Vì sao Greenland là mắt xích quan trọng trong lá chắn Vòm Vàng của Mỹ?

5 giờ trướcBài gốc

Quang cảnh thành phố Nuuk, thủ phủ Greenland ngày 13/1/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Theo AP ngày 23/1, trong kịch bản xung đột hạt nhân giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc, Greenland nằm ngay dưới các đường bay ngắn nhất của tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM). Đây là các quỹ đạo mà tên lửa mang đầu đạn hạt nhân từ Nga hoặc Trung Quốc có thể sử dụng khi nhắm vào lãnh thổ Mỹ và ngược lại.

Các chuyên gia cho biết, ICBM thường bay theo quỹ đạo đạn đạo ngắn nhất, vượt qua không gian trước khi lao xuống mục tiêu. Điều này khiến khu vực Bắc Cực, đặc biệt là Greenland, trở thành điểm trung chuyển then chốt trong mọi kịch bản tấn công hạt nhân quy mô lớn.

Tổng thống Trump đã viện dẫn tầm quan trọng đó để biện minh cho việc Mỹ cần giành quyền kiểm soát Greenland, coi đây là yếu tố thiết yếu cho Vòm Vàng, hệ thống phòng thủ tên lửa nhiều tầng trị giá hàng chục tỷ USD mà ông tuyên bố có thể đưa vào hoạt động trước năm 2029. Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông cho rằng với các hệ thống vũ khí hiện đại, cả tấn công lẫn phòng thủ, việc sở hữu Greenland là đặc biệt quan trọng.

Phát biểu bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng trong trường hợp chiến tranh, phần lớn hoạt động quân sự sẽ diễn ra ở Greenland.

Một trong những yếu tố then chốt khiến Greenland có giá trị chiến lược là căn cứ không gian Pituffik, trước đây có tên là căn cứ không quân Thule. Căn cứ này nằm trên Vòng Bắc Cực, gần như ở vị trí trung gian giữa Washington và Moskva, cho phép radar cảnh báo sớm của Mỹ giám sát các vụ phóng tên lửa từ Nga cũng như theo dõi các quỹ đạo có thể được tên lửa Trung Quốc sử dụng.

Radar AN/FPS-132 tại đây có thể quét phạm vi lên tới hơn 5.500 km và phát hiện các vật thể nhỏ cỡ một chiếc ô tô, giúp Mỹ có thêm thời gian đánh giá tình hình và đưa ra phản ứng trong trường hợp xảy ra tấn công tên lửa.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia quốc phòng đặt câu hỏi về lập luận của ông Trump rằng Mỹ phải sở hữu Greenland mới có thể bảo vệ hiệu quả. Ông Pavel Podvig, chuyên gia phân tích kho vũ khí hạt nhân Nga, cho rằng Greenland đúng là vị trí thuận lợi cho cảnh báo sớm, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc Mỹ cần kiểm soát chủ quyền.

Chuyên gia quốc phòng Pháp Etienne Marcuz cũng chỉ ra rằng Mỹ đã vận hành căn cứ Pituffik hàng chục năm dựa trên thỏa thuận quốc phòng với Đan Mạch từ năm 1951. Ông lưu ý, Mỹ không hề đề cập đến việc kiểm soát Vương quốc Anh, nơi cũng có radar cảnh báo sớm quan trọng tại Fylingdales, phục vụ đồng thời cho Mỹ và Anh trong việc giám sát các mối đe dọa tên lửa từ Nga.

Theo ông Marcuz, sự phát triển của các cảm biến không gian mới trong tương lai có thể làm giảm đáng kể vai trò của các radar đặt trên mặt đất, bao gồm cả ở Greenland. Vì vậy, lập luận cho rằng Greenland là yếu tố sống còn buộc Mỹ phải thâu tóm là không thuyết phục.

Ngoài ra, Greenland vẫn có thể đóng vai trò tiềm năng trong việc triển khai các tên lửa đánh chặn của Vòm Vàng nhờ vị trí địa lý thuận lợi. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng trước khi ông Trump làm căng thẳng quan hệ với Đan Mạch, Đan Mạch vốn là một trong những đồng minh hợp tác chặt chẽ nhất của Mỹ và nhiều khả năng sẽ chấp thuận các yêu cầu mở rộng hiện diện quân sự.

Theo giới phân tích, việc đưa vấn đề chủ quyền Greenland lên bàn nghị sự đã khiến có thể tác động lâu dài đến hợp tác quốc phòng xuyên Đại Tây Dương.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/quan-su/vi-sao-greenland-la-mat-xich-quan-trong-trong-la-chan-vom-vang-cua-my-20260122232838604.htm