trẻ chọn ở lại quê hương thay vì rời bản đi làm ăn xa. Khi văn hóa tạo ra sinh kế, việc bảo tồn tài nguyên bản địa cũng trở nên tự nhiên và bền vững hơn.

Homestay Thuận Thùy được đầu tư, nâng cấp từ nhà ở của gia đình anh Lò Văn Chỏng (thôn Báng, xã Pù Luông). Ban đầu, gia đình anh Chỏng chưa hề nghĩ đến chuyện làm du lịch. Sau thời gian tìm hiểu, học hỏi, được chính quyền địa phương quan tâm và tạo điều kiện, lại thấy khu bản Đôn và một số thôn, bản quanh mình làm homestay hiệu quả, gia đình mới quyết tâm đầu tư. Anh Chỏng cũng như người dân địa phương, chẳng ai nghĩ được rằng, những thửa ruộng bậc thang, những món ăn dân giã trong bữa cơm gia đình hay những sinh hoạt văn hóa, lao động – sản xuất như: cấy lúa, gặt lúa, hái măng rừng, trèo đèo lội suối, bắt cá, dệt vải, hát – múa văn nghệ lại trở thành nét độc đáo, hấp dẫn thu hút khách du lịch, nhất là du khách nước ngoài.

Từ những người dân lao động quen với đôi chân lội ruộng, đôi tay cày cấy, hái măng rừng, nhiều gia đình bản địa như gia đình anh Chỏng trở thành chủ các homestay đón hàng trăm lượt khách, thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm. Khu Du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước - là “cánh chim đầu đàn” trong phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng của xứ Thanh. Đây là một trong số ít những khu du lịch trên địa bàn tỉnh có khả năng thu ngoại tệ, thường “kín phòng” vào các dịp lễ, tết... và ngay cả khi nhiều khu du lịch nổi tiếng của xứ Thanh bước vào “kỳ nghỉ đông”, Pù Luông vẫn sôi nổi đón khách.

Văn hóa không chỉ là chất liệu, nền tảng cơ bản mà thực sự là nguồn lực quý giá giúp ngành du lịch tạo dấu ấn thương hiệu, phát triển bền vững. “Tuy nhiên, làm thế nào để xứ Thanh với bề dày lịch sử và tinh hoa văn hóa ngàn năm lan tỏa giá trị di sản, nâng cao trải nghiệm du khách, biến văn hóa thành sản phẩm hấp dẫn ở thị trường du lịch đầy tính cạnh tranh và liên tục đổi mới như hiện nay? Một phần lớn nằm ở cách chúng ta “kể chuyện”, định vị thương hiệu bằng bản sắc và nâng tầm giá trị bằng trải nghiệm của khách hàng, bằng đổi mới sáng tạo và trách nhiệm bền vững”, bà Nguyễn Thị Nguyệt, Trưởng Phòng Quản lý Du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa nhận định.

Bài và ảnh: Hương Thảo

Nguồn Thanh Hóa : http://baothanhhoa.vn/van-hoa-xu-thanh-trong-ky-nguyen-moi-bai-2-nbsp-danh-thuc-nguon-luc-noi-sinh-nbsp-mo-bien-do-tang-truong-ben-vung-288060.htm