Về sự chênh lệch trong thống kê và việc quản lý Tăng Ni đã hoàn tục, đại diện Ban Tăng sự Trung ương nói gì?

7 giờ trướcBài gốc

Việc quản lý Tăng Ni của Giáo hội hiện nay như thế nào, Báo Giác Ngộ đã trao đổi với Hòa thượng Thích Thiện Thống, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban kiêm Chánh Thư ký Ban Tăng sự Trung ương về việc này.

Hiện trạng quản lý Tăng Ni và nỗ lực số hóa

Liên quan tới việc cấp Tăng tịch (Giấy chứng nhận Tăng Ni) đối với người tu hành ở các địa phương, đặc biệt trong nhiệm kỳ 2022-2027, Hòa thượng Thích Thiện Thống cho biết:

- Công tác quản lý, điều hành của Ban Tăng sự Trung ương, có nhiều mảng, trong đó có công tác cấp giấy tờ cho Tăng Ni, Sư sãi, như: Chứng nhận Tăng Ni (Tăng tịch), Chứng nhận tu sĩ cho Phật giáo Nam tông Khmer, Chứng điệp thọ giới, Chứng điệp An cư kiết hạ từ nhiệm kỳ I đến nhiệm kỳ VII đều thực hiện thủ công, lưu trữ bằng bản vật lý, do đó khi cần tra cứu hay xác nhận rất mất thời gian.

Hòa thượng Thích Thiện Thống, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban kiêm Chánh Thư ký Ban Tăng sự Trung ương

Sau Đại hội VIII GHPGVN, trên cơ sở chỉ đạo của Hòa thượng Chủ tịch Hội đồng Trị sự và Ban Thường trực Hội đồng Trị sự đối với việc số hóa công tác cấp các loại giấy tờ cho Tăng Ni, Sư sãi, Ban Tăng sự Trung ương mới áp dụng kỹ thuật hiện đại vào lĩnh vực này.

Đây là mô hình mới trong hệ thống GHPGVN, cho nên Ban Tăng sự Trung ương xây dựng kế hoạch và tiến hành thử nghiệm, đến giữa nhiệm kỳ VIII mới bắt đầu thí điểm cấp giấy tờ bằng kỹ thuật số để rút kinh nghiệm những thuận lợi và khó khăn. Sau thời gian thí điểm cấp Chứng điệp thọ giới được số hóa, từ đầu nhiệm kỳ IX, công tác số hóa hồ sơ Tăng sự đi vào hoạt động, đang nỗ lực hoàn thiện, bước đầu đã thu thập được phần lớn số liệu thông tin cá nhân Tăng Ni, Sư sãi.

Tuy nguồn nhân lực có hạn, nhưng với quyết tâm thực hiện chỉ đạo của Hòa thượng Chủ tịch Hội đồng Trị sự và Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, Ban Tăng sự Trung ương và Văn phòng Ban Tăng sự đã rất nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ. Năm 2023, cấp mới và đổi 1.947 Giấy chứng nhận Tăng Ni, 42 Giấy chứng nhận tu sĩ Phật giáo Nam tông Khmer, 1.339 Chứng điệp An cư kiết hạ lần đầu, 1.786 Chứng điệp thọ giới; năm 2024, cấp mới và đổi 2.963 Giấy chứng nhận Tăng Ni, 88 Giấy chứng nhận tu sĩ Phật giáo Nam tông Khmer, 1.534 Chứng điệp An cư kiết hạ lần đầu, 3.771 Chứng điệp thọ giới; năm 2025, cấp mới và đổi 2.200 Giấy chứng nhận Tăng Ni, 64 Giấy chứng nhận tu sĩ Phật giáo Nam tông Khmer, 1.852 Chứng điệp An cư kiết hạ lần đầu, 2.695 Chứng điệp thọ giới.

Sau 3 năm chính thức thực hiện số hóa, giấy tờ của GHPGVN được cấp đều dán tem chống giả, được cập nhật lên trang thông tin của Giáo hội nên việc tra cứu và xác nhận rất nhanh chóng, đang sử dụng AI (trí tuệ nhân tạo) để nhận diện giới tử.

* Thưa Hòa thượng, song song với việc cấp Giấy chứng nhận Tăng Ni như thế, trong thời gian qua, cụ thể là ở nhiệm kỳ này, Ban Tăng sự Trung ương đã phải ra quyết định thu hồi bao nhiêu Tăng tịch? Hòa thượng có thể chia sẻ về việc này?

- Trong quá trình quản lý, điều hành, có một ít trường hợp (thỉnh thoảng mới có) Ban Tăng sự Trung ương phối hợp với Ban Trị sự GHPGVN tỉnh, thành tiến hành thủ tục thu hồi Giấy chứng nhận Tăng Ni và các giấy tờ do GHPGVN cấp cho cá nhân Tăng Ni.

Nguyên nhân của việc thu hồi giấy tờ này là do Tăng Ni vi phạm giới Ba-la-di (các giới trọng đối với Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, PV), có hành vi vi phạm pháp luật bị truy tố theo pháp luật. Tăng Ni bị thu hồi này là những trường hợp cá biệt, không phổ quát, có tỷ lệ rất ít trong tổng số Tăng Ni, Sư sãi.

Trình tự thủ tục thu hồi giấy tờ được tiến hành đúng Luật Phật và Hiến chương GHPGVN quy định, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh, thành phải thành lập Hội đồng Yết-ma cử tội và trị tội, sau đó báo cáo về Ban Tăng sự Trung ương thẩm định kết luận của Hội đồng Yết-ma và trình lãnh đạo Hội đồng Trị sự ban hành văn bản thu hồi theo quy định.

Quản lý Tăng Ni hoàn tục: Lý do ngoài ý muốn của Giáo hội

* Việc hoàn tục tự nguyện là chuyện bình thường trong đời sống tu sĩ của các tôn giáo. Tuy nhiên, dư luận thắc mắc về quy định liên quan tới việc thu hồi giấy tờ chứng nhận tư cách tu sĩ của các vị đã hoàn tục. Hòa thượng có thể cho biết, Giáo hội, cụ thể là Ban Tăng sự Trung ương có quy định nào về việc này hay không, khi một tu sĩ hoàn tục thì có phải nộp/ trả các giấy tờ chứng nhận Tăng Ni (giới điệp, Tăng tịch…) hay đương sự có thể giữ lại?

- Vấn đề Tăng Ni, Sư sãi tự nguyện hoàn tục, lâu nay dư luận và tín đồ Phật tử đặt vấn đề quy trình xử lý giấy tờ đã được cấp cho cá nhân đó như thế nào? Về mặt nguyên tắc khi Tăng Ni, Sư sãi hoàn tục phải giao nộp các giấy tờ do GHPGVN cấp cho Ban Trị sự cấp huyện, hoặc Ban Trị sự cấp tỉnh (nếu ở gần trụ sở Ban Trị sự tỉnh).

Tuy nhiên thực tế cho thấy khi Tăng Ni, Sư sãi hoàn tục rất ít có trường hợp giao nộp lại giấy tờ do GHPGVN cấp. Nguyên nhân thì có nhiều, có thể thấy một vài nguyên nhân dễ bắt gặp nhất:

Vi phạm giới Ba-la-di rồi hoàn tục, những vị tự nguyện hoàn tục đúng pháp có nhiều lý do khác nhau, nhưng về mặt tâm lý họ thường không dám gặp các pháp lữ, lãnh đạo Giáo hội địa phương từng đùm bọc họ trong quá trình tu học. Do đó họ âm thầm rời khỏi địa phương mang theo giấy tờ được cấp để làm kỷ niệm một thời tu học, hoặc họ tự tiêu hủy.

Có trường hợp trụ trì tự viện không báo cáo, nếu có báo cáo thì vị hoàn tục này đã rời khỏi địa phương.

Khi sửa Quy chế Ban Tăng sự Trung ương nhiệm kỳ X (2026-2031), Ban Tăng sự Trung ương sẽ đề xuất tăng thêm trách nhiệm của trụ trì/Trưởng ban Quản trị tự viện trong việc báo cáo đệ tử xuất gia hoàn tục, sẽ giao trách nhiệm cho trụ trì/Trưởng ban Quản trị tự viện thu hồi giấy tờ và nộp về Ban Trị sự tỉnh theo quy định.

Việc giữ lại giấy tờ được cấp, sau một thời gian trở về cuộc sống thế tục không chịu nổi áp lực cuộc sống, họ quay lại đời sống xuất gia tu hành ở một tỉnh A nào đó. Chư tôn đức nơi tỉnh A đó không hề biết họ đã từng xuất gia và hoàn tục nên tiếp nhận cho xuất gia.

Xuất gia một thời gian, họ sang tỉnh B khác tu học và sử dụng lại giấy tờ do GHPGVN đã cấp trước đây để được tấn phong giáo phẩm. Đây cũng là trường hợp cá biệt, không phổ biến.

Tuy nhiên trường hợp này đã có xảy ra, lỗi không phải Ban Tăng sự Trung ương hay Ban Trị sự tỉnh lơ là trách nhiệm, mà rơi vào 2 lý do nêu trên và bản thân người đó không trung thực với chính bản thân họ. Khi phát hiện trường hợp sử dụng giấy tờ trước đây đều rơi vào trường hợp phạm giới Ba-la-di rồi hoàn tục, những người hoàn tục mà xả giới đúng pháp, họ xuất gia lại đều làm lại từ đầu theo Luật Phật.

Chúng ta cần chia sẻ lý do ngoài ý muốn này của Giáo hội, hy vọng khi số hóa dữ liệu Tăng Ni, Sư sãi, vấn đề sẽ được chấn chỉnh. Khi sửa Quy chế Ban Tăng sự Trung ương nhiệm kỳ X (2026-2031), Ban Tăng sự Trung ương sẽ đề xuất tăng thêm trách nhiệm của trụ trì/Trưởng ban Quản trị tự viện trong việc báo cáo đệ tử xuất gia hoàn tục, sẽ giao trách nhiệm cho trụ trì/Trưởng ban Quản trị tự viện thu hồi giấy tờ và nộp về Ban Trị sự tỉnh theo quy định, hiện nay do Ban Tăng sự tỉnh thu hồi sẽ khó thực hiện. Nếu được Ban Thường trực HĐTS thông qua sẽ chấn chỉnh được tình trạng này.

Về số chênh lệch trong báo cáo so với thực tế và di biến động

* Hàng năm, Giáo hội đều công bố các số liệu thống kê về số lượng Tăng Ni trên cả nước. Hòa thượng có thể cho biết những con số này được tổng hợp dựa trên cơ sở và phương pháp nào? Làm thế nào để Ban Tăng sự Trung ương cập nhật số liệu một cách chuẩn xác nhất, và có những quy định bắt buộc nào đối với Ban Trị sự các địa phương trong việc báo cáo định kỳ?

Công tác thống kê hàng năm được Ban Trị sự cấp huyện thực hiện, sau đó báo cáo số liệu cho Ban Trị sự tỉnh để báo cáo về Hội đồng Trị sự. Do chưa số hóa và dựa vào dữ liệu dân cư quốc gia, Tăng Ni do tỉnh A quản lý, nhu cầu học tập nên sang tỉnh B. Khi thống kê cả tỉnh A và tỉnh B đều thống kê nên có sự trùng lắp về số liệu, tăng số lượng.

Hướng tới, sau khi thu thập thông tin cá nhân hoàn tất, kết hợp sử dụng dữ liệu công dân và AI quét sàng lọc sẽ loại bỏ được phần trùng lắp về số liệu. Khi đó sẽ có số liệu tương đối chính xác về Tăng Ni. Vấn đề này cần có thêm thời gian, hiện nay Ban Trị sự cấp huyện tạm dừng hoạt động, nguồn nhân lực phục vụ tại địa phương không dồi dào, phục vụ công đức là chính nên có độ trễ về thời gian thực hiện.

* Đối với những trường hợp Tăng Ni không còn giữ nếp sống xuất gia tu hành, có thể là tự nguyện hoàn tục, hoàn tục bắt buộc hay bị tẩn xuất, thưa Hòa thượng, Giáo hội cập nhật số lượng này vào hệ thống thống kê thường xuyên không? Theo Hòa thượng, số lượng này có đáng lưu tâm?

Như đã trình bày ở trên, từ nhiệm kỳ I đến nhiệm kỳ VII, Giáo hội chưa số hóa dữ liệu Tăng Ni, Sư sãi. Nếu có trường hợp bị tẩn xuất do vi phạm giới căn bản, hoặc tự nguyện hoàn tục được báo cáo, Ban Tăng sự Trung ương chỉ thông báo bằng văn bản vật lý cho Ban Trị sự tỉnh, thành biết, không có thông tin cung cấp trên phương tiện truyền thông đa phương tiện. Lần này khi số hóa dữ liệu Tăng Ni, Sư sãi trên phương tiện truyền thông đa phương tiện mọi việc đã nêu mọi người đều có thể truy cập để biết đầy đủ di biến động về số lượng Tăng Ni, Sư sãi tại từng địa phương.

Trường hợp Tăng Ni, Sư sãi hoàn tục, bị kỷ luật theo Giới luật Phật chế, Hiến chương GHPGVN hay bị pháp luật truy tố đều là trường hợp cá biệt, số lượng rất ít so với tổng số Tăng Ni, Sư sãi trong hệ thống GHPGVN hiện nay. Đã là cá biệt thì nhiều nhiệm kỳ mới có một hoặc hai trường hợp, cũng có nhiều nhiệm kỳ không có trường hợp nào xảy ra.

Cái khó hiện nay là mạng xã hội thường lấy vụ việc cũ cách đây nhiều năm đã được Giáo hội xử lý, rồi đưa lại tạo hiệu ứng tiêu cực đối với hình ảnh thanh tịnh của số đông Tăng Ni, Sư sãi. Cũng có trường hợp mới, nhưng vị đó đã hoàn tục, không gian mạng sử dụng hình ảnh tu sĩ Phật giáo cũ, ghép thành vụ việc Tăng Ni có hành vi không chuẩn mực.

Giáo hội đã, đang đẩy mạnh chuyển đổi số để thích ứng với sự phát triển chung của xã hội. Do đó, khi sửa đổi Quy chế Ban Tăng sự Trung ương nhiệm kỳ X sắp đến, Ban Tăng sự Trung ương sẽ thêm một số chương, điều trong quản lý, điều hành tự viện, Tăng Ni, Sư sãi trong số hóa hồ sơ cá nhân Tăng Ni, Sư sãi; các giấy tờ được cấp đều có mã QR có kết hợp dữ liệu dân cư để khi tra cứu thông tin cá nhân một cách nhanh chóng, đầy đủ, chính xác; qua đây sẽ hình thành một Văn phòng Giáo hội thông minh.

Dù chúng ta phát triển theo xã hội, Giáo hội ứng dụng công nghệ thông minh, nhưng chính nhân cách, lối sống đạo đức, tăng phong, phẩm hạnh của Tăng Ni, Sư sãi phải được duy trì ở cấp độ cao nhất mới tạo thành một Giáo hội trọn vẹn nhất.

Xin cảm ơn Hòa thượng!

Hoàng Độ - Nguyện Truyền thực hiện/Báo Giác Ngộ

Nguồn Giác ngộ : https://giacngo.vn/ve-su-chenh-lech-trong-thong-ke-va-viec-quan-ly-tang-ni-da-hoan-tuc-dai-dien-ban-tang-su-trung-uong-noi-gi-post79114.html