Vì sao eo biển Hormuz tắc nghẽn sẽ không làm chệch hướng an ninh năng lượng của Trung Quốc?

6 giờ trướcBài gốc

Quang cảnh cảng hàng hóa ở tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 25/4 cho rằng đánh giá của IMF đã chỉ ra khá chính xác bối cảnh mà Trung Quốc đang đối mặt: cuộc chiến Iran chắc chắn gây ra những thách thức đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nhưng Trung Quốc có thể đủ khả năng vượt qua các cú sốc.

Trước hết, những gián đoạn xung quanh eo biển Hormuz không gây ra cú đánh quá mạnh đối với an ninh năng lượng của Trung Quốc.

Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, dầu mỏ chiếm chưa đến 20% tổng tiêu thụ năng lượng của nước này. Sản lượng dầu trong nước đáp ứng khoảng 25% nhu cầu dầu.

Về nhập khẩu dầu, Trung Quốc theo đuổi chiến lược mua từ càng nhiều nguồn càng tốt. Không có quốc gia nào chiếm quá 20% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, và khoảng 40% được vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Do đó, số liệu từ chuyên gia kinh tế trưởng của Nomura phụ trách khu vực Trung Quốc cho thấy điều này là hợp lý: lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz chỉ chiếm 6,6% tổng tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc, và khí tự nhiên nhập khẩu qua tuyến này chiếm thêm 0,6%.

Kể từ những năm 1990, an ninh năng lượng đã là ưu tiên hàng đầu của chính phủ Trung Quốc. Dữ liệu do một viện nghiên cứu trực thuộc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNPC) tổng hợp cho thấy nguồn cung trong nước đã đáp ứng gần 85% tổng nhu cầu năng lượng của Trung Quốc vào năm 2025, tăng từ 80% năm 2020.

Kinh tế xanh của Trung Quốc

Các khoản đầu tư mang tính dài hạn của Trung Quốc vào kinh tế xanh đã tạo thêm một “tấm đệm” trước các cú sốc nguồn cung từ bên ngoài.

Tính đến năm 2025, tỷ trọng nhiên liệu phi hóa thạch trong tổng tiêu thụ năng lượng của nước này đã vượt 20%, so với 12% cách đây một thập kỷ. Các kế hoạch đang được triển khai nhằm nâng tỷ lệ này lên 25% vào năm 2030. Xe điện đã chiếm một nửa doanh số xe mới tại Trung Quốc, đồng nghĩa thị trường ô tô của nước này ít phụ thuộc vào dầu hơn trước.

Việc Trung Quốc kiên định thúc đẩy kinh tế xanh trong dài hạn chủ yếu xuất phát từ nhu cầu cấp bách trong việc ứng phó với các thách thức khí hậu.

Khi Trung Quốc thông qua luật năng lượng tái tạo năm 2005, nước này không thể dự đoán rằng Mỹ và Israel sẽ phát động chiến tranh chống Iran hai thập kỷ sau.

Tuy nhiên, khi chiến tranh xảy ra và kích hoạt khủng hoảng eo biển Hormuz, các nguồn năng lượng tái tạo - không phụ thuộc vào vận tải đường biển - lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết trong việc bảo vệ nền kinh tế khỏi các cú sốc năng lượng.

Ở khía cạnh này, Trung Quốc không phải là trường hợp duy nhất. Nhờ các khoản đầu tư vào năng lượng tái tạo, Tây Ban Nha và Brazil cũng cho thấy hệ thống năng lượng của họ có khả năng chống chịu trước khủng hoảng eo biển Hormuz.

Dù vậy, một số lĩnh vực then chốt của nền kinh tế Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào dầu mỏ, như hàng không, vận tải xe tải hạng nặng và vận tải biển. Đặc biệt, phần lớn tăng trưởng nhu cầu dầu của Trung Quốc hiện nay đến từ sản xuất hóa dầu.

Thay vì được đốt làm nhiên liệu, các sản phẩm hóa dầu thường được chuyển hóa thành nguyên liệu quan trọng trong ngành sản xuất, như nhựa và sợi.

Theo phân tích của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu nhiên liệu từ dầu của Trung Quốc đã giảm trong năm 2024, nhưng nhu cầu dầu cho hóa dầu lại tăng gần 5% trong cùng năm.

Tàu hàng chờ ở ngoài khơi Oman để di chuyển qua eo biển Hormuz, sau khi Mỹ - Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần, ngày 8/4/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Khủng hoảng eo biển Hormuz kéo dài có thể ảnh hưởng đến ngành sản xuất của Trung Quốc

Nói cách khác, dầu mỏ vẫn đóng vai trò gần như không thể thay thế trong ngành sản xuất của Trung Quốc.

Trong tháng 3, chỉ số chính thức về hoạt động sản xuất của Trung Quốc đạt mức tốt nhất trong một năm, điều này phần nào nhờ vào lượng dự trữ dầu chiến lược dồi dào của nước này.

Tuy nhiên, một cú sốc eo biển Hormuz kéo dài chắc chắn có thể phủ bóng lên lĩnh vực sản xuất của Trung Quốc. Việc mở lại tuyến đường thủy chiến lược này là lợi ích chung của tất cả các bên, bao gồm cả Trung Quốc.

Một cuộc xung đột kéo dài cũng sẽ là phép thử thực sự đối với xuất khẩu của Trung Quốc.

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu sẽ giảm mạnh xuống 1,9% từ mức 4,6% vào năm 2025, do giá năng lượng tăng cao và gián đoạn vận tải toàn cầu bởi cuộc chiến tại Trung Đông.

Nếu nhu cầu toàn cầu suy yếu do bất ổn địa chính trị, xuất khẩu của Trung Quốc sẽ chịu áp lực. Tính theo USD, xuất khẩu của Trung Quốc tăng 2,5% so với cùng kỳ trong tháng 3, thấp hơn đáng kể so với mức 21,8% trong hai tháng đầu năm 2026.

Không cần phải nói, cuộc xung đột Iran bắt đầu từ ngày 28/2 là một yếu tố chính dẫn đến sự chậm lại này.

May mắn là, tăng trưởng xuất khẩu thuận lợi trong những năm gần đây không làm lung lay quyết tâm thúc đẩy nhu cầu trong nước của Trung Quốc.

Năm 2026, chương trình đổi mới hàng tiêu dùng của Trung Quốc vẫn tiếp tục, khuyến khích các hộ gia đình mua sắm thiết bị gia dụng mới, phương tiện, sản phẩm thông minh…

Với tầm nhìn dài hạn hơn, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đang chuyển trọng tâm sang các dịch vụ như chăm sóc người cao tuổi, y tế và giải trí, bởi đây là những lĩnh vực có dư địa lớn để thúc đẩy nhu cầu nội địa.

Đó là lý do “đầu tư vào con người” trở thành trọng tâm trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 giai đoạn 2026 - 2030 của Trung Quốc.

Trong quý I năm nay, nhu cầu nội địa đóng góp gần 85% vào tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, một dấu hiệu rõ ràng cho thấy nước này đang dần từ bỏ mô hình tăng trưởng phụ thuộc vào xuất khẩu trước đây.

Khả năng chống chịu của kinh tế Trung Quốc là một lực ổn định trong thời kỳ biến động toàn cầu. Trung Quốc đóng góp khoảng 30% vào tăng trưởng toàn cầu và là đối tác thương mại lớn của hơn 150 nền kinh tế.

Nếu nền kinh tế Trung Quốc gặp vấn đề nghiêm trọng, điều đó sẽ là thảm họa đối với phần còn lại của thế giới.

May mắn là điều đó không xảy ra, và một nền kinh tế vững vàng giúp Trung Quốc có thể đóng vai trò mang tính xây dựng hơn trong việc khôi phục hòa bình tại Trung Đông.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/vi-sao-eo-bien-hormuz-tac-nghen-se-khong-lam-chech-huong-an-ninh-nang-luong-cua-trung-quoc-20260425223946497.htm