Rẫy vườn của nông dân khu vực ấp Trung Sơn, xã Xuân Lộc luôn xanh tốt.
Di tích núi Chứa Chan nay thuộc địa bàn xã Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai (trước đây thuộc địa bàn 3 xã: Xuân Thọ, Xuân Trường, Suối Cát và thị trấn Gia Ray của huyện Xuân Lộc cũ).
Thiên nhiên ban tặng
Từ chân núi men theo các bậc tam cấp hoặc cáp treo và tiếp tục men theo các con đường khúc khuỷu, quanh co du khách sẽ được đứng trên đỉnh núi Chứa Chan cao 837m so với mặt nước biển, chiêm ngưỡng cảnh trời mây, cỏ cây xung quanh dưới chân núi với các thung lũng, cánh đồng, thửa ruộng lẫn khu dân cư.
Ông Ngô Văn Tự (ở ấp Thọ Phước, xã Xuân Lộc) sinh sống trên 30 năm dưới chân núi chia sẻ: Núi Chứa Chan là sơn khối độc lập có thế vòng cung với 3 đỉnh kề nhau; sườn nghiêng trung bình từ 30-35°, nhiều đoạn vách đá dựng đứng. Khu vực núi Chứa Chan hình thành các thung lũng hẹp theo 4 suối phát nguyên từ sườn núi như: Gia Ui (phía Đông), Gia Miên (phía Tây), Gia Liêu (phía Nam) và Gia Lào (phía Bắc). Tại một số hốc đá có mạch nước ngầm sủi lên tạo hố nước nhỏ, người dân gọi là giếng Tiên. Nguồn nước ngầm trên núi theo các nhánh suối lớn, nhỏ tưới mát cho cây trồng dưới chân núi.
Ông Tư Đô (ở ấp Trung Sơn, xã Xuân Lộc) giới thiệu: Khu vực núi có rừng tự nhiên xen rừng phòng hộ, rừng trồng và rẫy, vườn của người dân địa phương. Khu vực núi Chứa Chan có rất nhiều loài cây thuốc quý như: cốt toái bổ, lệ dương, huyết ròng, đỗ trọng dây… Đặc biệt, trên núi còn có giếng Bảo Đại và những cây chè cổ thụ quý hiếm, lá của cây này ngậm vào có vị ngọt chát. Ông biết điều đó vì có gần 20 năm lên núi hái lá bán cho các điểm thu mua dưới chân núi và du khách.
Vào những năm từ 1990-2000, đường lên núi Chứa Chan còn hoang sơ nhưng dân cư sinh sống dọc hai bên đường lên núi khá đông với gần 200 hộ. Dịp lễ, Tết, du khách hành hương lên núi ngắm cảnh, viếng chùa rất đông. Vì vậy, hàng quán hai bên khá sầm uất và kèm theo các dịch vụ như: chạy xe ôm, gùi hàng hóa, lễ vật để cúng chùa… Cũng vì buôn bán phát đạt và người hành hương tấp nập nên thường xảy ra chuyện chèo kéo, giành giật khách giữa những người bán hàng trên núi.
Năm 2016, hệ thống cáp treo của Khu di tích núi Chứa Chan đưa vào khai thác thì con đường viếng cảnh chùa Bửu Quang của khách hành hương không còn vất vả như trước.
Ông Lê Văn Bình (ở ấp Trung Sơn, xã Xuân Lộc) bộc bạch: Việc buôn bán của người dân theo các bậc tam cấp cũng ế ẩm, rất nhiều hàng quán phải đóng cửa, người dân rời đi nơi khác mưu sinh. Tuy vậy, lượng khách đến với núi Chứa Chan không giảm mà tăng lên. Việc vận chuyển hàng hóa lên núi cũng thuận lợi nhờ có hệ thống cáp treo. Trong tương lai, dự án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí ở núi Chứa Chan hình thành và đưa vào khai thác thì cuộc sống của người dân trên và ven núi sẽ có sự thay đổi rất lớn.
Nông dân ấp Thọ Lộc, xã Xuân Lộc tranh thủ nguồn nước ngầm dồi dào của núi Chứa Chan để sản xuất nông nghiệp vào mùa nắng.
Cuộc sống dưới chân núi
Dưới chân núi Chứa Chan với 2 mùa mưa, nắng đặc trưng của vùng đất phương Nam, những vườn cây công nghiệp, cây ăn trái (bưởi, xoài, chôm chôm, chuối, mít…) cùng những cánh đồng lúa, bắp, rau màu xanh tốt. Men theo những con đường bê tông xi măng, bê tông nhựa dưới chân núi Chứa Chan, có rất nhiều khu dân cư xen lẫn với rẫy, vườn, chúng tôi tình cờ gặp được ông Ba Hoàng (ở ấp Trung Sơn, xã Xuân Lộc) đang nhẩn nha nơi quán cà phê vào sáng sớm trước khi đi làm.
Ông Ba Hoàng tâm sự: Năm 2016, ông làm ăn thất bại, nợ nần nên xin về rẫy của một người dân địa phương tại ấp Trung Sơn làm thuê. Ban đầu ông nghĩ rằng chỉ tá túc thời gian ngắn, nhưng được chủ rẫy giúp đỡ và cưu mang nên ngày ông làm thuê, tối tranh thủ xuống núi chạy xe ôm để làm lại cuộc đời. Dần dà, ông trả được nợ và dành dụm mua được gần 1 ngàn m2 đất và đưa vợ con (đang thuê trọ ở phường Long Hưng, tỉnh Đồng Nai) về sinh sống.
Nhờ chăm chỉ làm ăn, đến nay, ông Ba Hoàng đã tích lũy và mua được 4 khu đất gần nửa hécta ở khu vực ấp Trung Sơn và trung tâm xã Xuân Lộc). May mắn với gia đình ông là các khu đất đó đều có giá trị và đem lại nguồn thu lớn cho gia đình. Vì được núi Chứa Chan che chở, cưu mang nên ông Ba Hoàng đã có cuộc sống ổn định và kinh tế khá giả.
Ngôi nhà xây to đẹp nằm gần chân núi Chứa Chan (ở ấp Thọ Lộc, xã Xuân Lộc) của vợ chồng ông Hoàng Văn Bảo và bà Trần Thị Hòa hiện giờ là cả một chặng đường dài vất vả mà vợ chồng ông, bà đã trải qua. Năm 1987, vợ chồng ông rời quê hương tỉnh Hưng Yên đến vùng đất này dựng tạm túp lều tranh để làm thuê, mua ve chai. Trải qua rất nhiều gian truân, vợ chồng ông Bảo khai khẩn được 0,8ha đất dưới chân núi và nuôi 2 con trai học đến thạc sĩ, tiến sĩ.
Ông Hoàng Văn Bảo chia sẻ: Núi Chứa Chan không chỉ chở che cho những người giàu ý chí như vợ chồng ông mà rất nhiều dân di cư tự do từ mọi miền đất nước nhìn núi xanh mà tìm chốn nương tựa bằng nhiều nghề, công việc để sinh sống, nuôi con ăn học và phát triển kinh tế.
Núi Chứa Chan không chỉ bao bọc đồng bào Chơro bản địa sinh sống dưới chân núi mà còn che chở cho những người con xa xứ. Ảnh: Đoàn Phú
Qua nhiều thế kỷ, núi Chứa Chan vẫn ở đó, ghi nhận biết bao đổi thay của con người, vùng đất nơi này. Từ xa, cách hàng chụm km đã có thể nhìn thấy núi Chứa Chan. Vào buổi sáng sẽ có mây trắng bay nhè nhẹ trên đỉnh núi, buổi chiều, núi che nắng cho dân cư, vườn rẫy. Các gia đình sống dưới chân núi nay đa số có cuộc sống tốt đẹp hơn. Đó là sự nỗ lực từ bản thân mỗi người dân, đồng thời có sự hỗ trợ từ các cấp, ngành. Sâu thẳm trong lòng nhiều người dân ở đây họ vẫn thầm biết ơn vùng đất núi Chứa Chan đã giúp họ an cư lạc nghiệp thành công.
Ông HOÀNG VĂN BẢO ở ấp Thọ Lộc, xã Xuân Lộc bộc bạch: Dù con cái thành đạt, nhất định mời cha mẹ về Thành phố Hồ Chí Minh ở để tiện chăm sóc nhưng vợ chồng tôi vẫn không thể chiều theo thiện ý báo hiếu của các con. Bởi vì sống ở đây từ thời khốn khó nên chúng tôi đã quen, không muốn rời xa núi Chứa Chan.
Đoàn Phú