Vị quê dâng Vua

3 giờ trướcBài gốc

Ở Thanh Hóa có rất nhiều nơi làm bánh răng bừa nhưng nổi tiếng nhất là ở xã Xuân Lập. Truyền thuyết kể rằng, bánh răng bừa có nguồn gốc từ làng Trung Lập, xã Xuân Lập - vùng đất vinh dự là quê hương của Vua Lê Đại Hành.

Vào những ngày đầu xuân, sau khi dẹp yên giặc giã, Vua Lê Đại Hành đã thân chinh xuống đồng thực hiện nghi lễ tịch điền, khuyến khích nông nghiệp.

Để tỏ lòng biết ơn và tôn vinh công lao của nhà vua, người dân địa phương đã chọn những hạt gạo ngon nhất, tỉ mỉ làm nên loại bánh có hình dáng thuôn dài, hai đầu dẹt, phần giữa phình nhẹ, tựa như chiếc “răng bừa” - một nông cụ quen thuộc trên đồng ruộng.

Từ đó, chiếc bánh mang tên gọi gợi nhớ công lao của Vua và tinh thần lao động cần cù của người dân xứ Thanh.

Những người dân làng Trung Lập làm bánh răng bừa.

Dù mang ý nghĩa lịch sử lớn lao nhưng bánh răng bừa vẫn giữ trọn vẹn vẻ mộc mạc, đơn sơ của món ăn dân dã, gần gũi.

Nguyên liệu chính để làm nên chiếc bánh thơm ngon này là gạo tẻ ngon, được ngâm nước lạnh rồi xay nhuyễn, sau đó nấu thành bột chín tới để đạt độ dẻo vừa phải.

Nhân bánh là sự kết hợp giữa thịt lợn băm nhỏ, trộn cùng mộc nhĩ thái sợi, hành khô phi thơm, thêm chút tiêu, muối, nước mắm tạo nên hương vị đậm đà, hài hòa.

Những chiếc bánh được gói bằng các nguyên liệu chuẩn vị quê hương Xuân Lập.

Điểm đặc biệt làm nên sự hấp dẫn của bánh răng bừa chính là lớp vỏ gói bên ngoài. Thay vì dùng lá dong như nhiều vùng quê khác, người dân Xuân Lập thường chọn lá chuối hột tươi. Lá chuối được hơ qua lửa để trở nên mềm dẻo, dễ gói và giữ được mùi thơm tự nhiên, quyện vào vị bánh khi chín. Bánh sau khi gói ghém cẩn thận sẽ được đem đi luộc hoặc hấp cho đến khi chín tới.

Khi thưởng thức, lớp lá chuối xanh mướt mở ra, để lộ chiếc bánh màu trắng ngà, vỏ bánh mịn màng, dẻo thơm. Hương vị ngọt bùi của gạo quê, vị béo ngậy của thịt, thơm lừng của hành mỡ quyện với mùi lá chuối thoang thoảng tạo nên một vị ngon khó quên. Bánh răng bừa ăn ngon nhất khi còn nóng, chấm cùng nước mắm cốt đậm đà, thêm chút ớt tươi hoặc hạt tiêu sẽ càng thêm phần hấp dẫn.

Chị Đỗ Thị Khương, thôn Trung Lập, xã Xuân Lập chuẩn bị bánh phục vụ du khách trong dịp lễ hội Đền thờ Lê Hoàn 2026.

Trước đây, người dân Xuân Lập chỉ làm bánh răng bừa trong các dịp lễ, tết, giỗ chạp hay ngày cưới hỏi. Tuy nhiên, với hương vị độc đáo và ý nghĩa văn hóa sâu sắc, món bánh này ngày càng được yêu thích và trở thành một đặc sản nổi tiếng của xứ Thanh.

Xã Xuân Lập đã thành lập Hiệp hội bánh lá răng bừa và đã hình thành các cơ sở sản xuất chuyên nghiệp, đưa bánh răng bừa vươn xa khỏi không gian bếp gia đình.

Tại xã Xuân Lập hiện nay đã có 2 cơ sở sản xuất bánh răng bừa được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, khẳng định chất lượng và tiềm năng phát triển thương hiệu.

Nhiều hộ dân đã trở nên khá giả nhờ nghề làm bánh truyền thống của quê hương. Chị Đỗ Thị Khương, thôn Trung Lập, cho biết: "Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn năm nay, gia đình chị đã làm khoảng 30.000 chiếc bánh răng bừa để phục vụ du khách thưởng thức tại gian hàng giới thiệu đặc sản của địa phương".

Bánh răng bừa được Nhân dân dâng lên bàn thờ Vua Lê Đại Hành mỗi dịp lễ, tết và ngày giỗ của Vua.

Ông Đỗ Huy Hiền, Trưởng làng văn hóa Trung Lập, tự hào nói về món bánh đặc trưng của quê hương: “Hằng năm, mỗi dịp Lễ hội đền thờ Lê Hoàn, Nhân dân xã Xuân Lập lại làm bánh, trước là để dâng Vua, sau là để phục vụ du khách mua về làm quà”.

Du khách khi đến với Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn không chỉ được thưởng thức hương vị thơm ngon của bánh mà còn có cơ hội trải nghiệm quy trình làm bánh, tìm hiểu về nét văn hóa độc đáo gắn liền với nông nghiệp lúa nước. Việc gắn kết sản phẩm này với Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn không chỉ giúp quảng bá rộng rãi hơn về bánh răng bừa, mà còn góp phần thúc đẩy du lịch, tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Minh Thúy

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/vi-que-dang-vua-43132.htm