VEC cho biết, doanh nghiệp này đang triển khai dự án mở rộng đường cao tốc đoạn TP.HCM - Long Thành và mở rộng cao tốc đoạn Yên Bái - Lào Cai. Cả 2 dự án đều được khởi công năm 2025, dự kiến cơ bản hoàn thành năm 2026.
Thi công mở rộng cao tốc đoạn Yên Bái - Lào Cai (Ảnh: Tạ Hải).
Ngay từ lúc triển khai, các dự án đã gặp thách thức trong tìm kiếm nguồn vật liệu thi công, nhất là vật liệu đá. Khó khăn tiếp tục bủa vây khi xung đột vũ trang tại vùng Trung Đông bủng nổ, giá nhiên liệu tăng đột biến kéo theo giá vật liệu và chi phí máy thi công tăng cao.
Theo báo cáo của các nhà thầu, tư vấn giám sát, giá một số vật liệu hiện tăng từ 10 - 30%. Trong đó, nhựa đường tăng từ 30 - 50%; Cát, đá tăng từ 13,5 - 23,3% (ở miền Nam) và từ 42 - 71% (ở miền Bắc); Xi măng và thép tăng dao động từ 2 - 10%.
VEC cho rằng, với giá nhiên liệu, vật liệu tăng bất thường và chưa có dấu hiệu dừng lại, chi phí dự án tăng cao là điều khó tránh khỏi. Rủi ro dự án không thể hoàn thành đúng tiến độ có thể xảy ra là rất cao.
Mặc dù theo quy định của hợp đồng các gói thầu, việc điều chỉnh giá áp dụng phương pháp sử dụng hệ số điều chỉnh, trong đó, các yếu tố điều chỉnh chủ yếu là cát, đá, thép, xi măng, nhựa đường, nhân công và máy thi công.
Tuy nhiên, hạn chế của phương pháp này là chỉ số giá do địa phương công bố (phục vụ điều chỉnh giá) thường có độ trễ về thời gian (theo quý hoặc tháng), không phản ánh kịp thời biên độ tăng phi mã của nhiên liệu, nguyên vật liệu trong thời gian ngắn (tính theo ngày). Do đó, công thức hiện tại không đủ bù đắp chi phí thực tế mà các nhà thầu đang phải chi trả.
Nhấn mạnh các dự án của VEC đều yêu cầu tiến độ rất gấp, đặc biệt dự án mở rộng cao tốc đoạn TP.HCM - Long Thành thực hiện theo hình thức "công trình xây dựng khẩn cấp", VEC kiến nghị các địa phương xem xét, công bố chỉ số giá kịp thời và phù hợp với thực tế thị trường.
Đối với khối lượng công việc thực hiện trong thời gian có biến động giá bất thường (từ đầu tháng 3/2026 đến khi giá bình ổn trở lại), VEC đề nghị Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng xem xét, báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh giá theo phương pháp bù trừ trực tiếp đối với các yếu tố chi phí biến động lớn, bất thường (gồm nhiên liệu và các vật liệu chính như: nhựa đường, đá, sắt thép các loại) theo hướng dẫn tại Thông tư 02/2023 của Bộ Xây dựng.
Nam Khánh