Nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026), nơi đây đón nhiều đoàn cán bộ, đoàn viên thanh niên và du khách đến dâng hương, báo công, tổ chức sinh hoạt chính trị như cách để thế hệ hôm nay tìm về nguồn cội, nhắc nhớ mình về trách nhiệm với đất nước.
Khu vực đặt tượng thờ Bác trong Nhà lưu niệm. Ảnh: Hoa Phượng
19 ngày đêm lịch sử
Sau Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến ngày 19-12-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí lãnh đạo trung ương rời Hà Nội, bắt đầu hành trình lên Việt Bắc. Đêm 13-1-1947, trên đường đi, Bác dừng chân và ở lại nhà cụ Nguyễn Đình Khuê tại xóm Lài Cài, thôn Phú Đa, xã Cần Kiệm cũ, nay là thôn Phú Đa 1, xã Hạ Bằng.
Suốt 19 ngày đêm từ ngày 13-1 đến ngày 2-2-1947, trong căn nhà đơn sơ của người dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thảo nhiều công văn, chỉ thị chỉ đạo cuộc kháng chiến; cùng các đồng chí trong Trung ương Đảng và Chính phủ bàn luận và quyết định nhiều chủ trương lớn liên quan đến vận mệnh đất nước. Các đồng chí Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Lương Bằng, Trần Đăng Ninh cũng thường đến đây làm việc với Người.
Đây vốn là nơi sinh sống của gia đình cụ Nguyễn Đình Khuê, người đã tự nguyện hiến toàn bộ khuôn viên đất để làm Nhà lưu niệm. Ảnh: Hoa Phượng
Tại nơi đây, Bác đã sửa và viết lại một số bản thảo tài liệu, như: "Chiến thuật du kích"; "Người chính trị viên"; "Phép dùng binh của ông Tôn Tử"; "Thư gửi Tổng thống Pháp"; Thư Bác gửi đồng chí Hoàng Hữu Nam về việc chuẩn bị họp Hội đồng Chính phủ ngày 26-1-1947... Ngoài ra, nhân dịp đón Tết Nguyên đán Đinh Hợi, Bác Hồ đã tự tay viết thiệp chúc tết bằng tiếng Hán tặng gia đình cụ Nguyễn Đình Khuê với nội dung "Cung Chúc Tân Xuân".
Để ghi nhớ sự kiện lịch sử đó, năm 1974, Huyện ủy và UBND huyện Thạch Thất cũ quyết định phục chế nguyên trạng ngôi nhà, gia đình cụ Nguyễn Đình Khuê đã tự nguyện hiến toàn bộ khuôn viên đất để làm Nhà lưu niệm. Năm 1993, di tích này được xếp là Di tích lịch sử cách mạng.
Khuôn viên Nhà lưu niệm. Ảnh: Hoa Phượng
Địa chỉ đỏ để giáo dục truyền thống yêu nước
Hiện, nơi đây trở thành “địa chỉ đỏ” đón nhiều đoàn về báo công với Bác. Vừa qua, Đoàn Thanh niên Công ty Thuốc lá Thăng Long phối hợp với Đoàn Thanh niên Công an xã Hạ Bằng tổ chức sinh hoạt chính trị, với chủ đề "Nhớ về Bác - Lòng ta trong sáng hơn" tại Nhà lưu niệm. Trong không khí trang nghiêm và thành kính, đoàn viên, thanh niên hai đơn vị dâng hương, dâng hoa bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với Chủ tịch Hồ Chí Minh; báo công với Bác và nguyện tiếp tục phát huy tinh thần xung kích, trách nhiệm trong học tập, lao động, rèn luyện.
Tại buổi sinh hoạt, đồng chí Nguyễn Thị Lũy, nhân viên Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã, hướng dẫn viên Nhà lưu niệm đã chia sẻ về lịch sử hình thành di tích và những câu chuyện giản dị, chân thực về cuộc sống, phong cách làm việc của Bác trong những ngày ở Hạ Bằng. Qua từng câu chuyện, các đoàn viên, thanh niên càng thêm tự hào và ý thức sâu sắc hơn trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Đoàn Thanh niên Công ty Thuốc lá Thăng Long phối hợp với Đoàn Thanh niên Công an xã Hạ Bằng tham quan Nhà lưu niệm. Ảnh: Hoa Phượng
Những câu chuyện về Bác đã chạm đến trái tim của nhiều đoàn viên trong đoàn. Đồng chí Hà Quang Việt, Bí thư Đoàn Thanh niên Công ty Thuốc lá Thăng Long chia sẻ, đây là lần đầu tiên nhiều đoàn viên của đơn vị được đặt chân đến mảnh đất Hạ Bằng, được tận mắt nhìn thấy căn nhà đơn sơ nơi Bác từng ở và làm việc trong những ngày đầu kháng chiến gian khó nhất. Đến đây, chúng tôi mới thấm thía hơn điều mà sách vở chưa thể truyền tải hết, đó là trong hoàn cảnh vô cùng thiếu thốn, hiểm nguy, Bác vẫn làm việc không ngừng nghỉ vì đất nước, vì nhân dân. Điều đó khiến mỗi đoàn viên Công ty Thuốc lá Thăng Long tự hứa sẽ ra sức thi đua lao động, sáng tạo, thực hiện tốt hơn nữa tinh thần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong công việc và cuộc sống hằng ngày.
Đồng chí Nguyễn Văn Minh, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Hạ Bằng, đơn vị trực tiếp quản lý khu di tích cho biết, nhận thức rõ ý nghĩa lịch sử đặc biệt của khu di tích, UBND xã Hạ Bằng thường xuyên quan tâm đầu tư tu bổ, cải tạo không gian nơi đây. Khuôn viên di tích được chỉnh trang, cảnh quan xanh - sạch - đẹp; hệ thống tài liệu, hiện vật trưng bày được bảo quản chu đáo; đội ngũ hướng dẫn viên được đào tạo để tiếp đón và giới thiệu với các đoàn khách một cách bài bản, thuyết phục.
Đoàn chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Hoa Phượng
Đặc biệt, UBND xã Hạ Bằng đang tích cực chuẩn bị cho dự án cải tạo, nâng cấp toàn diện Nhà lưu niệm Bác Hồ. Theo Quyết định số 325/QĐ-UBND ngày 6-3-2026 của UBND xã về phê chủ trương đầu tư, dự án dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2030, gồm các hạng mục chính, như: Nhà tưởng niệm, nhà lưu niệm, nhà tiếp đón và các hạng mục phụ trợ.
Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức lịch sử, Nhà lưu niệm Bác Hồ tại xóm Lài Cài đang ngày càng khẳng định vai trò là “địa chỉ đỏ” quan trọng của giáo dục truyền thống cách mạng để mỗi người đến không chỉ tưởng nhớ, mà còn để tự nhắc mình về trách nhiệm với đất nước, với nhân dân, với di sản mà các thế hệ đi trước đã gìn giữ và trao truyền.
Minh Phương