Tại nước Mỹ, đi săn không đơn thuần là hoạt động giải trí ngoài trời mà đã trở thành nét văn hóa độc đáo, gắn liền với bản sắc quốc gia. Từ những cánh rừng già ở Maine cho đến các vùng đồng bằng rộng lớn tại Texas, hình ảnh những chiếc xe bán tải chở theo đồ bảo hộ màu cam dạ quang đã trở thành một phần quen thuộc mỗi khi mùa săn bắn đến.
Vì sao Mỹ cho phép săn bắn động vật hoang dã?
Đi săn tại Mỹ được xem như hoạt động thể thao ngoài trời, được nhà nước quản lý chặt chẽ. (Ảnh: Outsider)
Không ít luật sư bận rộn ở New York hay kỹ sư công nghệ tại Silicon Valley sẵn sàng gác lại công việc để dành cả tuần lễ sống trong lán gỗ giữa rừng sâu. Theo số liệu từ Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ, mỗi năm có hơn 15 triệu người dân nước này tham gia các mùa săn bắn, đóng góp hàng chục tỷ USD vào nền kinh tế thông qua việc mua sắm trang thiết bị và chi trả phí giấy phép.
Niềm yêu thích đi ăn của người Mỹ không phải thú vui mới mà đã có lịch sử lâu đời. Trong những năm đầu thế kỷ 17, người da trắng đến và phát hiện thiên nhiên hoang dã Bắc Mỹ thật đa dạng với đàn hươu đuôi trắng, gà rừng và bò rừng khổng lồ. Khác với châu Âu, nơi đất đai và muông thú thuộc sở hữu của lãnh chúa, ở Mỹ, động vật hoang dã được coi là tài sản chung của mọi người dân. Khi này, người Mỹ săn bắn để sinh tồn.
Người bản địa Mỹ từng đề cao việc săn bắn giúp nâng cao cuộc sống. (Ảnh: Wikipedia)
Bước sang thế kỷ 19, lịch sử săn bắn Mỹ bước vào giai đoạn thăng trầm nhất với cuộc mở cõi về phía Tây. Hình ảnh những người thợ săn huyền thoại như Daniel Boone hay Davy Crockett đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm.
Tuy nhiên, đây cũng là thời kỳ chứng kiến sự tàn phá khủng khiếp đối với thiên nhiên. Khi đường sắt xuyên lục địa phát triển, săn bắn thương mại bùng nổ. Những đàn bò rừng từng phủ kín các đồng cỏ miền Trung Mỹ bị tàn sát hàng loạt để lấy da hoặc chỉ để làm thú vui cho hành khách trên tàu hỏa.
Đến cuối những năm 1800, nhiều loài động vật biểu tượng của Mỹ đứng trước bờ vực tuyệt chủng. Chim bồ câu viễn khách biến mất hoàn toàn, và đàn bò rừng từ hàng chục triệu con chỉ còn lại vài trăm cá thể. Thực trạng đau lòng này tạo ra một bước ngoặt quan trọng là sự ra đời của phong trào bảo tồn.
Những thợ săn có tầm nhìn xa trông rộng nhận ra rằng nếu không có sự quản lý, di sản thiên nhiên của họ sẽ vĩnh viễn mất đi. Đây là lúc lịch sử săn bắn Mỹ chuyển mình từ khai thác triệt để sang quản lý bền vững.
Tổng thống Theodore Roosevelt từng là thợ săn nổi tiếng và rất yêu các công viên quốc gia. (Ảnh: Association)
Thế kỷ 20, Tổng thống Theodore Roosevelt giúp thiết lập tư duy rằng thợ săn phải là những người bảo vệ thiên nhiên hàng đầu. Năm 1937, Đạo luật Pittman-Robertson được thông qua, quy định áp một khoản thuế đặc biệt lên súng đạn và thiết bị săn bắn để dùng toàn bộ số tiền đó cho việc phục hồi môi trường sống của động vật hoang dã.
Từ một hoạt động vô tổ chức, đi săn đã trở thành hệ thống rất khoa học được quản lý bởi nhà nước với các mùa săn, hạn mức và quy tắc đạo đức nghiêm ngặt. Lịch sử đã chứng minh tính hiệu quả của mô hình này khi số lượng hươu, gà tây rừng và bò rừng tại Mỹ đã phục hồi mạnh mẽ trong thế kỷ 20 và 21
VÌ sao người Mỹ thích đi săn bắn?
Ngày nay, người Mỹ đi săn như cách giúp bảo tồn thiên nhiên. Thế nhưng nguyên nhân không chỉ có vậy, mà còn từ nhiều yếu tố quan trọng khác.
Hình tượng người cao bồi
Văn hóa Mỹ gắn liền với hình ảnh những người tiên phong đi khai phá vùng đất phía Tây (The Great Frontier). Trong bối cảnh đó, hình tượng người cao bồi và những kẻ chinh phục miền Tây hoang dã đã trở thành biểu trưng cho sức mạnh, sự kiên cường và tinh thần tự lực cánh sinh.
Đối với những người sống ở biên giới khi ấy, khả năng bắn súng điêu luyện và kỹ năng săn bắt là những yếu tố quyết định sự sống còn. Họ không có siêu thị, không có nguồn cung cấp thực phẩm ổn định từ chính phủ; họ chỉ có bản thân, khẩu súng và động vật hoang dã.
Hình tượng cao bồi đi săn là một phần của văn hóa Mỹ. (Ảnh: ClarkPrice)
Tinh thần này vẫn tồn tại mạnh mẽ trong xã hội Mỹ hiện đại dưới dạng "Rugged Individualism" (Chủ nghĩa cá nhân kiên cường). Nhiều người Mỹ đi săn hiện nay không phải vì họ thiếu ăn, mà vì họ muốn duy trì kết nối với những phẩm chất của tổ tiên.
Việc tự mình theo dấu một con thú, hạ gục nó bằng kỹ năng cá nhân và tự tay sơ chế thịt để mang về cho gia đình mang lại một cảm giác tự hào về sự độc lập. Nó giúp họ thoát khỏi sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng thực phẩm công nghiệp hóa vốn bị coi là làm mất đi bản năng nguyên thủy của con người.
Văn hóa súng đạn
Thảo luận về săn bắn ở Mỹ mà không nhắc đến văn hóa súng đạn. Khác với nhiều quốc gia nơi súng đạn bị kiểm soát chặt chẽ và coi là mối đe dọa, tại Mỹ, súng thường được nhìn nhận như một công cụ bảo vệ tự do và là biểu tượng của Tu chính án thứ hai.
Việc sở hữu một khẩu súng săn thường là bước khởi đầu của người Mỹ với thế giới vũ khí. Cha dạy con cách bắn súng, cách bảo quản súng và những nguyên tắc an toàn nghiêm ngặt khi đi săn là một nghi thức trưởng thành truyền thống tại nhiều gia đình, đặc biệt là ở vùng nông thôn.
Nhiều nơi tại Mỹ, cha dạy con đi săn như một nghi lễ trưởng thành. (Ảnh: Flickr)
Súng đạn trong văn hóa săn bắn Mỹ mang một ý nghĩa kép vừa là thiết bị thể thao, vừa là phương tiện để duy trì các giá trị truyền thống. Đối với nhiều người, việc cầm một khẩu súng đi vào rừng là cách họ thực thi quyền những gì mình được học.
Những khẩu súng săn thường được truyền từ đời ông sang đời cha, rồi đời con, mang theo những câu chuyện về những chuyến đi rừng huyền thoại. Súng là kỷ vật gia đình và là biểu tượng của sự tiếp nối.
Bảo tồn động vật hoang dã
Một nghịch lý thú vị mà ít người bên ngoài nước Mỹ nhận ra là những người thợ săn thường tích cực nhất trong việc bảo tồn thiên nhiên. Tại Mỹ, săn bắn được quản lý cực kỳ chặt chẽ bởi các cơ quan quản lý động vật hoang dã.
Thợ săn phải mua giấy phép, tuân thủ các mùa săn cụ thể và giới hạn số lượng con thú được phép hạ gục. Điều quan trọng nhất là doanh thu từ việc bán giấy phép săn bắn và thuế trên vũ khí, đạn dược được dùng trực tiếp để tài trợ cho các chương trình bảo tồn, phục hồi môi trường sống, nghiên cứu khoa học về động vật.
Người Mỹ đi săn để tận hưởng cảm giác hòa mình vào thiên nhiên hoang dã trọn vẹn nhất. Thay vì chỉ là người quan sát đứng bên lề như khi đi bộ đường dài, thợ săn trở thành một phần của hệ sinh thái. Họ học cách đọc hiểu dấu chân, hướng gió, tập tính của từng loài vật và sự thay đổi của thảm thực vật.
Những người thợ săn lại là nhóm đi đầu để bảo vệ các không gian thiên nhiên tại Mỹ. (Ảnh: Gunskins)
Sự hiểu biết sâu sắc này tạo ra một lòng tôn kính đối với thiên nhiên. Đối với nhiều người, những giờ phút ngồi tĩnh lặng trong rừng chờ đợi con mồi là một hình thức thiền định, giúp họ giải tỏa áp lực từ cuộc sống đô thị ồn ào.
Chính vì yêu quý môi trường đó, cộng đồng thợ săn Mỹ luôn là lực lượng đi đầu trong việc phản đối sự tàn phá rừng hay ô nhiễm nguồn nước. Họ hiểu rằng nếu không có một hệ sinh thái khỏe mạnh, sở thích và truyền thống sẽ biến mất.
Hoàng Hà (Tổng hợp)