Di tích lịch sử - văn hóa chùa Hưng Phúc - nơi thờ Thái sư Đào Cam Mộc được tôn tạo khang trang năm 2023.
Nằm bên sông Mã, làng Lang Thôn, xã Định Tân (trước đây thuộc xã Định Tiến, huyện Yên Định cũ) là một làng cổ có lịch sử lập dựng từ hơn nghìn năm về trước. Nơi đây có chùa Hưng Phúc, tương truyền được khởi dựng thời Tiền Lê. Đầu thế kỷ XVII, đời vua Lê Kính Tông, chùa Hưng Phúc được trùng tu. Sau khi việc trùng tu chùa Hưng Phúc được hoàn thành, người xưa đã khắc bia công đức, ghi lại quá trình tu sửa chùa cũng như việc thờ phụng tại đây.
Bia cổ ghi lại việc tu sửa chùa Hưng Phúc (Trùng san Hưng Phúc tự) dựng năm 1606, ngoài tên Hưng Phúc thì khi xưa, người dân thường gọi ngôi cổ tự là chùa Tràng Lang (tên gọi làng Lang Thôn thuở xa xưa). Bên cạnh thờ Phật, chùa Hưng Phúc còn phối thờ Đức thánh Đào Cam Mộc - người đã có công trong việc tôn phò Lý Công Uẩn (tức vua Lý Thái Tổ) lên ngôi vua - mở ra vương triều nhà Lý kéo dài hơn 200 năm trong lịch sử dân tộc.
Chùa Hưng Phúc là nơi thờ Phật.
Đào Cam Mộc người làng Lang Thôn, ông làm quan triều Tiền Lê. Tuy nhiên, sau khi vua Lê Đại Hành (Lê Hoàn) qua đời, nhà Tiền Lê cũng suy yếu. Dưới thời Lê Ngọa Triều, vua tính tàn bạo, chính sự thối nát khiến các quan chán ghét, lòng người oán hận.
Trong số các quan triều Tiền Lê khi ấy có Lý Công Uẩn giữ chức Tả thân vệ Điện tiền Chỉ huy sứ, nổi tiếng là người khoan thứ, nhân từ, lòng người mến mộ. “Khi Lê Long Đĩnh mất thì Lý Công Uẩn đã ngoài 35 tuổi. Bấy giờ lòng người đã oán giận nhà Tiền Lê lắm, ở trong triều đình có bọn Đào Cam Mộc cùng với sư Vạn Hạnh mưu tôn Lý Công Uẩn lên làm vua” (sách Việt Nam sử lược).
Chùa Hưng Phúc còn thờ Đức thánh Đào Cam Mộc.
Theo sách Văn tài võ lược xứ Thanh dẫn theo Đại Việt sử ký toàn thư, nhân vua Lê Ngọa Triều qua đời, Đào Cam Mộc đã nói với Lý Công Uẩn: “Thân vệ là người khoan thứ, nhân từ, lòng người chịu theo. Hiện nay trăm họ đều mệt mỏi, kiệt quệ, dân không chịu nổi, Thân vệ nên nhân đó lấy ân đức mà vỗ về thì người ta tất xô nhau kéo về như nước chảy chỗ thấp, có ai ngăn được”. Sau đó, trước tình thế gấp rút, sợ sinh biến, Đào Cam Mộc đã đem chuyện tôn vua mới nói với các quan trong triều, được lòng người ủng hộ, Lý Công Uẩn lên ngôi.
Năm 1009, Lý Công Uẩn lên ngôi vua - tức vua Lý Thái Tổ, vị vua sáng lập vương triều nhà Lý. Sau khi lên ngôi, vua Lý Thái Tổ phong Đào Cam Mộc là Nghĩa Tín hầu và gả con gái trưởng là An Quốc công chúa làm vợ. Từ đó, Đào Cam Mộc tiếp tục dốc sức phò tá triều Lý. Ông được xếp vào hàng Đệ nhất công thần.
Tương truyền, sau khi qua đời, Đào Cam Mộc được vua Lý Thái Tổ truy tặng hàm Thái sư, tước Á Vương, cho dựng miếu thờ ở quê nhà Lang Thôn. Đến thời nhà Lê, ông được phối thờ ở chùa Hưng Phúc trên đất làng Lang Thôn.
Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng Lang Thôn, chùa Hưng Phúc khi xưa có kiến trúc 5 gian, bên ngoài có nhiều hiện vật đá như: chó đá, ngựa đá, nghê đá, khánh đá... và giếng chùa - nơi người dân lấy nước dâng cúng Phật, Thánh. Bên trong có ban thờ Phật và ban thờ Đức thánh Đào Cam Mộc theo hình thức “tiền Phật, hậu Thánh”.
Chùa Hưng Phúc bên sông Mã là điểm đến tham quan, chiêm bái cho người dân và du khách xa gần.
Trải qua thời gian và thăng trầm lịch sử, chiến tranh bom đạn, cuối thế kỷ XX chùa Hưng Phúc chỉ còn lại nền móng và một số hiện vật. Với những giá trị lưu giữ, năm 2010 Địa điểm chùa Hưng Phúc - nơi thờ Đào Cam Mộc đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, năm 2023 chùa Hưng Phúc trên đất làng Lang Thôn đã được tôn tạo khang trang bằng nguồn kinh phí nhà nước.
Ngày nay, chùa Hưng Phúc là không gian văn hóa tín ngưỡng, cũng là điểm đến tham quan, chiêm bái cho du khách gần xa khi về với vùng đất cổ bên dòng sông Mã.
Khánh Lộc