Cần minh bạch thông tin quỹ đất thanh toán dự án BT
Đối với quy định liên quan đến dự án hợp đồng Xây dựng – Chuyển giao (BT), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao việc dự thảo bổ sung yêu cầu công khai quyết định chủ trương đầu tư trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và trang thông tin điện tử của cơ quan có thẩm quyền.
Tuy nhiên, quy định hiện chỉ dừng ở mức “khuyến khích” công khai thông tin về vị trí, diện tích quỹ đất dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư được cho là chưa đủ bảo đảm minh bạch. Theo VCCI, việc này có thể dẫn tới tình trạng công bố thông tin không đồng nhất giữa các địa phương.
Do đó, VCCI đề xuất chuyển từ “khuyến khích” sang bắt buộc công khai các thông tin liên quan đến quỹ đất thanh toán trên cổng thông tin của UBND cấp xã và cơ quan nhà nước có thẩm quyền, qua đó hạn chế khiếu nại và tăng tính minh bạch.
Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất cho phép khấu trừ chi phí xây dựng hạ tầng khi xác định giá trị quỹ đất thanh toán. Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, hiện vẫn chưa có cơ chế thống nhất và đầy đủ để xác định khoản chi phí này.
Ảnh minh họa.
Hiện nay, các công cụ như suất vốn đầu tư xây dựng chủ yếu chỉ mang tính tham chiếu, chưa đủ kiểm soát rủi ro sai lệch hoặc trục lợi. Vì vậy, VCCI kiến nghị bổ sung cơ chế xác định chi phí dựa trên thẩm định độc lập, kết hợp so sánh thị trường và quy định rõ các tiêu chí để xác định khu vực có điều kiện hạ tầng tương tự.
Đối với quy định áp dụng “giá đất cao nhất” trong trường hợp không xác định được khu vực tương đương, VCCI cho rằng cách tiếp cận này còn mang tính cứng nhắc và tiềm ẩn nhiều rủi ro trong thực tiễn áp dụng.
Cụ thể, việc thiếu tiêu chí rõ ràng về “khu vực có điều kiện hạ tầng tương tự” có thể dẫn tới cách hiểu và áp dụng không thống nhất. Đồng thời, việc mặc định áp dụng mức giá cao nhất có thể đẩy toàn bộ rủi ro tài chính về phía nhà đầu tư, từ đó ảnh hưởng tới phương án tài chính và làm giảm tính hấp dẫn của dự án.
VCCI đề xuất cần có cơ chế linh hoạt hơn, cho phép áp dụng các phương pháp định giá đất theo quy định của pháp luật đất đai, nhằm đảm bảo cân bằng lợi ích giữa các bên.
Bổ sung quy định về lãi suất khi chậm giao đất
Dự thảo cũng bổ sung quy định về việc nhà đầu tư được hưởng khoản tiền tương ứng với lãi suất trong trường hợp Nhà nước chậm giao đất hoặc cho thuê đất để thanh toán hợp đồng BT. VCCI đánh giá đây là bước tiến tích cực, góp phần đảm bảo quyền lợi cho nhà đầu tư.
Tuy nhiên, quy định này cần được làm rõ hơn về loại lãi suất áp dụng, kỳ hạn tính lãi và thời điểm bắt đầu áp dụng. Đồng thời, với trường hợp giao đất một lần ngay sau khi ký hợp đồng, VCCI đề nghị bổ sung quy định về thời điểm tính lãi phù hợp, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.
Đối với các nội dung sửa đổi Nghị định 243/2025/NĐ-CP, VCCI đồng tình với việc tăng cường giám sát huy động vốn của doanh nghiệp dự án, bao gồm cả vốn chủ sở hữu và vốn vay, cũng như cho phép thuê kiểm toán độc lập để kiểm tra báo cáo tài chính định kỳ.
Theo VCCI, đây là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao minh bạch tài chính và đảm bảo năng lực thực hiện dự án PPP, nhất là trong bối cảnh công tác giám sát trong thời gian qua còn nhiều hạn chế.
Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, cần quy định rõ cơ chế phân bổ chi phí thuê kiểm toán độc lập, bao gồm trách nhiệm chi trả và nguyên tắc xác định chi phí, tránh phát sinh tranh chấp trong quá trình thực hiện.
Về tổng thể, VCCI cho rằng dự thảo đã có nhiều điểm mới theo hướng tăng minh bạch và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Tuy nhiên, một số quy định vẫn cần được làm rõ và điều chỉnh để tránh rủi ro trong thực thi, đồng thời bảo đảm nguyên tắc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và các bên liên quan.
Các kiến nghị này được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho đầu tư PPP, tạo môi trường ổn định và hấp dẫn hơn đối với doanh nghiệp tham gia các dự án hạ tầng.
Minh Thu