Vì sao lãi suất sẽ hạ nhiệt?

3 giờ trướcBài gốc

Việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành Thông tư 08/2026 với các điều chỉnh kỹ thuật căn bản đối với cách tính toán hệ số an toàn vốn được xem là một giải pháp can thiệp kịp thời, giúp các nhà băng có thêm dư địa tăng trưởng tín dụng mà không tạo áp lực quá lớn lên chi phí vốn như trong giai đoạn vừa qua.

Cú căng thanh khoản

Đánh giá tình trạng căng thanh khoản của hệ thống ngân hàng gần đây, ông Phan Lê Thanh Long, Chủ tịch AFA Group cho biết số liệu báo cáo tài chính quý I-2026 của 28 ngân hàng thương mại cho thấy dư nợ cho vay tăng 4% so với đầu năm, tương đương mức tăng 14,73 triệu tỉ đồng.

Do ảnh hưởng của quy luật số lớn, các ngân hàng quy mô nhỏ có tốc độ tăng trưởng tín dụng mạnh nhất. Tốc độ giải ngân này đang bám sát hạn mức tăng trưởng tín dụng định hướng 15% của cả năm, nhất là khi NHNN bắt đầu áp dụng cơ chế quản lý chỉ tiêu tăng trưởng theo từng quý.

Ở chiều ngược lại, tổng lượng tiền gửi tại 28 ngân hàng này chỉ đạt 12,95 triệu tỉ đồng, tức là chỉ tăng trưởng 1% so với đầu năm, thậm chí có đến 12 ngân hàng ghi nhận số dư tiền gửi bị sụt giảm.

Sự chênh lệch giữa tốc độ cho vay và tốc độ huy động đã đẩy tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) bình quân của 28 ngân hàng lên mốc 93,96%, với 18 đơn vị có chỉ số này tăng so với đầu năm. Toàn hệ thống chỉ có sáu ngân hàng duy trì được tỉ lệ cho vay trên huy động an toàn dưới mức trần 85% theo Thông tư 22.

“Thanh khoản của toàn ngành ngân hàng rơi vào trạng thái căng thẳng giữa bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế rất lớn nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng dài hạn. Thêm vào đó, xung đột tại Trung Đông nổ ra làm gia tăng chi phí hàng hóa, vật tư và vật liệu xây dựng, trực tiếp đẩy lạm phát đi lên. Khi giá nguyên vật liệu đầu vào tăng cao, các doanh nghiệp phải vay nhiều tiền hơn để duy trì sản xuất.

Điều này khiến lượng tiền cho vay ra của ngân hàng tăng mạnh, trong khi họ lại không hút được tiền gửi vào, khiến nguồn vốn của hệ thống ngân hàng rơi vào trạng thái căng thẳng. Tổng hòa các áp lực từ lạm phát bên ngoài và sự thắt chặt thanh khoản nội tại đã giữ mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt đáng kể”, ông Long nói.

Việc ban hành Thông tư 08/2026/TT-NHNN với hiệu lực ngay từ giữa tháng 5 sẽ giúp giảm áp lực căng thanh khoản. Ảnh: PM

Các chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán KBSV nhận định, trong nhiều thời điểm tháng 3-2026, thanh khoản thiếu hụt khiến lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm tăng vọt lên trên 10%. Nguyên nhân là do nhu cầu sử dụng tiền mặt trong lưu thông gia tăng và một lượng vốn lớn bị ách tắc ở ngân sách nhà nước khi giải ngân đầu tư công có dấu hiệu chậm lại. Nhìn chung quý I-2026, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay của hệ thống ngân hàng thương mại tiếp tục giữ xu hướng tăng.

Bà Vũ Ngọc Linh, Giám đốc Bộ phận phân tích và nghiên cứu thị trường Tập đoàn VinaCapital cho biết, tại thị trường trong nước, lãi suất đã có xu hướng tăng nhanh. Lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng từ mức 5% đã lên 6%, thậm chí một số ngân hàng nhỏ lên tới 8-9%. Nguyên nhân do tăng trưởng tín dụng mạnh thời gian qua khiến huy động tiền gửi không theo kịp, tạo áp lực thanh khoản.

Triển vọng hạ nhiệt lãi suất

Để hạ nhiệt áp lực thanh khoản đang đè nặng lên hệ thống, Thông tư 08 được ban hành như một công cụ điều tiết kỹ thuật quan trọng thông qua việc sửa đổi quy định tính toán các tỉ lệ an toàn vốn.

Theo ông Hoàng Việt Anh, Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán LPBank (LPBS), Thông tư 08/2026 có hiệu lực từ 15-5 là một bước đi tích cực hướng tới các chuẩn mực của Basel III thông qua việc điều chỉnh các chỉ số quản trị an toàn hệ thống, bao gồm chuyển đổi tỉ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động thành tỉ lệ cho vay trên tiền gửi huy động, đồng thời sửa đổi tỉ lệ khả năng thanh khoản và tỉ lệ nguồn vốn ổn định ròng.

Dù các chỉ số này đã tồn tại dưới dạng tương tự trong cơ chế hiện hành, quy định mới mang lại những thay đổi căn bản có tác động hai chiều đối với hệ thống ngân hàng. Về mặt tích cực, cách tính mới giúp con số cho vay trên giấy tờ của các ngân hàng sẽ tự động giảm xuống khoảng 9% đến 10%.

Khi con số này giảm, ngân hàng sẽ có thêm khoảng trống để tiếp tục bơm tiền cho vay ra nền kinh tế. Quy định cũng cho phép tính thêm 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn của mình, dù yếu tố này mang tính cục bộ vì chủ yếu chỉ mang lại lợi thế cho các ngân hàng quốc doanh và ước tính giúp cải thiện khoảng 1% lượng cho vay.

Theo giới phân tích, Thông tư 08 được xem là động thái hỗ trợ thanh khoản đáng chú ý cho hệ thống ngân hàng, đặc biệt là nhóm ngân hàng quốc doanh, khi cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào mẫu số tỷ lệ cho vay trên huy động. Quy định này giúp các ngân hàng có thêm dư địa tăng trưởng tín dụng mà không cần đẩy mạnh huy động vốn bằng lãi suất cao như trước, qua đó tạo điều kiện để dòng vốn được bơm ra nền kinh tế thuận lợi hơn trong nửa cuối năm.

Đồng thời, áp lực cạnh tranh lãi suất huy động cũng giảm bớt, giúp mặt bằng lãi suất duy trì ổn định hoặc có thể giảm nhẹ trong thời gian tới. Với mức trần tỷ lệ cho vay trên huy động 85%, việc bổ sung 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước có kỳ hạn sẽ tạo thêm dư địa cho vay lên tới hàng chục ngàn tỉ đồng, giúp khơi thông dòng vốn đang bị tắc nghẽn và cải thiện thanh khoản chung của hệ thống.

Khi thanh khoản được cải thiện, tức là lượng tiền mặt hoặc các tài sản có tính thanh khoản cao tại các ngân hàng trở nên dồi dào, áp lực cạnh tranh vốn giữa các nhà băng sẽ giảm xuống. Hệ quả tất yếu là các ngân hàng không còn nhu cầu phải chạy đua nâng lãi suất để thu hút tiền gửi từ dân cư và tổ chức kinh tế, từ đó tạo điều kiện để mặt bằng lãi suất huy động và lãi suất cho vay trên thị trường dần hạ nhiệt.

Cùng góc nhìn, ông Phan Lê Thanh Long đánh giá Thông tư 08 quy định cho phép các ngân hàng được tính 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào cấu phần huy động của mẫu số LDR, thay vì phải loại bỏ hoàn toàn 100% theo lộ trình cũ.

Các khoản tiền ký quỹ, tiền gửi vốn chuyên dùng hay tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước thì vẫn phải khấu trừ ra khỏi mẫu số theo quy định. Với quy mô tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước hiện đạt hơn 400.000 tỉ đồng, quy định mới ước tính sẽ giải phóng khoảng 80.000 đến 100.000 tỉ đồng vào cấu phần huy động, giúp mở rộng dư địa cho vay và hỗ trợ kỳ vọng cải thiện biên lợi nhuận thuần cũng như lợi nhuận của các ngân hàng trong nửa cuối năm 2026.

Tóm lại, theo các chuyên gia, Thông tư 08 chủ yếu mang ý nghĩa hỗ trợ thanh khoản, tạo thêm dư địa tín dụng hợp lý và thể hiện sự uyển chuyển trong phối hợp giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Công ty Chứng khoán KBSV cho biết, về xu hướng chung, lãi suất cho vay dự kiến đi ngang ở mức hiện tại trong quý II chủ yếu do lãi suất đầu vào vẫn neo cao, trong khi biên lợi nhuận thuần các ngân hàng hiện đang ở mức thấp so với các năm trước và rủi ro nợ xấu gia tăng là hiện hữu.

Bước sang nửa sau của năm 2026, mặt bằng lãi suất cho vay sẽ có xu hướng hạ nhiệt rõ nét hơn, tương đồng mức giảm ở mặt bằng lãi suất huy động nhằm hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

“Theo đó, mức giảm bình quân sẽ vào khoảng 0,5-1%/năm so với thời điểm hiện tại nhờ giải ngân đầu tư công mạnh mẽ, NHNN có dư địa để hỗ trợ thanh khoản sau khi chiến tranh hạ nhiệt, và kỳ vọng từ các chính sách hạ lãi suất hỗ trợ tăng trưởng cuối năm”, KBSV đánh giá.

PHƯƠNG MINH

Nguồn PLO : https://plo.vn/vi-sao-lai-suat-se-ha-nhiet-post909314.html